II SA/Sz 26/16
WyrokWSA w Szczecinie2016-05-25
Skład orzekający: Katarzyna Sokołowska, Renata Bukowiecka-Kleczaj, Marzena Iwankiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która znacząco ogranicza prawo własności właściciela nieruchomości poprzez wyznaczenie na jego działce dróg wewnętrznych, narusza prawo własności i konstytucyjne zasady ochrony własności, a także czy została uchwalona z naruszeniem procedury planistycznej?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały w całości, uznając, że znaczące ograniczenie prawa własności skarżącego poprzez wyznaczenie na jego działce dróg wewnętrznych, zajmujących 44% jej powierzchni i uniemożliwiających dalsze użytkowanie rolne, narusza konstytucyjne zasady ochrony własności. Ponadto, sąd uznał, że uchwała została podjęta z naruszeniem procedury planistycznej, ponieważ poprawiony projekt planu nie został ponownie wyłożony do publicznego wglądu, pozbawiając skarżącego możliwości zgłoszenia uwag.Stan faktyczny
Skarżący H. K. zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Myśliborzu w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przewidywała wyznaczenie dróg wewnętrznych na jego działce rolnej, znacząco ograniczając jej powierzchnię i uniemożliwiając dotychczasowe użytkowanie. Skarżący podniósł, że uchwała narusza jego prawo własności i prawa nabyte wynikające z decyzji o warunkach zabudowy i pozwoleniu na budowę. Zarzucił również naruszenie procedury planistycznej, w tym brak ponownego wyłożenia projektu planu do publicznego wglądu po wprowadzeniu zmian.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości i zasądził od Burmistrza na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.),, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Ciesielska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 maja 2016 r. sprawy ze skargi H. K. na uchwałę Rady Miejskiej w Myśliborzu z dnia 30 października 2014 r. nr LXI/483/2014 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Myślibórz dla terenu "Gorzowska - Łużycka" w miejscowości Myślibórz I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości, II. zasądza od Burmistrza na rzecz skarżącego H. K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Rada Miejska działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2013 r., poz. 594), art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2012 r. poz. 647), podjęła w dniu 30 października 2014 r. uchwałę nr LXI/483/2014 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Myślibórz dla terenu "Gorzowska – Łużycka" w miejscowości Myślibórz.
H. K. pismem z dnia [...] r., wezwał Radę Miasta do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie opisanej wyżej uchwały z dnia 30 października 2014 r., która w ocenie skarżącego jest niezgodna z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz Konstytucją RP.
Skarżący podniósł, że po uzyskaniu decyzji o warunkach zabudowy w roku 2010 wystąpił o pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego z garażem. Decyzję o pozwoleniu na budowę otrzymał w roku 2011, zaś budowę rozpoczął w 2012 r. Dwa lata później uchwalono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla terenu "[...] ", obejmującego m.in. działkę nr [...] należącą do skarżącego. Z załącznika graficznego do uchwały wynika, że na wspomnianej działce zaplanowano skrzyżowanie dróg, przy czym pas drogowy częściowo umieszczono w jego domu, zaś samo skrzyżowanie bezpośrednio przy budynku. Doszło do kuriozalnej sytuacji, w której w obiegu prawnym znajdują się dwa akty prawne stanowiące o zagospodarowaniu tej samej działki o sprzecznej ze sobą treści. Zaplanowane drogi dzielą jego nieruchomość na dwie działki, z których jedna stanie się bardzo wąska i jednocześnie bardzo długa, a druga stanie się niewielkim tworem w kształcie trójkąta, na którym usytuowanie zabudowy stanie się niemożliwe. Ponieważ skarżący jest rolnikiem, pozostaje w jego interesie, ażeby działka nr [...] pozostała działką rolną z zabudową zagrodową. Dochody z prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego stanowią dla niego źródło utrzymania, a ograniczenie mu możliwości użytkowania tej działki, w przyszłości jako działki rolnej będzie miało poważne następstwa.
