II SA/Sz 260/19
WyrokWSA w Szczecinie2019-05-10
Skład orzekający: Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Stefan Kłosowski, Katarzyna Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę obiektu budowlanego, który posiada wspólną ścianę konstrukcyjną z budynkiem sąsiednim, wymagana jest zgoda właściciela tego sąsiedniego budynku oraz oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością sąsiednią na cele budowlane?Ratio decidendi
Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 Prawa budowlanego, do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę wymagana jest zgoda właściciela obiektu, który podlega rozbiórce. Nie jest wymagana zgoda właścicieli nieruchomości sąsiednich, nawet jeśli budynek podlegający rozbiórce jest usytuowany na granicy działki lub posiada wspólną ścianę z innym budynkiem. Oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest wymagane w postępowaniu o pozwolenie na budowę, a nie na rozbiórkę, chyba że prace rozbiórkowe wiązałyby się z ingerencją w nieruchomość sąsiednią, co powinno być regulowane odrębnymi przepisami.Stan faktyczny
Skarżący P. R. wystąpił o pozwolenie na rozbiórkę budynków usługowych. Starosta wydał pozwolenie, jednak Wojewoda uchylił tę decyzję i odmówił zatwierdzenia projektu rozbiórki, żądając zgody sąsiada K. L. oraz oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością sąsiednią. Sąsiad K. L. zgłaszał obawy dotyczące ingerencji we wspólną ścianę i ograniczeń w użytkowaniu jego posesji. Skarżący argumentował, że zgoda sąsiada nie jest wymagana, a projekt rozbiórki nie przewiduje ingerencji w jego budynek.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 maja 2019 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu rozbiórki i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę I uchyla zaskarżoną decyzję II zasądza od Wojewody Z. na rzecz skarżącego P. R. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W dniu 3 stycznia 2018 r. P. R., dalej zwany "skarżącym", wystąpił
z wnioskiem o pozwolenie na rozbiórkę dla inwestycji polegającej na "rozbiórce budynku usługowego ([...] obiekty)", w obrębie nr [...], na działkach o numerach [...], [...] i [...], położonych przy ul. [...] w K..
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Starosta [...], dalej zwany "Starostą", zatwierdził projekt rozbiórki i udzielił pozwolenia na rozbiórkę [...] budynków usługowych objętych wnioskiem. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w związku z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania, K. L. wniósł protest do wnioskowanego zamierzenia, wskazując na wątpliwości odnośnie sposobu powiązania konstrukcyjnego budynku podlegającego rozbiórce i budynku na działce nr [...], jak również rozwiązania sposobu zabezpieczenia przyłącza energetycznego oraz możliwości ewentualnego wejścia na działkę nr [...] podczas wykonywania robot rozbiórkowych i ograniczeń w użytkowaniu jego posesji.
W związku z powyższym inwestor, pismem z dnia 22 lutego 2018 r. został wezwany do zajęcia stanowiska w przedmiocie zastrzeżeń sformułowanych przez K. L., a ponadto postanowieniem z dnia [...] r. został zobowiązany do uzupełnienia dokumentacji w zakresie wskazanym w postanowieniu.
Inwestor pismem z dnia 23 maja 2018 r. odniósł się do ww. zarzutów wyjaśniając, że budynki sąsiadujące ze sobą nie są połączone konstrukcyjnie co ma odzwierciedlenie w opisie projektu rozbiórki. W odniesieniu do przyłącza energetycznego wykazał, że budynek podlegający rozbiórce posiada oddzielne, niezależne przyłącze. W stosunku zaś do ewentualnego korzystania ze spornej działki wskazał, że będzie ono dotyczyło tylko zabezpieczenia terenu na czas rozbiórki, a żadne roboty budowlane nie będą miały na niej miejsca.
W odpowiedzi na postanowienie Starosty z dnia [...]. o uzupełnienie projektu rozbiórki i dokumentacji, inwestor wystąpił o zawieszenie postępowania do czasu uzyskania stosownych dokumentów.
