II SA/Sz 278/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opinii sanitarnej p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Stowarzyszenie złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na opisaną w sentencji decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie opinii sanitarnej stwierdzającej, że pomieszczenia i urządzenia przedsiębiorstwa leczniczego prowadzonego przez to Stowarzyszenie w lokalu przy ul. [...] nie spełniają warunków wymaganych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych w zakresie rehabilitacji. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu w wysokości [...] zł, skarżące Stowarzyszenie złożyło na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podało, że jest organizacją pożytku publicznego, utrzymującą się wyłącznie z darowizn. Nie prowadzi działalności gospodarczej ani żadnej innej z której uzyskiwałoby dochody pozwalające na uiszczenie kosztów sądowych, nie posiada żadnych nieruchomości ani rzeczy ruchomych. Z dołączonego zaświadczenia wystawionego przez Bank wynika, że na dzień 11 kwietnia 2014 r. Stowarzyszenie na rachunku bankowym nie posiadało żadnych wolnych środków. W wykonaniu zobowiązania referendarza sądowego wzywającego do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących sytuację materialną Stowarzyszenia, strona skarżąca nadesłała kopię zeznania CIT – 8 za rok 2012 oraz sprawozdania finansowego, z których wynika, że Stowarzyszenie uzyskało dochód w wysokości [...] zł, w tym [...] zł z darowizn i [...] zł z 1%, CIT – 8 i sprawozdanie finansowe za rok 2013 z których wynika, że w roku tym Stowarzyszenie uzyskało dochód w wysokości [...] zł, który przeznaczony został na organizację festynu "Biała sobota". Dodatkowo oświadczyło, że liczy 200 członków i nie pobiera składek członkowskich. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że treść art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności organizacji pożytku publicznego i wolontariacie nie stanowi ex lege samoistnej podstawy zwolnienia skarżącego Stowarzyszenia od opłat sądowych, jako organizacji pożytku publicznego ale odsyła w tym zakresie do przepisów odrębnych, którymi w niniejszym postepowaniu jest ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która to nie przewiduje zwolnienia organizacji pożytku publicznego od ponoszenia kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 18.04.2012 r., II FZ 310/12). Zatem złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym podlega rozpoznaniu. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej reguły ponoszenia przez strony kosztów postępowania samodzielnie (art. 199 P.p.s.a), a także wyrażonej w art. 84 Konstytucji RP zasady powszechnego i równego partycypowania w daninach publicznych, do których zalicza się wszelkie opłaty sądowe. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie posiada ich chociaż podjęto wszelkie niezbędne działania zmierzające do ich pozyskania. W niniejszej sprawie rozpoznanie skargi przez Sąd zależne jest od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości [...] zł. Analizując znajdujący się w aktach sądowych wniosek PPPr oraz pozostałe nadesłane dokumenty przypomnieć należy, że Stowarzyszenie realizując cele określone w statucie winno liczyć się z tym, że prowadzenie każdej działalności, w tym działalności stowarzyszenia, wiąże się z koniecznością ponoszenia kosztów. Stowarzyszenie wyjaśniło, że nie prowadzi działalności gospodarczej, utrzymuje się wyłącznie z datków oraz nie pobiera składek członkowskich. Odnośnie powyższego, podkreślić należy, że statut stowarzyszenia przewiduje zarówno możliwość prowadzenia działalności gospodarczej jak i pobierania składek członkowskich. Stowarzyszenie dysponuje więc możliwościami uzyskiwania dochodów lub zwiększenia ich wysokości. Z faktu, że Stowarzyszenie odstąpiło od prowadzenia działalności gospodarczej oraz pobierania składek członkowskich nie można wywodzić, że należy uwzględnić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem Stowarzyszenie oczekuje, że żądanie przyznania prawa pomocy powinno z uwagi na powyższy fakt zostać uwzględnione. Skoro sam wnioskodawca podaje, że działa dla dobra społeczeństwa, to nie powinien na to społeczeństwo przerzucać ciężaru finansowego działania. Żądanie strony skarżącej zmierza w istocie do tego, aby działalność stowarzyszenia realizowana była z budżetu Państwa. "Przerzucanie" ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, np. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Stowarzyszenie, nawet o niewielkiej liczbie członków i o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku. Konstytucja RP przewiduje bowiem prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, jednakże nie gwarantuje wszystkim stowarzyszeniom prawa do finasowania ich działalności przez państwo ( p. postanowienie NSA z dnia 20.12..2006 r., sygn. akt II OZ 31433/06).Tym bardziej, że z nadesłanych informacji wynika, że Stowarzyszenie w roku 2012 uzyskało dochód w wysokości [...] zł a w 2013 r. – [...] zł, z którego mogło zabezpieczyć środki na pokrycie ewentualnych przyszłych kosztów sądowych. Należy również mieć na uwadze, że Stowarzyszenie ma trzy oddziały terenowe i liczy [...] członków, a więc ma duże możliwości pozyskiwania środków finansowych na swoją działalność. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest usprawiedliwiony w sytuacji, gdy strona dobrowolnie pozbawia się środków z których mogłaby pokryć ewentualne koszty postępowania, a cel aktywności podmiotu ubiegającego się o prawo pomocy nie jest przesłanką jego przyznania. Należy również mieć na uwadze, że w przypadku uwzględnienia skargi, skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw na podstawie art. 200 P.p.s.a. W przedstawionych okolicznościach brak jest więc podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W oparciu o powyższe na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.