Skarżący podkreślił, że naruszone zostało jego prawo własności. Działka przedzielona została drogami w sposób absurdalny. Pozostający w jego dyspozycji twór, który powstanie po podzieleniu tej działki na dwie, stanie się bezużytecznym i bezwartościowym skrawkiem ziemi w kształcie trójkąta. Niemożliwa będzie jakakolwiek zabudowa, niemożliwe będzie także użytkowanie rolnicze (żaden sprzęt rolniczy nie wykona tam nawet prostego manewru, nie wspominając o zasiewie zboża czy zbiorze plonów szerokim kombajnem). Zadziwiające jest także to, że planuje się drogi, które nie posiadają żadnego priorytetu tj. np. drogi gminnej, powiatowej czy ekspresowej, a stanowią jedynie drogi wewnętrzne jako dojazd do innych posesji, których aktualnie jeszcze nie ma, przez działkę, na której trwa budowa. Łączna powierzchnia dróg w obrębie działki ewidencyjnej nr [...] , która wynika bezpośrednio z obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego wynosi około [...] m2, co stanowi aż [...] % powierzchni całej działki. Natomiast powierzchnia ww. dróg wraz z powierzchnią określoną nieprzekraczalną linią zabudowy od tych dróg to aż [...] m2, co w stosunku do całej powierzchni działki tj. [...] m2 stanowi [...] % jej powierzchni.
Strona zaznaczyła, że pierwszy plan zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowego terenu został uchwalony uchwałą Nr LVIII/447/2014 z dnia 26 sierpnia 2014 r. Uchwała ta została jednak uchylona uchwałą z 30 października 2014 r. Nr LXI/482/2014. Jednocześnie uchwałą Nr LXI/483/2014 r. z tej samej daty ponownie uchwalono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy Myślibórz dla terenu "Gorzowska – Łużycka" w miejscowości Myślibórz. Zdaniem skarżącego, skoro należało dokonać zmiany brzmienia uchwały, a w szczególności zmiany załącznika graficznego zatem ponowne jej uchwalenie powinno zostać dokonane w trybie art. 27 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Tymczasem plan został uchwalony bez ogłoszenia jego aktualnej i zmienionej treści poprzez obwieszczenie/ ogłoszenie Burmistrza Miasta i Gminy o wyłożeniu do publicznego wglądu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, Rada Miasta w dniu 27 października 2015 r. podjęła uchwałę Nr XVI/123/2015, w której uznała wezwanie do usunięcia naruszenia prawa za bezzasadne.
Odpowiedź Rady Miejskiej na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa została doręczona skarżącemu w dniu 3 listopada 2015 r.
W dniu 2 grudnia 2015 r. H. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na uchwałę Rady Miejskiej w Myśliborzu z dnia 30 października 2015 r. nr LXI/483/2014 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Myślibórz dla terenu "Gorzowska – Łużycka" w miejscowości Myślibórz. Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie przepisów Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w brzmieniu obowiązującym w dacie uchwalenia zaskarżonej uchwały, odpowiadającym w zakresie postawionych zarzutów aktualnie obowiązującej wersji ustawy, a w szczególności naruszenie:
- art. 21, art. 32 ust. 3 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 2 pkt 1 i 7 i art. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez uchwalenie planu miejscowego z naruszeniem wymagań ładu przestrzennego oraz prawa własności,
- art. 2 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 65 ust. 2 w związku z art. 65 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 65 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez uchwalenie planu miejscowego w sposób naruszający prawa nabyte, wynikające z ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy oraz decyzji Starosty z dnia [...]r., Nr [...] , znak: [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę, zmienionej decyzjami tego organu z dnia [...] r., Nr [...] , znak: [...] oraz z dnia [...] r., Nr [...]
- art. 17 pkt 9, 11-13 i art. 19 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez uchwalenie planu miejscowego bez wymaganej procedury konsultacyjnej z mieszkańcami wymaganej w związku z uwagami Wojewody zawartymi w piśmie z dnia [...] r., znak: [...]
- art. 14 ust. 5 cytowanej wyżej ustawy oraz § 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. z 2003 r., Nr 164, poz. 1587), poprzez uchwalenie planu miejscowego na podstawie nieaktualnych materiałów geodezyjnych.