Dnia 16 lipca 2018 r. inwestor wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania. Organ, po podjęciu postępowania i ponownej analizie uzupełnionej dokumentacji stwierdził, że zostały usunięte wszystkie wskazane w postanowieniu braki,
a w konsekwencji zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji w przedmiocie rozbiórki.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył K. L.. Podniósł w nim,
że opracowana dokumentacja projektowa nadal nie rozwiązuje problemu wzajemnego sąsiedztwa oraz nie wyraził zgody na jakiekolwiek rozbiórki w granicy jego działek, graniczących z zabudowaniami na działkach wnioskodawcy. Ponadto nadmienił, że budynki wyznaczone do rozbiórki łączą się bezpośrednio z budynkiem który jest przez niego użytkowany, a także, że wraz z inwestorem posiadają jedno przyłącze energetyczne, a projekt rozbiórki nie zawiera rozwiązań szczegółowych zabezpieczenia tego przyłącza, by podczas rozbiórki nie pozbawiono go dostaw prądu. Odwołujący się wskazał również, że inwestor nie zwrócił się do niego o wyrażenie zgody na udostępnienie przez niego działki do prowadzenia robót rozbiórkowych, a także zwrócił uwagę na brak odniesienia się inwestora do ograniczeń w użytkowaniu posesji jakie spowodują roboty rozbiórkowe.
Dnia [...] r. Wojewoda, dalej zwany "Wojewodą", po rozpatrzeniu odwołania K. L., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 t.j. ze zm.), dalej jako "k.p.a", uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł o odmowie zatwierdzenia projektu rozbiórki i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy ustalił, że zgodnie
z dołączonym do wniosku projektem rozbiórki zamiarem inwestora jest rozbiórka całej zabudowy istniejącej obecnie na działkach o numerach [...], [...] i [...], która usytuowana jest bezpośrednio przy granicach z sąsiednimi, niezabudowanymi działkami o numerach [...], [...], [...] oraz zabudowaną działką nr [...]. Współużytkownikiem wieczystym działki nr [...] oraz współwłaścicielem znajdującego się na niej budynku jest wnoszący odwołanie (udział - [...]) oraz G. R. (udział [...]).
Ponadto analiza projektu rozbiórki dołączonego do wniosku pozwoliła Wojewodzie uznać, że wbrew wyjaśnieniom inwestora składanym w trakcie postępowania prowadzonego przez organ I instancji (pismo z 18 maja 2018 r.) oraz wbrew wyjaśnieniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przewidziany do rozbiórki obiekt jest powiązany konstrukcyjnie z budynkiem istniejącym na działce
nr [...]. Posiada wspólną ścianę konstrukcyjną z częścią, która nie podlega rozbiórce (projekt rozbiórki opis pkt. 10 str.14). Ściana ta znajduje się na działce nr [...]. W ścianie istnieją otwory co powoduje, że części te (przewidziana do rozbiórki na działce nr [...] i nie podlegająca rozbiórce na działce nr [...]) są ze sobą powiązane funkcjonalnie.
Zgodnie z projektem dołączonym do wniosku, przed rozpoczęciem prac rozbiórkowych przewidziano wzmocnienie ww. ściany poprzez zamurowanie otworów na parterze i piętrze. Projektowane wzmocnienie ściany wspólnej stanowić będzie zabezpieczenie budynków sąsiednich (opis pkt. 10 str.14).
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy zobowiązał inwestora do uzupełnienia projektu rozbiórki, w celu jednoznacznego określenia zakresu robót rozbiórkowych oraz graficznego oznaczenia otworów przewidzianych do zamurowania oraz wyjaśnienia czy przedmiotowe roboty prowadzone będą wyłącznie w obrębie działek o numerach [...], [...], [...], objętych wnioskiem o pozwolenie na rozbiórkę.
Wnioskodawca złożył dodatkowe wyjaśnienia i rysunki, z których wynikało,
że ściana konstrukcyjna z przewidzianymi do zamurowania otworami znajduje się
w obrębie działki nr [...] (poza terenem działek, na których znajdują się obiekty podlegające rozbiórce). Jednocześnie wskazał, że część budynku oznaczonego
w projekcie jako "budynek sąsiedni niepodlegający rozbiórce" jest własnością inwestora.
