II SA/Sz 253/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2007 r. wniosku Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 czerwca 2007 r. oddalającego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za samowolne zajęcie pasa drogowego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 7 sierpnia 2007 r. pełnomocnik Spółki – adwokat B., wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 27 czerwca 2007 r. oddalającego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] w przedmiocie kary pieniężnej za samowolne zajęcie pasa drogowego. Jednocześnie pełnomocnik złożył na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, iż w chwili obecnej ze względu na "...przestój w obrocie samochodami, co stanowi główny przedmiot działalności Spółki, nie jest ona w stanie uiścić kwoty wpisu". Spółka wyjaśniła, iż wprawdzie osiąga przychody, jednakże w większości są one przeznaczane na spłaty zaległych należności ZUS-wskich. Reasumując Spółka stwierdziła, iż "...spłata należności publicznoprawnych jest obowiązkiem Spółki i nie stanowi uprzywilejowania innych wierzycieli, gdyż podobnie jak w przypadku kosztów sądowych, wierzycielem jest Skarb Państwa". Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., rozpoznając wniosek Spółki, odmówił przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, iż analiza przedłożonych dokumentów w sprawie prowadzi do wniosku, że sytuacja finansowa Spółki nie wskazuje na to, by Spółka nie posiadała dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W wyniku wniesionego przez Spółkę zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w S.. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż z samego faktu prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej nie można wywieść, że jest ona w stanie uiścić koszty sądowe, tym bardziej, że nie dokonano analizy złożonych przez Spółkę dokumentów mającej na celu ocenę możliwości płatniczych Spółki. Pismem z dnia 7 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wezwał Spółkę do przedłożenia: 1) odpisu bilansu oraz rachunku zysków i strat Spółki za okres od stycznia do października 2007 r. lub innych dokumentów finansowych Spółki (sprawozdań) potwierdzających jej sytuację majątkową i finansową w tym okresie, 2) odpisu deklaracji podatkowych VAT-7 za lipiec, sierpień, wrzesień 2007 r., 3) dokumentu potwierdzającego, czy skarżąca Spółka w okresie od stycznia do września 2007 r. dokonała, a jeśli tak to w jakiej wysokości, wpłat należnego podatku (zaliczki) dochodowego od osób prawnych oraz w jakiej stawce (zaświadczenie z właściwego urzędu skarbowego lub dowody wpłaty), 4) wyciągów z rachunków bankowych Spółki za okres od lipca do października 2007 r. 5) zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o obecnym (na dzień 31.10.2007 r.) stanie zadłużenia (należności głównej i odsetek za zwłokę) oraz o wysokości miesięcznych wpłat dokonywanych przez Spółkę tytułem zadłużenia w okresie ostatnich 3 miesięcy. w terminie w terminie 14 dni od doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Powyższe zobowiązanie Spółka wykonała, z tym że w zakresie danych wynikających z pkt 3 wezwania, Spółka oświadczyła, iż w roku bieżącym nie dokonywała wpłat na podatek dochodowy od osób prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe (art. 245 § 3), gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ubiegający się o taką pomoc winien zatem wykazać, iż nie ma środków na poniesienie kosztów sądowych, a Sąd na podstawie przedstawionych danych ocenia, czy udzielenie takiej pomocy jest zasadne. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, jakim jest przyznanie prawa pomocy. Analiza przedstawionych przez Spółkę dokumentów i złożonych oświadczeń prowadzi do wniosku, że wniosek skarżącej Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż wbrew wezwaniu Sądu Spółka nie przedłożyła zaświadczenia z urzędu skarbowego stanowiącego dowód dokonanych w okresie od stycznia do września 2007 r. wpłat należnego podatku dochodowego (zaliczki) od osób prawnych, na podstawie których można byłoby ustalić wysokość osiąganych aktualnie przez Spółkę dochodów. Spółka w piśmie z dnia 24 listopada 2007 r. oświadczyła jedynie, iż wpłat takich nie dokonywała, co nie stanowiło wypełnienia zobowiązania wynikającego z wezwania Sądu. Z przedstawionych danych bilansowych (bilans na dzień 30 czerwca 2007 r. i na dzień 31 października 2007 r.) wynika wprawdzie, iż Spółka odnotowała spadek aktywów trwałych i obrotowych o kwotę 856.792,96 zł oraz wzrost zobowiązań o kwotę 30.480,35 zł, jednakże obecna sytuacja