II SA/Sz 263/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. Ł. i J. Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...], [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych p o s t a n a w i a: zwolnić skarżących od kosztów sądowych w ½ części, a w pozostałym zakresie odmówić zwolnienia. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący D. Ł. i J. Ł. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach uzasadniających złożenie rzeczonego wniosku skarżący podali, że J. Ł. jest inwalidą poruszającym się o kulach, całkowicie niezdolnym do pracy. Wnioskodawcy ponoszą wysokie koszty utrzymania mieszkania, ponadto wydatki na leki, rehabilitację oraz spłacają kredyty zaciągnięte na leczenie. Posiadany majątek stanowi mieszkanie o powierzchni [...]m2 i wartości ok.[...]. Miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi [...] zł i składa się na niego renta wypadkowa skarżącego w wysokości [...] zł oraz renta rodzinna skarżącej [...] zł. Zgodnie z oświadczeniem skarżących ponoszone miesięcznie stałe wydatki i zobowiązania to: kredyt OK – [..] zł, kredyt SMS – [...] zł, telefon – [...] zł, gaz – [...] zł, Vectra – [...] zł, śmieci – [...] zł, woda – [...] zł, mieszkanie – [...] zł, polisa – [...] zł, prąd – [...] zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego zobowiązującego do nadesłania dodatkowych dokumentów potwierdzających opisaną sytuację materialną i osobistą wnioskodawcy nadesłali karty zabiegów rehabilitacyjnych, przekaz pocztowy – potwierdzenie wypłaty świadczenia D. Ł. w kwocie [...] zł oraz J. Ł. – [...] zł, dowody spłaty rat pożyczki w kwocie – [...]zł wraz z jej umową zawartą z [...] z całkowitą kwotą do spłaty [...] zł (kwota pożyczki [...] zł), dowody spłat rat pożyczek wynoszących [...] zł, faktury za usługi telekomunikacyjne świadczone przez Play na kwoty [...] zł oraz [...] zł miesięcznie, faktury za gaz na kwoty [...] zł, [...] zł i [...] zł miesięcznie, dowody opłat za TV kablową w kwocie [...] zł miesięcznie, dowody opłat za odpady – [...] zł miesięcznie, fakturę z tytułu opłaty wodę na kwotę [...] zł, [...] zł, [...] zł, dowody opłat za mieszkanie wynoszące [...]zł miesięcznie, opłata składek polisy na życie [...] zł miesięcznie za każdego z małżonków, dowody spłaty raty pożyczki wynoszącej [...] zł, umowę zawarcia pożyczki na kwotę [...] zł z całkowitą kwotą do spłaty wynoszącą [...] zł, paragony stanowiące potwierdzenie opłat za prąd w kwotach [...] zł, [...] zł, [...] zł miesięcznie. Starszy referendarz sądowy zważył, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. W niniejszej sprawie skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z informacji złożonych przez wnioskodawców wynika, że miesięczny dochód ich gospodarstwa domowego wynosi [...] zł netto, natomiast comiesięczne wydatki ponoszone z tytułu niezbędnych kosztów utrzymania kształtują się na poziomie ok. [...] zł i składają się na nie: Play– [...] zł, TV Vectra – [...] zł, prąd [...] zł, czynsz – [...] zł, woda – [...] zł, odpady – [...]zł, gaz – [...] zł. Wnioskodawcy powołują się również na fakt spłacanych rat pożyczek stanowiących łącznie kwotę [...] zł. Odnosząc się do powyższego wyjaśnić należy, iż co do zasady okoliczność spłacania zobowiązań (pożyczek, kredytów) o charakterze prywatnoprawnym rozpatrywana jest jako możliwość ponoszenia dodatkowych kosztów z budżetu wnioskodawcy. Okoliczność ta świadczy o zdolności do zaciągania i spłacania tego typu zobowiązań. Dlatego też stwierdzić należy, że skoro skarżący mogą ponosić koszty spłacanych rat pożyczek w wysokości ok. [...] zł miesięcznie, to mogą również poczynić oszczędności tytułem niezbędnych kosztów postępowania. W orzecznictwie ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, takimi jak koszty sądowe, bowiem spowodowałoby to nieuzasadnione przerzucenie ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa (postanowienie NSA z 28 września 2010 r., II OZ 908/10). W ocenie referendarza sądowego z przedstawionych okoliczności nie wynika, aby skarżący znajdowali się w sytuacji uniemożliwiającej im poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. W niniejszej sprawie wpis od skargi wynosi [...] zł. Biorąc pod uwagę wnioskowany zakres prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznano, że skarżący będą w stanie wygospodarować środki finansowe na uiszczenie wpisu w wysokości ½ jego części tj. [...] zł oraz ewentualnie dalszych kosztów sądowych również w ½ ich wysokości. Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji postanowienia.