W związku z powyższym organ odwoławczy zobowiązał inwestora do uzupełnienia wniosku m.in. o złożenie oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - budynkiem usytuowanym na działce nr [...] oraz do wykazania powyższego prawa. Ze znajdującego się w aktach sprawy organu I instancji wypisu z rejestru gruntów oraz z aktualnej treści księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości wynikało bowiem, że działka nr [...] pozostaje we współużytkowaniu wieczystym K. L. oraz G. R., a istniejący na niej budynek, wbrew składanym wyjaśnieniom, pozostaje we współwłasności ww. osób.
Wnioskodawca wyjaśnił, że roboty budowlane na działce nr [...] polegające na zamurowaniu otworów na poziomie parteru i piętra mają na celu zabezpieczenie istniejących pomieszczeń budynku przed warunkami atmosferycznymi do czasu realizacji nowego obiektu. Złożył również oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynikające z umowy użyczenia nieruchomości. Przedłożył umowę z dnia [...] r. zawartą pomiędzy nim
a G. R. oraz akt notarialny umowy sprzedaży udziału [...] części prawa do użytkowania wieczystego działki gruntu o numerze [...] wraz z własnością położonego na nim budynku. Z ww. aktu notarialnego wynika, że dokonano podziału nieruchomości wspólnej tj. prawa użytkowania wieczystego gruntu działki nr [...] oraz prawa własności położonego na niej budynku - do wyłącznego korzystania
(quoad usum) w taki sposób, że G. i W. R. kupujący udział [...] nabyli prawo do wyłącznego posiadania i korzystania z części pawilonu handlowo-gastronomicznego od strony wschodniej, obejmującej parter i poddasze o łącznej powierzchni [...] m2.
W ocenie organu odwoławczego, wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, powyższe dokumenty nie potwierdzały jego prawa do dysponowania budynkiem usytuowanym na działce nr [...] na cele budowlane. Wojewoda powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wywiódł, że z faktu zawarcia umowy quoad usum nie można wywodzić likwidacji współwłasności, a jedynie następuje wiążące dla wszystkich współwłaścicieli ustalenie zasad korzystania z nieruchomości wspólnej. Dokonany podział nie stanowi prawa dysponowania nieruchomością w celach budowlanych, chyba że w umowie lub orzeczeniu takie uprawnienie jest zawarte. Z przedłożonych przez inwestora dokumentów nie wynikało, aby w umowie w sprawie podziału do wyłącznego korzystania z działki nr [...] i znajdującego się na nim budynku zawarto zapis potwierdzający dysponowanie do celów budowlanych jej wydzielonymi częściami przez poszczególnych współwłaścicieli uprawnionych do wyłącznego korzystania z tych części. G. R. nie posiadała zatem prawa do dysponowania na cele budowlane częścią budynku znajdującego się na działce nr [...] co oznaczało, że umowa użyczenia nie uprawnia również wnioskodawcy do takiego dysponowania częścią budynku określaną w składanych dokumentach jako "własność inwestora".
Organ odwoławczy wskazał następnie, że w dniu 5 listopada 2018 r. autor projektu rozbiórki dokonał zmiany w opracowaniu poprzez zmianę sposobu zabezpieczenia budynku sąsiedniego. Zrezygnowano z zamurowania otworów istniejących we wspólnej ścianie konstrukcyjnej części przeznaczonej do rozbiórki
i niepodlegającej rozbiórce usytuowanej na działce nr [...], bezpośrednio przy granicy z działką nr [...]. Przed rozpoczęciem prac rozbiórkowych zalecono wykonanie ściany osłonowej jako zabezpieczenie ww. ściany poprzez podtrzymanie fragmentu stropu żelbetowego oraz zabezpieczenie przed czynnikami zewnętrznymi. Ścianę w formie ściany ryglowej, drewnianej usytuowano w obrębie działki nr [...] (opis do projektu rozbiórki pkt. 10 str. 14a). Do projektu dołączono również dodatkowe rysunki.
