II SA/Sz 257/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 maja 2012 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz z art. 4 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 1, art. 6 ust 1 oraz art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 139 ze zm.), w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 129, poz. 1058) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] r. znak: [...] odmawiającą M. B. przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko M. B. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, z uwagi na to, iż sytuacja materialna rodziny strony nie odpowiada warunkom określonym w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odwołaniu od powyższej decyzji M. B. podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Nie przyznanie jej wnioskowanego zasiłku w wysokości [...] zł stanowi dla niej wielką stratą finansową; po opłaceniu rachunków nie wystarcza jej pieniędzy na godne życie. Decyzja jest dla niej krzywdząca również z uwagi na to, iż jedynie paroma złotymi przekracza wysokość kwoty określonej w art. 5 ust. 2 ustawy. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, odnosząc się do podniesionej w odwołaniu argumentacji, wskazał iż zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego (z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9). Dochodem rodziny w rozumieniu ustawy jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2). Na podstawie zaś art. 5 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, albo dochód osoby uczącej się, nie przekracza kwoty 504,00zł. W przypadku, gdy – jak w niniejszej sprawie - członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, albo dochód osoby uczącej się, nie przekracza kwoty 583,00 zł (art. 5 ust. 2 ww. ustawy). Stosownie do art. 8 tejże ustawy, do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki z tytułu: 1) urodzenia dziecka; 2) opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego; 3a) samotnego wychowywania dziecka; 4a) wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej; 5) kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego; 6) rozpoczęcia roku szkolnego; 7) podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Dodatki do zasiłku rodzinnego uwarunkowane są istnieniem prawa do zasiłku rodzinnego. W razie braku prawa do zasiłku rodzinnego nie może być mowy o prawie do dodatku do zasiłku. W myśl art. 5 ust. 3 ww. ustawy, w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, lub dochód osoby uczącej się, przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego Kolegium ustaliło, iż M. B. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem. Oparte na zaświadczeniu wystawionym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego rachunkowe wyliczenie uzyskanego w [...]. dochodu M. B. i J. B. przedstawia się następująco: dochód [...] zł minus [...]zł (składki na ubezpieczenia zdrowotne) oraz [...](podatek należny) = [...]zł. Miesięczny dochód rodziny wyniósł zatem [...]zł ([...]zł : 12 miesięcy), co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł ([...]zł:), a zatem przekracza wskazaną w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny kwotę 583,00 zł W niniejszej sprawie nie będzie miał zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych z uwagi na fakt, iż w poprzednim okresie zasiłkowym na podstawie tego przepisu strona pobierała zasiłek rodzinny. W myśl ww. przepisu, w przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Co prawda organ I instancji wyliczył, iż dochód na osobę w rodzinie strony wynosi [...] zł, nie ma to jednak wpływu na treść orzeczenia. Decyzje w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych nie opierają się na uznaniu administracyjnym, lecz mają charakter decyzji związanych, co oznacza, że organ administracji publicznej jest zobligowany do przyznania świadczeń rodzinnych wyłącznie wtedy gdy wnioskodawca spełnia wskazane w przepisach prawa ustawowe przesłanki przyznania konkretnego świadczenia. Z drugiej strony, organ administracji publicznej nie może przyznać świadczenia rodzinnego według swojego uznania, kierując się zasadami współżycia społecznego czy słuszności. Inne niż określone w ustawie kryteria nie mogą decydować o przyznaniu świadczenia rodzinnego. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24.06.2009 r. II SA/Rz 76/09). W tej sytuacji – zdaniem Kolegium - organ I instancji nie mógł kierować się uznaniem administracyjnym przy wydawaniu rozstrzygnięcia, nawet w sytuacji gdy - jak w niniejszej sprawie - dochód na osobę w rodzinie przekracza ustawowe kryterium dochodowe o niewielką kwotę. Powyższą decyzję M. B. zaskarżyła skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie i przywrócenie zasiłku rodzinnego oraz dodatku rehabilitacyjnego. W uzasadnieniu powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu, powołując się na niezwykle trudną sytuację życiową i rodzinną. W styczniu [...]. zmarł jej mąż. Syn M. B. jest na pierwszym roku studiów i każda złotówka ma dla nich bardzo istotne znaczenie. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej : p.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z powyższym wyeliminowaniu z obrotu prawnego podlegał będzie akt wydany przez organ administracji publicznej, który narusza przepis prawa materialnego lub przepis postępowania, jeżeli mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też poprzez naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania, jak również gdy obarczony jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.). Oznacza to, iż Sąd nie rozstrzyga sprawy merytorycznie i nie przyznaje stronie prawa do dochodzonego od organu administracji publicznej roszczenia (świadczenia), a jedynie kontroluje, czy organ, wydając zaskarżony akt (decyzję), nie naruszył prawa w sposób wskazany w art. 145 § 1 p.p.s.a. Dodać należy, że również organ nie jest uprawniony do przyznania świadczenia z naruszeniem przepisów prawa, regulujących przyznawanie określonych świadczeń. Ustawodawca nie przyznał mu bowiem w tym zakresie uprawnienia do tzw. uznania administracyjnego, pozwalającego na uwzględnienie szczególnych okoliczności sprawy. Organ jest związany przepisem prawa i nie może przyznać świadczenia, w tym przypadku zasiłku rodzinnego, jeśli strona ubiegająca się o to świadczenie nie spełnia warunków prawnych do jego uzyskania. W niniejszej sprawie skarżąca ubiegała się o przyznanie na kolejny okres zasiłkowy zasiłku rodzinnego na dziecko M. B. oraz dodatku do tego zasiłku wymienionego w art. 8 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zasiłek ten jest przez przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych reglamentowany przez tzw. kryterium dochodowe. Nie może on zostać przyznany, jeśli kwota dochodu na osobę w rodzinie przekracza określoną w przepisach kwotę. W tym przypadku, uwzględniając orzeczoną niepełnosprawność M. B., jest to kwota 583 zł. Wyjątek od tej zasady stanowi przepis art. 5 ust. 3 tej ustawy, stanowiący że w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, przysługującemu w okresie na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Sytuacja taka – czego skarżąca nie kwestionuje – miała miejsce w poprzednim okresie zasiłkowym. Skarżąca nie kwestionuje też ustaleń faktycznych organu w zakresie wysokości dochodu. W tej sytuacji, skoro w okresie stanowiącym podstawę do określenia prawa do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy od [...]. czyli w [...]. dochód na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł [...] zł – zasiłek nie mógł być przyznany, a zatem i dodatek do zasiłku z tytułu rehabilitacji i nauki. W kwestii tej nie mogą być brane pod uwagę inne okoliczności, w tym wskazywana przez skarżącą niezwykle trudna sytuacja rodzinna i finansowa jej rodziny. Kwestie pomocy w takich przypadkach regulują przepisy innej ustawy, a mianowicie ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362). Wspomniana przez skarżącą w skardze sprawa śmierci jej męża w [...]r., a więc po wydaniu zaskarżonej decyzji, nie zmieniła sytuacji dochodowej rodziny skarżącej w zakresie istotnym dla uprawnień do zasiłku rodzinnego. Skarżąca nie zarzuca w skardze naruszenia przez organy obu instancji jakichkolwiek przepisów prawa. Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, również takiego naruszenia nie stwierdził. W tym stanie rzeczy skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.