Skarżący podniósł, że w związku z wejściem w życie zaskarżonej uchwały w dniu 8 stycznia 2015 r. został naruszony interes prawny skarżącego, poprzez:
naruszenie prawa własności działki nr [...] obręb [...] przez wyodrębnienie przepisami zaskarżonej uchwały m.in. na działce stanowiącej jego własność terenu elementarnego 010 KDW i dopuszczenie realizacji na tej działce inwestycji drogowej,
naruszenie przyznanych skarżącemu praw nabytych wynikających z ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy oraz decyzji Starosty z dnia [...] r., Nr[...] , znak: [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę, zmienionej decyzjami tego organu z dnia [...]
naruszenie prawa skarżącego, jako członka wspólnoty samorządowej do wypowiadania się w sprawach lokalnych, poprzez naruszenie procedury konsultacyjnej w związanej z uchwalaniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W uzasadnieniu skargi H. K. wskazał, że organ choć mógł wprowadzić rozwiązania, które w zakresie ujętych w planie inwestycji drogowych omijałyby stanowiącą własność skarżącego działkę nr [...], co także zapewniłoby spójne funkcjonalnie i przestrzennie rozwiązanie komunikacyjne, bez ingerencji w ład przestrzenny oraz prawo własności, a zatem w sposób uwzględniający także względy społeczne i prawne, Rada Miejska = przyjęła plan zakładając przebieg działki drogowej na terenie elementarnym 010 KDW i ograniczając tym samym skarżącemu, jako właścicielowi możliwość zagospodarowania działki, jak również swobodę rozporządzania nią w zakresie zamierzeń inwestycyjnych, które dla swojej dopuszczalności wymagać będą zgodności z planem miejscowym oraz w zakresie przeniesienia własności, poprzez rozwiązania wykluczające realną możliwość sprzedaży działki na wolnym rynku. W związku z realizacją inwestycji drogowej na działce skarżącego, inwestycja ta obejmowałaby 25% powierzchni działki, a uwzględniając wyznaczone w planie nieprzekraczalne linie zabudowy, powyższa inwestycja skutkowałaby faktycznym zajęciem 44% powierzchni działki, przecinając ją wzdłuż i czyniąc niezdatną do użytku, w szczególności w zakresie zaplanowanych i realizowanych inwestycji.
Skarżący pokreślił, że organ gminy co wynika z wykazu adresatów decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę, miał wiedzę w zakresie uzyskanych przez skarżącego uprawnień. Organ ten posiadał także wiedzę o rozpoczęciu przez skarżącego inwestycji związanej z uzyskanymi uprawnieniami. Potwierdzenie tego stanowić może fakt, że względem skarżącego organ gminy nie wszczął z urzędu postępowania w przedmiocie wygaszenia decyzji o warunkach zabudowy. Pomimo to, organ przyjął w zaskarżonej uchwale rozwiązania naruszające uprawnienia skarżącego wynikające z wydanych na jego rzecz decyzji. Planowana droga wewnętrzna "w ramach terenu elementarnego 010 KDW przebiegać ma w ramach przyjętych w planie rozwiązań zahaczając o wznoszony budynek mieszkalny oraz wprost przecinając założoną już przez skarżącego instalację drenażową". W konsekwencji budowany przez skarżącego dom znajduje się w pasie drogowym ujętej w regulacjach planu drogi wewnętrznej. Z kolei niniejsza droga, według ustaleń planu narusza nieprzekraczalną granicę zabudowy przyjętą w decyzji o warunkach zabudowy.
Powołując się na treść art. 19 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którym jeżeli rada gminy stwierdzi konieczność dokonania zmian w przedstawionym do uchwalenia projekcie planu miejscowego, w tym także w wyniku uwzględnienia uwag do projektu planu - czynności, o których mowa w art. 17, ponawia się w zakresie niezbędnym do dokonania tych zmian – skarżący podniósł, że ponowną uchwałę w przedmiocie uchwalenia planu miejscowego Rada podjęła z pominięciem wymaganej przepisami procedury konsultacyjnej obejmującej również możliwość zgłaszania uwag. Tym samym, skarżący, jako mieszkaniec gminy, w tym właściciel działki objętej spornymi unormowaniami planu miejscowego pozbawiony został możliwości wypowiedzenia się oraz zgłoszenia uwag w zakresie obowiązującej obecnie uchwały. Rada Gminy procedurę konsultacyjną przeprowadziła bowiem jedynie w odniesieniu do opiniowanej przez Wojewodę uchwały z [...] r. Nr [...]