W ocenie organu odwoławczego powyższe rozwiązanie nie spowodowało zmian w planowanych robotach rozbiórkowych, zapobiegających ingerencji w element konstrukcyjny budynku sąsiedniego. Zdaniem organu, w tych okolicznościach, wykonanie rozbiórki obiektu usytuowanego na działce [...], który wraz z budynkiem znajdującym się na działce nr [...] tworzy techniczną całość i posiada wspólną ścianę konstrukcyjną z otworami łączącymi funkcjonalnie te obiekty, wymagało zgody odwołującego się.
Ponadto jak zaznaczył Wojewoda z treści pism składanych przez K. L. na etapie postępowań prowadzonych przez organ I instancji i przez organ odwoławczy jednoznacznie wynikało, że nie wyraził on takiej zgody.
Skarżący nie zgadzając się z decyzją Wojewody, działając przez profesjonalnego pełnomocnika wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której zaskarżył ją w całości zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
1. art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 – j.t. ze zm.), dalej jako "u.p.b.", poprzez jego:
a) błędną wykładnię i przez to nieuwzględnienie, że katalog dokumentów, które winien przedłożyć inwestor dla uzyskania pozwolenia na rozbiórkę obiektu jest katalogiem zamkniętym; jeżeli inwestor do wniosku o wydanie pozwolenia na rozbiórkę dołączył wymagane dokumenty, w tym projekt rozbiórki budynku wykonany przez uprawnionego projektanta i zawierający m.in. jego oświadczenie o wykonaniu projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych oraz informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, to spełnione zostały wszelkie wymogi do udzielenia pozwolenia na rozbiórkę; w tej sytuacji argumenty, z których wynika, że właściciel budynku sąsiedniego (na działce numer [...]) obawia się ingerencji bądź poważnego uszkodzenia wspólnej ściany budynków podczas prowadzonej rozbiórki, nie podlegają rozpatrzeniu przez organ wydający decyzję - za przyjęte rozwiązania odpowiada projektant, a kontrola przepisów techniczno-budowlanych została przesunięta do postępowania dyscyplinarnego projektanta jako członka izby samorządu zawodowego (wyrok Wojewódzkiego; Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 227 7/10);
b) błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że fakt konstrukcyjnego powiązania obiektu podlegającego rozbiórce i obiektu sąsiedniego, posadowionego na działce numer [...], powoduje konieczność uzyskania przez inwestora zgody właściciela budynku sąsiedniego na rozbiórkę, w sytuacji gdy zgodnie z treścią art. 33 ust. 4 pkt 1 Prawa budowlanego inwestor winien przedstawić jedynie zgodę właściciela obiektu podlegającego rozbiórce, a nie właściciela obiektu sąsiedniego; zaznaczając, że projekt rozbiórki nie przewiduje ingerencji w obiekt na działce [...], w tym w ścianę tego budynku oraz nie przewiduje prac rozbiórkowych na działce numer [...], stąd obiektu na działce numer [...] nie sposób uznać w jakiejkolwiek części za obiekt podlegający rozbiórce.
Ewentualnie - przyjmując, że organ odwoławczy wymaga, aby w procesie rozbiórki inwestor złożył oświadczenie o prawie dysponowania działką numer [...] na cele budowlane - w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego - skarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
2. art. 33 ust. 4 pkt 1 u.p.b. w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 2 u.p.b., poprzez błędne ustalenie, że skarżący nie legitymuje się zgodą współwłaściciela obiektu budowlanego na działce nr [...] K. L. na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, w sytuacji gdy wraz z pismem z dnia 28 sierpnia 2018 r. strona skarżąca przedłożyła organowi odwoławczemu zgodę odwołującego się z dnia 9 maja 2017 r. na przebudowę obiektu na działkach o numerach [...], [...], [...], [...] i [...], a więc wyraził zgodę na dysponowanie jego nieruchomością na cele budowlane, zaś składający oświadczenie do dnia dzisiejszego nie uchylił się od skutków prawnych złożonego oświadczenia;
3. art. 33 ust. 4 pkt 1 u.p.b., poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji wymaganie od inwestora, aby w procesie uzyskania pozwolenia organu na rozbiórkę obiektu złożył oświadczenie o dysponowaniu nieruchomością (działka numer [...]
w K.) na cele budowlane, w sytuacji gdy art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane wskazuje, że do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, z kolei art. 33 ust. 4 pkt 1 tej ustawy wskazuje, że do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę należy dołączyć zgodę właściciela obiektu; z powyższego wynika wprost, że do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę nie jest wymagane dołączenie oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Nadto skarżący podniósł naruszenie przepisów postępowania:
1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia przez organ zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przez co doszło do dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów w sprawie i w konsekwencji doszło do uznania, że:
a) inwestor musi posiadać zgodę właścicieli nieruchomości położonej na działce numer [...] w K. na rozbiórkę obiektów na działkach nr [...], [...], [...], względnie - musi złożyć oświadczenie o dysponowaniu działką [...] na cele budowlane, albowiem "planowane roboty rozbiórkowe powodują ingerencję i w element konstrukcyjny budynku sąsiedniego" - w sytuacji gdy ze zmienionego projektu rozbiórki załączonego do akt postępowania wynika, że rozbiórce nie będą podlegały elementy budynku sąsiedniego, zaś rozwiązania opracowane w tym projekcie przez osobę posiadającą odpowiednie w tym zakresie kwalifikacje wskazują, iż prace rozbiórkowe nie będą ingerowały w strukturę wspólnej ściany;
b) inwestor nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością (działka numer [...] w K.) na cele budowlane, w sytuacji gdy do akt postępowania inwestor załączył zgodę K. L. z dnia [...] r. na przeprowadzenie na nieruchomości na działce numer [...] prac związanych z przebudową obiektu usługowego, zaś ww. strona postępowania nie uchyliła się od skutków prawnych tak złożonego oświadczenia woli; nadto inwestor legitymował się także prawem do dysponowania w/w nieruchomością na cele budowlane udzielonym mu przez drugiego współwłaściciela działki numer [...] w K., co wynika z załączonej do akt sprawy umowy użyczenia nieruchomości z dnia [...] r., nadto dysponuje upoważnieniem ww. G. R. z dnia [...] r. do dysponowania nieruchomością na cele budowlane;
2. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez sporządzenia uzasadnienia,
w sposób uniemożliwiający stronie poznanie motywów rozstrzygnięcia, a nadto uniemożliwiający dokonanie instancyjnej kontroli rozstrzygnięcia, mianowicie poprzez:
a) brak wyjaśnienia w jaki sposób rozbiórka obiektów budynku sąsiedniego,
w sytuacji gdy według projektu rozbiórki ściana ta w żadnej części nie byłaby rozbierana, co więcej - zostałaby zabezpieczona;
b) brak wyjaśnienia, czy w związku z ustaleniem, że "wykonanie rozbiórki obiektu usytuowanego na działce [...], który wraz z budynkiem znajdującym się na działce nr [...] tworzy techniczną całość, posiada wspólną ścianę konstrukcyjną z otworami łączącymi funkcjonalnie te obiekty", wymaga zgody K. L. na rozbiórkę czy też żąda złożenia przez inwestora oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane;
c) brak wskazania przez organ odwoławczy podstawy prawnej wymogu legitymowania się przez inwestora zgodą K. L. na rozbiórkę obiektów posadowionych na działkach sąsiednich, w sytuacji gdy projekt nie przewiduje ingerencji we wspólną ścianę budynku podlegającego rozbiórce i budynku na działce nr [...] w K., a katalog art. 33 ust. 4 u.p.b. jest katalogiem zamkniętym.