finansowa Spółki, w ocenie Sądu nie wskazuje na to, iż Spółka nie posiada środków finansowych na uiszczenie należnych kosztów sądowych. Z nadesłanego przez Spółkę bilansu wynika bowiem, że aktywa obrotowe Spółki kształtują się na poziomie 1.437.581, 67 zł. Stanowią je zapasy w wysokości 855.330,07 zł, należności krótkoterminowe Spółki z tytułu dostaw i usług, podatków, dotacji, ceł i ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego na łączną kwotę 449.837,36 zł. Ponadto Spółka dysponuje aktywami obrotowymi w postaci środków pieniężnych w wysokości 72.351,43 zł. Przeprowadzona przez Sąd analiza zobowiązań Spółki, na podstawie załączonej informacji o stanie zadłużenia wobec ZUS w łącznej kwocie 61.410,11 zł oraz terminarza spłat zaległości w ratach miesięcznych, które w grudniu w sumie wynosiły 2.429 zł, nie wykazała z kolei, by Spółka nie była w stanie uiścić kosztów postępowania sądowego. Podkreślić należy, iż na dzień 31 października 2007 r. Spółka wypracowała zysk netto w kwocie 65.410,58 zł, co potwierdza załączony do bilansu rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31 października 2007 r., i jak wynika z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank[...] na dzień 31 października 2007 r. Spółka posiadała środki finansowe w kwocie 6.228,122 zł. Oceniając stan zadłużenia Spółki oraz zobowiązania Spółki, na podstawie bilansu Spółki Sąd stwierdził, iż podmiot ten posiada zobowiązania długoterminowe na poziomie 155.264,28 zł. Zdecydowaną jednak ich część tj. 108.197,17 zł stanowią zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek. Dane te znajdują potwierdzenie w wydruku z rachunku bankowego prowadzonym przez Bank [...] gdyż na dzień 31 października 2007 r. Spółka posiada zadłużenie w kwocie 122.679,17 zł, z czego kwotę 121.680,83 zł stanowiły odsetki od zaciągniętego przez Spółkę kredytu. W przypadku zobowiązań krótkoterminowych z bilansu Spółki wynika, iż łącznie wynoszą one 1.303.398,13 zł. Szczególną uwagę należy zwrócić na to, iż część z nich stanowią również zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów oraz pożyczek w wysokości 244.738,41 zł, zobowiązania z tytułu dostaw i usług kształtujące się na poziomie 923.118,36 zł, oraz zobowiązania z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń w wysokości 54.889,70 zł. Jak wynika z powyższego skarżąca Spółka posiada zobowiązania w znacznej wysokości z tytułu kredytów i pożyczek, ale w ocenie Sądu jest to normalne ryzyko związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, którym nie można obciążać Skarbu Państwa. W tej mierze Sąd podziela pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26 czerwca 1990 r. sygn. akt II CZ 113/90 (opubl. OSNC 1991/8-9/111), iż korzystanie przez osobę prawną z kredytu bankowego nie oznacza, że nie ma ono dostatecznych środków na poniesienie kosztów procesu. "Zwolnienie od koszów sądowych, zgodnie z utrwaloną w judykaturze i piśmiennictwie wykładnią, stanowi w istocie również formę kredytu udzielonego ze Skarbu Państwa, poprzez rezygnację z należnych opłat sądowych w chwili wytoczenia procesu i wykładanie ze środków budżetowych wydatków w jego toku" (z uzasadnienia wskazanego wyżej postanowienia). Należy podkreślić, iż skarżąca jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą, a poza sprzedażą pojazdów mechanicznych, jak wynika z załączonego do akt sądowych odpisu KRS, prowadzi ona również działalność w zakresie obsługi i naprawy pojazdów mechanicznych, pomocy drogowej, sprzedaży części i akcesoriów do pojazdów, wynajmu maszyn i urządzeń, wynajmu samochodów osobowych oraz pozostałych środków transportu lądowego, pośrednictwa i leasingu finansowego, działalność pomocniczą w zakresie ubezpieczeń i funduszy emerytalno-rentowych, a także doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej, działalność z zakresu szkolnictwa podstawowego, gimnazjalnego, kształcenia dorosłych. Zdaniem Sądu Spółka składając w dniu [...] skargę powinno liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych w sprawie i zabezpieczyć posiadane środki na ten cel. Dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie środków na ten cel staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmioty prowadzące tę działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie postępowania sądowego. Reasumując powyższe stwierdzić należy, że skarżąca Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, które na obecnym etapie sprowadzają się do wpisu sądowego w kwocie 981 zł. Mając na uwadze powyższe, stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.