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między tymi organami
a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt 5) oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6). Skarga wniesiona w niniejszej sprawie dotyczy uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – a więc objęta jest zakresem art. 3 § 2 pkt 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że wymogi formalne do wniesienia skargi zostały spełnione, albowiem skarga została poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, wystosowanym przez skarżącego do Rady Miejskiej. Następnie, w przepisanym do tego terminie, skarga została wniesiona do Sądu.
Rozstrzygnięcia wymagała zatem kwestia interesu prawnego skarżącego oraz jego naruszenia zaskarżonym aktem - uchwałą Rady Miejskiej w Myśliborzu w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Myślibórz dla terenu "Gorzowska – Łużycka" w miejscowości Myślibórz.
Przedmiotem wniesionej skargi stały się uregulowania opisanej wyżej uchwały, w szczególności, dotyczące usytuowania drogi wewnętrznej 010KDW pomiędzy terenami elementarnymi 9MN, 10MN i 12MN oraz możliwości scalania i podziałów nieruchomości w celu wydzielenia według linii rozgraniczających terenu elementarnego 010KDW.
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego reguluje kwestie związane
z przeznaczeniem i zagospodarowaniem nieruchomości. Ze swej istoty zatem ogranicza i "narusza" prawo własności, które jest prawem o charakterze rzeczowym, bezwzględnie obowiązującym. Uchwalając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego organ jest jednak obowiązany chronić prawo własności i ograniczać je jedynie w niezbędnym zakresie, podyktowanym potrzebami czy interesami ogółu.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że H. K. jest właścicielem działki nr [...] obręb [...] położonej na terenie oznaczonym
w zaskarżonym planie symbolami 10MN, 010KDW i 08KDW i z tego stosunku prawnorzeczowego można wywieść jego interes prawny w zaskarżeniu planu. Należało również ustalić, czy zakwestionowana przez skarżącego uchwała narusza jego interes prawny.
Dla stwierdzenia naruszenia interesu prawnego niezbędne jest wykazanie przez skarżącego, że w konkretnym przypadku istnieje związek pomiędzy jego własną – prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją, a zaskarżoną uchwałą, polegający na tym, że uchwała ta narusza (czyli pozbawia lub ogranicza) jego interes prawny lub uprawnienie. Naruszenie interesu prawnego lub prawa dające stronie prawo do zaskarżenia uchwały z zakresu administracji publicznej nie oznacza jednak automatycznie uwzględnienia skargi. Obowiązek uwzględnienia skargi powstaje dopiero wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jest związane jednocześnie z naruszeniem przepisów prawa, tj. obowiązującej w dacie uchwalania planu normy prawa materialnego.
Zdaniem Sądu, w przypadku kwestionowanych przez skarżącego uregulowań uchwały do takiego naruszenia doszło.
Niewątpliwie planowane wytyczenie przez działkę należącą do skarżącego drogi dojazdowej wewnętrznej, mającej służyć dojazdowi do nieruchomości położonych na terenach przeznaczonych na cele zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej - oznaczonych symbolami 9MN, 8MN, 12MN i 10MN a zajmującej – z uwzględnieniem wyznaczonych w planie nieprzekraczalnych linii zabudowy – 44 % powierzchni działki, narusza interes prawny skarżącego albowiem ogranicza jego władztwo prawnorzeczowe.
Zgodnie treścią art. 21 ust. 1 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia.
Własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. (art. 64 ust. 2 i 4 Konstytucji RP).
Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 lipca 2009 r. (sygn. akt II OSK 400/09), powyższe oznacza, że planowanie przestrzenne w gminie nie może pomijać własności nieruchomości na terenie objętym planem, a wręcz przeciwnie — ma poszukiwać rozwiązań, które w optymalny sposób rozwiązują nieuchronny konflikt potrzeb publicznych i potrzeb właścicieli poszczególnych działek. Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP).
Skoro ingerencja planistyczna Gminy jest wyjątkiem od zasady nienaruszalności własności gruntu przez władze publiczne, więc każde wyznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dodatkowych ograniczeń wykonywania prawa własności musi być adekwatnie szczegółowo, profesjonalnie i wiarygodnie uzasadnione. Konieczność stawiania uzasadnieniu planu tak wysokich wymagań jest również konsekwencją poddania tych uchwał kontroli sądowej. Brak ujawnienia w uzasadnieniu planu motywów decyzji planistycznej uniemożliwia sądowi dokonanie kontroli zgodności planu z prawem materialnym.