Skarżący wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji, zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów wywołanych niniejszą skargą, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że przedłożona przez inwestora umowa użyczenia nieruchomości zabudowanej nr [...] z dnia [...] r., zawarta pomiędzy G. R.
a P. R., nie uprawnia ani do dysponowania nieruchomością na cele budowlane ani nie stanowi zgody wszystkich właścicieli ww. działki na rozbiórkę obiektu, a ewentualny podział do używania między współwłaścicielami jest jedynie stanem faktycznym, a nie prawnym, więc nie uprawnia do samodzielnych działań (dowód: K-37 - akt adm.). W związku z powyższym nie było możliwe wydanie decyzji
o pozwoleniu na rozbiórkę, gdyż w świetle treści art. 33 ust. 4 u.p.b., do wniosku
o pozwolenie na rozbiórkę należy dołączyć m.in. zgodę właściciela obiektu, co w ocenie organu odwoławczego ma zastosowanie również w stosunku do właścicieli sąsiedniego obiektu w sytuacji, gdy roboty te jak w niniejszej sprawie powodują ingerencję w ten obiekt.
Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgoda odwołującego się z dnia
9 maja 2017 r., dotyczyła innego zamierzenia budowlanego niż rozbiórka będąca przedmiotem niniejszego postępowania, podczas, gdy zgoda powinna być sformułowana wyraźnie i na tyle precyzyjnie, by nie pozostawiała żadnych wątpliwości. Powinna być wyrażona w sposób jednoznaczny, a nie dorozumiany. Zgoda K. L. na prowadzenie robót rozbiórkowych wynikała z przepisów art. 33 ust. 4 pkt 1 u.p.b., a oświadczenie inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - budynkiem usytuowanym na działce nr [...], było wymagane na podst. art. 32 ust. 4 pkt 2 tejże ustawy. Wojewoda zaznaczył jednocześnie, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stosowano ww. nazewnictwo odpowiednio dla każdej z opisanych wyżej sytuacji.
Uczestnik postępowania, pismem z dnia 23 kwietnia 2019 r. wniósł o oddalenie skargi podzielając w pełni argumentację organu odwoławczego. Nie zgodził się z twierdzeniami skarżącego, iż jego zgoda na rozbiórkę nie była wymagana podkreślając, iż zgody takiej nie udzielił. Nie przypomina sobie również, aby podpisywał załączoną przez skarżącego zgodę z dnia [...] r. Wywodził ponadto, że gołosłowne są twierdzenia skarżącego, iż wykonanie prac nastąpi wyłącznie na działce skarżącego i nie będzie miało wpływu na nieruchomość sąsiednią. Ingerencja we wspólną ścianę ma bowiem wpływ na jej stateczność o wytrzymałość, a w konsekwencji prowadzi do naruszenia jego interesu prawnego.
Pełnomocnik skarżącego okazał na rozprawie oryginał zgody uczestnika
z dnia [...] r., oświadczając, że obejmowała ona przebudowę spornego obiektu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, a argumenty w niej podniesione zasługiwały na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody, którą organ ten uchylił decyzję Starosty [...] zatwierdzającą projekt rozbiórki
i udzielającą pozwolenia na rozbiórkę trzech budynków usługowych i orzekł o odmowie zatwierdzenia projektu rozbiórki i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę. W ocenie organu odwoławczego skarżący nie przedstawił dokumentu, z którego wynikałaby zgoda współwłaściciela budynku usytuowanego na sąsiedniej działce i posiadającego wspólną ścianę konstrukcyjną z jednym z planowanych do rozbiórki budynków, na dokonanie rozbiórki. W ocenie organu zgoda współwłaściciela budynku usytuowanego na działce nr [...] była niezbędna, bowiem oba budynki tworzą techniczną całość, posiadają wspólną ścianę konstrukcyjną z otworami funkcjonalnie łączącymi oba obiekty.
Stanowisko organu odwoławczego należałoby zatem odczytać w ten sposób,
że skoro budynki położone na sąsiednich działkach posiadają wspólną ścianę konstrukcyjną, a w ścianie tej znajdują się otwory umożliwiające funkcjonalne ich połączenie, w celu prowadzenia działalności gospodarczej, to wówczas budynki te należałoby traktować jako jeden obiekt budowalny, a skoro tak, to niezbędna jest zgoda właściciela tej części obiektu budowlanego, która rozbiórce nie podlega.
Merytoryczną ocenę zasadności stanowiska organu wyrażoną w zaskarżonej decyzji należy poprzedzić analizą przepisów ustawy Prawo budowlane, regulujących kwestie związane z rozbiórką obiektów budowlanych. Zgodnie z art. 33 ust. 4 u.p.b. do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę należy dołączyć:
1) zgodę właściciela obiektu;
2) szkic usytuowania obiektu budowlanego;
3) opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych;
4) opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia;
5) pozwolenia, uzgodnienia lub opinie innych organów, a także inne dokumenty, wymagane przepisami szczególnymi; nie dotyczy to uzgodnienia i opinii uzyskiwanych w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000;
6) w zależności od potrzeb, projekt rozbiórki obiektu.
Decyzja o pozwoleniu na rozbiórkę jest decyzją związaną, co oznacza,
że w przypadku spełnienia przez inwestora wymagań stawianych treścią cytowanego przepisu, organ nie może wydać decyzji odmownej. Rolą organu w tym przypadku jest zatem dokonanie oceny, czy wniosek zawiera wymagane prawem elementy
i w przypadku pozytywnej jego weryfikacji wydanie pozwolenia na rozbiórkę, ewentualnie, gdy jest on obarczony brakami, uniemożliwiającymi nadanie mu dalszego biegu – wezwanie inwestora do uzupełnienia wniosku. Organy administracji publicznej nie są natomiast uprawnione do dokonywania merytorycznej oceny zasadności takiego wniosku lub trafności rozwiązań techniczno-budowlanych w nim przyjętych. Rękojmię prawidłowego przeprowadzenia robót rozbiórkowych stanowi w takim przypadku sporządzenie projektu rozbiórki (o ile jest on załączony do wniosku) przez osobę legitymującą się odpowiednimi uprawnieniami, a następnie wykonywanie prac związanych z rozbiórką przez osoby z odpowiednimi kwalifikacjami w zakresie budownictwa.
W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, zgoda, o której mowa w art. 33 ust. 4 pkt 1 u.p.b. dotyczy właściciela obiektu, który podlega rozbiórce. Nie jest natomiast wymagana zgoda właścicieli nieruchomości sąsiednich, nawet w takich przypadkach, gdy budynek podlegający rozbiórce jest usytuowany na granicy działki, bądź posiada wspólną ścianę z innym budynkiem (por. wyroki WSA w Łodzi z 14.04.2016 r., sygn. akt II SA/Łd 20/16, WSA w Warszawie z 28.02.2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1141/17, WSA w Kielcach z 20.06.2018 r., sygn. akt II SA/Ke 328/18).
Okoliczność ta nie przesądza o tym, że właściciel nieruchomości sąsiedniej
i budynku przylegającego (lub znajdującego się w bezpośrednim sąsiedztwie) do obiektu podlegającego rozbiórce nie ma prawa – jako strona postępowania o udzielenie pozwolenia na rozbiórkę – zgłaszać swoich zastrzeżeń w stosunku do planowanej rozbiórki, co też się stało w badanej sprawie. Uczestnik postępowania, użytkownik wieczysty działki nr [...] i współwłaściciel budynku położonego na tej działce, zgłaszał szereg uwag do zamierzenia inwestora i przedłożonej dokumentacji, odnoszących się do możliwego pozbawienia jego nieruchomości dostępu do energii elektrycznej, ograniczeń w korzystaniu z własnej nieruchomości w związku z prowadzeniem prac rozbiórkowych, a także braku jego zgody na dokonanie rozbiórki sąsiedniego budynku.
Podnoszone przez uczestnika kwestie stały się przedmiotem badania organów obu instancji. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego wyjaśniono,
że rozbiórka nie pozbawi nieruchomości uczestnika postępowania dostępu do energii elektrycznej (pismo z 7.11.2018 r.), inwestor oświadczył, że prace rozbiórkowe będą prowadzone na działce nr [...], od strony działki drogowej nr [...], w oparciu
o stosowne zgody uzyskane od właściwych organów i bez konieczności wejścia na działkę nr [...] (pismo skarżącego z 18.05.2018 r.). Na etapie postępowania odwoławczego zmodyfikowano jednocześnie projekt rozbiórki, rezygnując
z zamierzonych prac budowlanych polegających na zamurowaniu otworów we wspólnej ścianie konstrukcyjnej. W zamian zaprojektowano ścianę osłonową, która w całości usytuowana będzie na działce inwestora.
W ocenie sądu, interes uczestnika postępowania został zatem przez organy obu instancji należycie rozważony. Organ dokonał również trafnej oceny co do spełnienia przez inwestora warunków, o których mowa w art. 33 ust. 4 pkt 2- 6 u.p.b.
Błędnie natomiast organ odwoławczy przyjął, że do uzyskania pozwolenia na rozbiórkę niezbędna jest jego zgoda oraz oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością sąsiednią na cele budowlane. Oceny tej nie zmienia, zdaniem sądu, okoliczność, iż budynek podlegający rozbiórce jest usytuowany na granicy działki
i posiada wspólną ścianę konstrukcyjną z budynkiem sąsiednim, jak również to,
że zostały on funkcjonalnie połączone dla celów prowadzonej działalności gospodarczej.
Przyjęcie poglądu wyrażonego przez organ odwoławczy musiałoby bowiem prowadzić do uznania, że w realiach badanej sprawy mamy do czynienia z jednym budynkiem usytuowanym na dwóch działkach, a wnioskiem objęta jest jego część.
To zaś nie wynika z akt sprawy. W świetle zgromadzonych dokumentów (wypisy
z ewidencji gruntów i budynków, akt notarialny z [...] r., wydruk z księgi wieczystej nr [...]), stanowią one odrębne budynki, nie kwestionują tego również strony postępowania. Brak było zatem podstaw prawnych do żądania zgody współwłaściciela budynku na nieruchomości sąsiadującej z planowanym do rozbiórki budynkiem.
Organ co prawda zauważył w odpowiedzi na skargę, że projekt rozbiórki, na etapie postępowania odwoławczego został zmodyfikowany, jednak w dalszym ciągu podtrzymał stanowisko, iż zgoda uczestnika była wymagana na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 u.p.b., a oświadczenie inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością – budynkiem na działce nr [...], na cele budowlane, było niezbędne na podstawie art. 32 ust. 4 pkt 2 tej ustawy.
Wskazać zatem należy, że oświadczenie o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane jest wymagane w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, natomiast wniosek dotyczył pozwolenia na rozbiórkę. W ocenie sądu, brak było podstaw do żądania od skarżącego oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, skoro – jak wyżej wskazano, projekt rozbiórki został zmodyfikowany w taki sposób, że w budynku sąsiednim żadne prace budowlane nie będą wykonywane, a realizacja planowanego zamierzenia zamknie się w granicach działki inwestora. W przypadku natomiast, gdyby zaistniała konieczność prowadzenia robót rozbiórkowych w taki sposób, że konieczne stałoby się wejście na nieruchomość sąsiednią, zastosowanie znajdzie art. 47 u.p.b. Wówczas ewentualne wyrażenie zgody i uzgodnienie jej warunków, w tym przewidywanego sposobu, zakresu i terminu korzystania z obiektu, a także ewentualnej rekompensaty z tego tytułu, odbywać się winno na zasadach przewidzianych w ust. 1 i 2 tego przepisu.
Należało zatem uznać, że wadliwe stanowisko organu w przedmiocie konieczności przedłożenia przez inwestora zgody współwłaściciela budynku sąsiedniego, na dokonanie rozbiórki oraz oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością sąsiednią na cele budowlane, wynikało z błędnej oceny materiału dowodowego i przyjęcia przez organ, że oba budynki, stanowią techniczną
i funkcjonalną całość. Stanowi to podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu
o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – j.t. ze zm.). Rozstrzygnięcie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 i 205 § 2 przywołanej ustawy.
Ponownie rozpatrując sprawę organ weźmie pod uwagę przedstawioną wyżej ocenę prawną wyrażoną przez sąd.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło