II SA/Sz 27/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 marca 2009 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta (nr [...]) przyznano S. S. pomoc społeczną w postaci zasiłku celowego w łącznej wysokości [...] zł z przeznaczeniem na zakup żywności w okresie od [...] do [...] r. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (nr [...]) utrzymało w mocy powyższą decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) potrzeby osób i rodzin, korzystających z pomocy społecznej powinny być uwzględniane, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zasiłek celowy może być przyznany, co oznacza zdaniem Kolegium brak obowiązku jego przyznania. Organ dokonuje bowiem analizy sytuacji faktycznej i prawnej składających wniosek o pomoc i w zależności od wyników analizy, jak i wysokości posiadanych środków finansowych podejmuje decyzję. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. S. zarzuciła, że przyznano jej pomoc w wysokości nieznacznej (symbolicznej). Wskazała ponadto, że nie podjęto kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz brak dążenia do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Należy przede wszystkim stwierdzić, że w przypadku decyzji o przyznaniu dodatku celowego zasadniczą kwestią jest kryterium dochodowe na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) "Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (...) przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł." Kryterium dochodowe przyjęte w tym przepisie zostało określone rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) i wynosi obecnie 351 zł, dla osoby w rodzinie. Należy wskazać, że w rozpatrywanej sprawie dodatek celowy został przyznany z przeznaczeniem na żywność. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259), pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa we wskazanym wyżej art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Pomoc ta może zostać zatem przyznana osobom, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 526, 50 zł. Jak wynika z ustaleń pracownika socjalnego zawartych w aktualizacji wywiadu u osoby i rodziny korzystającej z pomocy, dochód na rodzinę w rodzinie skarżącej wynosi [...] zł. Nie przekracza zatem wskazanej wyżej kwoty 526,20 zł. W tej sytuacji przyznanie pomocy było zasadne i znajdowało odpowiednie umocowanie w przepisach prawa. W przypadku skarżącej zasiłek celowy został przyznany, ale w kwocie, którą S. S. uważa za symboliczną. Należy w związku z tym wskazać, że ustalenie wysokości zasiłku celowego jest decyzją uznaniową organu przyznającego zasiłek (por. w tym zakresie wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2007 r., I SA/Wa 884/07, publikacja baza orzeczeń sądów administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl). Na konsekwencje uznaniowego charakteru decyzji przyznającej zasiłek celowy zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 czerwca 2007 r., I OSK 1464/06, który w szczególności stwierdził, że "Artykuł 39 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, przepis ten nie precyzuje jednak wysokości takiego zasiłku. Natomiast na mocy art. 3 ust. 4 powołanej ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Tak więc wysokość przyznawanego zasiłku każdorazowo determinowana jest możliwościami pomocy społecznej." Należy wyraźnie podkreślić, na co wskazał również w powyżej wskazanym wyroku WSA w Warszawie (sygn. akt I SA/Wa 884/07), że podejmując decyzję o przyznaniu zasiłku celowego organ musi ocenić nie tylko sytuację osoby, która złożyła rozpatrywany wniosek, ale również własne możliwości finansowe. Podkreślić także należy, co jest faktem powszechnie znanym, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a przy przyznawaniu zasiłku uwzględnić one muszą również sytuację innych osób oczekujących pomocy. Wiadomym jest również, że ilość osób wymagających takiej pomocy jest duża. Dlatego też organy administracji publicznej przyznające pomoc społeczną muszą ocenić potrzeby osób ubiegających się o nią w ramach dostępnych środków finansowych, jakimi dysponują. Skarżącej został przyznany zasiłek celowy w kwocie uwzględniającej nie tylko jej potrzeby, ale także możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej. Jest to w pełni uzasadnione treścią art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Wyraźnie podkreślić również trzeba, że skarżąca korzysta także z innych form pomocy społecznej w postaci dodatku mieszkaniowego oraz zasiłku rodzinnego, co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy wywiadu środowiskowego wraz z jego aktualizacją. W związku z tym należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ust.1 ustawy o pomocy społecznej pomoc ta ma na celu "umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych". Taki szczególny charakter pomocy społecznej wynika dodatkowo z art. 3 ustawy, stanowiącego, że pomoc społeczna "wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb". Pomoc społeczna ma zmierzać do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Podkreśla się w związku z tym, że "pomoc powinna mieć charakter przejściowy, skłaniający jednostkę do aktywizacji i samodzielnego działania" (Sierpowska I., Komentarz do art. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2004r. Nr 64, poz. 593), [w:] I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, 2007). Nie może ulegać wątpliwości, że dla wyjścia z przejściowych kłopotów osób pozostających pod opieką państwa konieczne jest współdziałanie osób korzystających z pomocy społecznej. Od osób znajdujących się w złej sytuacji finansowej można i należy oczekiwać aktywności i podejmowania działań prowadzących do ustabilizowania swej kondycji finansowej. Pomoc społeczna nie może być rozumiana jako obowiązek państwa zwalniający osoby zainteresowane z samodzielnych dążeń do samodzielności finansowej. Zasadnie wskazuje się też w związku z tym, że pomoc społeczna realizuje konstytucyjną zasadę subsydiarności (pomocniczości) wyrażoną we wstępie do Konstytucji RP. Istotą subsydiarności w tym przypadku jest pomoc organów państwa osobom potrzebującym, ale nie zastępowanie ich samodzielnych działań i aktywności (por. I. Sierpowska, j.w.). Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu niepodjęcia kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego należy stwierdzić, że nie jest on uzasadniony. Jak wynika z akt sprawy, zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej przeprowadzono wywiad środowiskowy i ustalono kwotę dochodu na osobę w rodzinie skarżącej. Z danych zawartych w punkcie [...] "Aktualizacji wywiadu u osoby i rodziny korzystającej z pomocy", znajdującego się w aktach administracyjnych, wynika, że wywiad został przeprowadzony ze skarżącą S. S. Stwierdzić zatem należy, że skarżąca miała wpływ na ustalenie jej sytuacji finansowej i kwestionowanie ustaleń wywiadu środowiskowego z nią przeprowadzonego nie znajduje żadnych podstaw. W istocie też w skardze kierowanej do Sądu nie wskazuje skarżąca na czym to błędne ustalenie jej sytuacji miałoby polegać. Z powyższych względów skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).