Zdaniem Sądu, w przypadku kwestionowanego skargą planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego, Rada Miejska nie dołożyła należytej staranności dla znalezienia optymalnego kompromisu między potrzebami publicznymi – z jednej strony oraz prawnymi interesami skarżącego – z drugiej strony. Należy zgodzić się ze stroną, że organ choć mógł wprowadzić rozwiązania, które w zakresie ujętych w planie inwestycji drogowych omijałby stanowiącą własność skarżącego działkę nr [...] , co także zapewniłoby spójne funkcjonalnie i przestrzennie rozwiązanie komunikacyjne, bez ingerencji w ład przestrzenny oraz prawo własności, jednak przyjęto plan zakładając przebieg działki drogowej na terenie elementarnym 010 KDW ograniczając tym samym skarżącemu, jako właścicielowi możliwość zagospodarowania działki, jak również swobodę rozporządzania w zakresie zamierzeń inwestycyjnych.
Nie ulega wątpliwości, że skarżący nabył działkę nr [...] jako działkę rolną, a jego zamiarem było prowadzenie gospodarstwa rolnego, które stanowi źródło jego utrzymania. Charakter tego gospodarstwa był niewątpliwie znany Burmistrzowi Miasta i Gminy, który decyzją z dnia [...] r. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie w zabudowie zagrodowej: budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem, budynku gospodarczego, przeznaczonego na sprzęt rolniczy i płody rolne, wraz z towarzyszącą infrastrukturą i zagospodarowaniem terenu oraz małej przydomowej elektrowni wiatrowej, o mocy nieprzekraczającej 5 kW i wysokości poniżej [...] m na działce o numerze ewidencyjnym gruntu [...] obręb [...] w miejscowości M.. Należy zaznaczyć, że decyzją z dnia 8 kwietnia 2011 r. Starosta zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę obejmującego budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem, wraz z elementami infrastruktury technicznej takimi jak: instalacja wodociągowa, zalicznikowa linia zasilania elektrycznego oraz oświetlenie w miejscowości M. na działce nr [...] obręb [...] . Następnie decyzją z dnia [...] r. Starosta zatwierdził aneks do projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z dnia 8 kwietnia 2011 r. i udzielił pozwolenia w zakresie zmiany polegającej m.in. na zmianie kubatury i wysokości budynku. Opisany budynek został już wzniesiony, została także założona instalacja drenażowa.
Skoro zatem działka skarżącego została już w znacznej części zagospodarowana, zaś działki, do których mają prowadzić m.in. planowane drogi wewnętrzne 010 KDW czy 08 KDW są działkami niezabudowanymi, zatem rozważenia wymagała możliwość zaplanowania innego przebiegu tych dróg, w sposób niekolidujący z terenem należącym do skarżącego (w praktyce zajęcie na potrzeby dróg 44 % powierzchni działki skarżącego uniemożliwia dalsze jej wykorzystywanie jako działki rolnej).
Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym powyżej wyroku z dnia 1 lipca 2009 r., żadne rozstrzygnięcie organu publicznego w demokratycznym państwie prawnym nie może być arbitralne (art. 2 w zw. z art. 7 Konstytucji RP). Utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych od chwili ich reaktywowania w 1980 r. nie pozostawia żadnych wątpliwości, że żadne kompetencje uznaniowe nie mogą być wykonywane całkowicie dowolnie, bez żadnego prawnego i racjonalnego skrępowania i uzasadnienia. Kluczowe więc znaczenie ma prawidłowe uzasadnienie każdego rozstrzygnięcia organu publicznego; im bardziej uznaniowe jest rozstrzygnięcie, tym ważniejsze jest przestrzeganie obowiązku sporządzenia uzasadnienia. "Wymóg uzasadnienia uchwały może wynikać wprost z przepisów prawa (np. na gruncie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym obowiązywał prawny wymóg uzasadnienia uchwały o odrzuceniu zarzutów) albo wynikać z zasady zaufania do Państwa i zasady dobrej legislacji wyprowadzanych z zasady demokratycznego państwa prawa - art. 2 Konstytucji RP - (z powołanych przepisów w orzecznictwie sądowoadmnistracyjnym wyprowadzono m.in. wymóg uzasadniania uchwał odmawiających udzielenia zgody na zwolnienie radnego z pracy). Wynika on także z § 131 w zw. z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. nr 100, poz.908). Kwestia czy ta uchwała ma charakter uznaniowy czy też nie ma w sprawie znaczenia prawnego." (wyrok NSA z dnia 5 marca 2009 r., II OSK1824/08). Do podstawowych metod przygotowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (jak i każdego innego rozstrzygnięcia uznaniowego), które mają zmniejszyć ryzyko arbitralności decyzji należy przygotowanie i rozważenie dwu lub więcej wariantów decyzji, szczególnie tych najważniejszych, o znacznych konsekwencjach społecznych – a do takich miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego bez wątpienia należy. Sąd ten wskazał, że nie jest wystarczające sporządzenie alternatywy na etapie postępowania sądowego; musi to być element procedury planistycznej. Organ administracyjny powinien wykazać, że przed skierowaniem projektu do uzgodnień i w toku rozpatrywania uwag do projektu planu zgromadził adekwatne dowody, determinujące wybór jednej z kilku koncepcji. Oczywiście nie można domagać się, aby gmina sporządziła kilka równorzędnych i równie szczegółowych alternatywnych projektów planu, gdyż byłoby to narzucanie gminie nieracjonalnej gospodarki finansowej w zakresie finansowania procedury planistycznej. Natomiast konieczne jest przeprowadzenie profesjonalnych studiów przygotowawczych do ostatecznej koncepcji.
W ocenie Sądu, Rada Miejska przeznaczając część działki skarżącego na drogi dojazdowe prowadzące do działek należących do innych podmiotów w rezultacie ograniczyła skarżącemu sposób korzystania z tych części nieruchomości z wyłączeniem innych osób, co uznać należy za takie ograniczenie, które nie mieści się w granicach władztwa planistycznego przyznanego gminie przepisem art. 4 ust. 1 ustawy.
W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że władztwo planistyczne gminy nie może w sposób nadmierny naruszać interesów prawnych innych podmiotów i nie można tym tłumaczyć wszelkich dowolnych działań organów gminy, które w sytuacjach szczególnych powinny rozważać inne warianty planistyczne. Z dokumentacji planistycznej nie wynika, aby ustalenie lokalizacji wspomnianych dróg zostało poprzedzone analizą innych rozwiązań. Chodzi tu o inne warianty wytyczenia dróg, a nie różne koncepcje rozwiązań urbanistycznych na tym samym terenie. W ocenie Sądu, wyjaśnienie przesłanek, którymi kierowano się przyjmując konkretne rozwiązania planistyczne, wpływające na sposób wykonywania prawa własności, powinno nastąpić w uzasadnieniu uchwały w sprawie miejscowego planu. W przedmiotowej sprawie zaskarżona uchwała takiego uzasadnienia nie zawiera.
W takiej sytuacji można zarzucić gminie arbitralność w przyjęciu zaskarżonego rozwiązania i tym samym uznać, że w sprawie została naruszona zasada proporcjonalności w wyważeniu interesu skarżącego i interesu publicznego, zwłaszcza, że zlokalizowane ustaleniami planu na terenie będącym własnością skarżącego drogi noszą wszelkie cechy dróg publicznych. Skoro bowiem mają one zapewnić możliwość dojazdu nieokreślonej bliżej grupie podmiotów do terenów oznaczonych symbolami 8MN, 9MN czy 12 MN, zatem chodzi tu o drogi z dostępem ogólnym. W przedmiotowej sprawie, nie tylko zaplanowano drogi wewnętrzne, które – wbrew zastosowanej nazwie - w istocie spełniają rolę dróg publicznych ale także zamieniono część istniejącej drogi gminnej (na odcinku prowadzącym do działki nr [...] ) na drogę wewnętrzną – bez jakiekolwiek uzasadnienia.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie doszło także do naruszenia procedury planistycznej, w tym w szczególności art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2015 r., poz. 199), zgodnie z którym jeżeli rada gminy stwierdzi konieczność dokonania zmian w przedstawionym do uchwalenia projekcie planu miejscowego, w tym także w wyniku uwzględnienia uwag do projektu planu - czynności, o których mowa w art. 17, ponawia się w zakresie niezbędnym do dokonania tych zmian (art. 19 ust. 1). Przedmiotem ponowionych czynności może być jedynie część projektu planu objęta zmianą (art. 19 ust. 2 cytowanej ustawy). Z kolei w myśl art. 17 pkt 9, 11 – 13 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wójt, burmistrz albo prezydent miasta po podjęciu przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego m.in.: wprowadza zmiany wynikające z uzyskanych opinii i dokonanych uzgodnień oraz ogłasza, w sposób określony w pkt 1, o wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu na co najmniej 7 dni przed dniem wyłożenia i wykłada ten projekt wraz z prognozą oddziaływania na środowisko do publicznego wglądu na okres co najmniej 21 dni oraz organizuje w tym czasie dyskusję publiczną nad przyjętymi w projekcie planu rozwiązaniami (pkt 9), wyznacza w ogłoszeniu, o którym mowa w pkt 9, termin, w którym osoby fizyczne i prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej mogą wnosić uwagi dotyczące projektu planu, nie krótszy niż 14 dni od dnia zakończenia okresu wyłożenia projektu planu (pkt 11), rozpatruje uwagi, o których mowa w pkt 11, w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia upływu terminu ich składania (pkt 12), wprowadza zmiany do projektu planu miejscowego wynikające z rozpatrzenia uwag, o których mowa w pkt 11, a następnie w niezbędnym zakresie ponawia uzgodnienia (art. 17 pkt 13 cytowanej ustawy).
Jak wynika z treści uzasadnienia uchwały Rady Miejskiej w Myśliborzu Nr LXI/482/2014 z dnia 30 października 2015 r., uchylającej uchwałę nr LVIII/447/2014 Rady Miejskiej w Myśliborzu z dnia 26 sierpnia 2014 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Myślibórz dla terenu "Łużycka – Gorzowska" w miejscowości Myślibórz, powodem uchylenia wspomnianej uchwały była konieczność uwzględnienia uwag zawartych w piśmie Zachodniopomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 12 września 2014 r. (w tym m.in. uwag do załącznika graficznego do tej uchwały).
We wspomnianym piśmie wskazano m.in. na różnice pomiędzy liniami rozgraniczającymi tereny o różnych funkcjach ujętymi w legendzie oraz zastosowanymi na rysunku planu, czy różnice kolorystyczne pomiędzy oznaczeniami graficznymi użytymi na rysunku planu.
Z dokumentacji nadesłanej przez organ wynika, że pomimo uchylenia uchwały z dnia 26 sierpnia 2014 r. oraz uwzględnienia opisanych wyżej uwag poprzez wprowadzenie stosownych zmian m.in. w załączniku graficznym do tej uchwały, kolejna uchwała z dnia 31 października 2014 r. została podjęta z pominięciem opisanej wyżej procedury (tj. bez ogłoszenia, w sposób określony w pkt 1 art. 17 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, o wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu na co najmniej 7 dni przed dniem wyłożenia i bez wyłożenia projektu do publicznego wglądu). Z uwagi na powyższe, za nietrafną należy uznać argumentację organu jakoby skarżący pomimo wyłożenia planu do publicznego wglądu nie zgłosił do niego uwag. Podkreślenia wymaga bowiem, że poprawiony projekt do takiego wglądu nie został w ogóle wyłożony. Słusznie zatem skarżący podnosi, że został pozbawiony możliwości zgłoszenia ewentualnych uwag do tego planu.
Poczynione spostrzeżenia doprowadziły do uznania zasadności skargi
i stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2013 r., poz. 270 ze zm.). W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zważywszy na charakter opisanych wyżej naruszeń Sąd uznał, że niezbędne jest stwierdzenie wspomnianej nieważności w odniesieniu do całości uchwały, zwłaszcza, że z uwagi na planowanie sieci dróg wewnętrznych na znacznym obszarze objętym tymże planem stwierdzenie jego nieważności jedynie w części spowodowałoby, że stałby się on niekompletny.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło