II SA/Sz 288/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jej skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia trwałego zarządu p o s t a n a w i a odmówić zwolnienia od kosztów sądowych K. P., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty w sprawie wygaśnięcia trwałego zarządu przysługującego Sądowi Okręgowemu w [...] w stosunku do stanowiącej własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Jednocześnie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości podnosząc, że nie jest w stanie kosztów tych ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W uzasadnieniu wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca podała, że mieszka w [...] przy ul. [...], nie ma żadnego majątku ani przedmiotów wartościowych, nie ma jakichkolwiek dochodów, z nikim nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, nie może liczyć na wsparcie rodziny i nie ma możliwości zarobkowania. Do wniosku dołączyła kserokopię potwierdzenia wypłaty świadczenia ZUS za [...] r. z którego wynika, że świadczenie to wynosi [...] zł netto. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] r. pełnomocnik wnioskodawczyni oświadczył, że K. P. nie posiada rachunku bankowego. Przedłożył natomiast dowody potwierdzające wydatki na utrzymanie mieszkania z okresu ostatnich trzech miesięcy które wyniosły: energia elektryczna [...] zł miesięcznie, czynsz za mieszkanie [...] zł miesięcznie, telefon i internet [...] zł miesięcznie. Przy czym dowody opłat za telefon i internet dotyczyły innej nieruchomości niż położonej przy ul. [...] w [...]. Referendarz sądowy wezwaniem z dnia [...] r. ponownie wezwał pełnomocnika skarżącej do przedłożenia dowodów dotyczących sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodów wnioskodawczyni tj; - oświadczenia skarżącej czy prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką i wnukami jak napisała w odwołaniu od decyzji, czy też mieszka sama jak podała w urzędowym formularzu PPF, - oświadczenia do kogo należy dom położony w [...] nr [...] i dlaczego skarżąca jest stroną umowy na dostawę usług telekomunikacyjnych do tego domu, - kserokopię decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za [...] r. dotyczącą domu w [...] nr [...], - dowodów potwierdzających dochody uzyskane przez wszystkie osoby zamieszkujące wspólnie ze skarżącą, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia skarżącej z jakich środków zamierza nabyć mieszkanie lub dom przy ul. [...] w [...]. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik przedłożył oświadczenie wnioskodawczyni z dnia [...] r. w którym podała, że mieszka wspólnie z córką i wnukami, przy czym córka nie pracuje, a wnuki są w wieku szkolnym. Córka wnioskodawczyni podejmuje się jedynie drobnych prac dorywczych z OPS z których uzyskuje dochód nie przekraczający [...] zł miesięcznie. Odnośnie domu w [...] nr [...] skarżąca oświadczyła, że należy on do Sądu Okręgowego w [...], a wnioskodawczyni jest stroną umowy na dostawę usług telekomunikacyjnych do tego domu ponieważ go wynajmuje, a mieszkanie przy ul. [...] zamierza nabyć z pomocą rodziny. Zasadą wynikającą z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a zwolnienie od ponoszenia tych kosztów jest wyjątkiem od zasady. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja prawa pomocy ma więc w założeniu służyć najuboższym, czyli podmiotom dla których konieczność poniesienia kosztów postępowania oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Koszty sądowe obciążające skarżącą w sprawie na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł, tyle bowiem wynosi wpis sądowy od skargi z zakresu nieruchomości (§ 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193). W niniejszej sprawie skarżąca może liczyć na pomoc profesjonalnego pełnomocnika. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu podała, że mieszka sama, nie ma żadnego majątku ani dochodów, nie może też liczyć na wsparcie rodziny. W dalszym etapie postępowania okazało się jednak, że wnioskodawczyni mieszka z córką i wnukami i pod innym adresem niż ten który podała jako adres zamieszkania i którego dotyczą dokumenty źródłowe potwierdzające ponoszone przez nią comiesięczne wydatki (oprócz usług telekomunikacyjnych). Wnioskodawczyni nie przedłożyła dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymanie domu w [...] nr [...]. Wskazała jedynie, że wynajmuje go od Sądu Okręgowego w [...]. Z akt administracyjnych wynika, że grunt na którym posadowiony jest budynek mieszkalny w [...] przy ul. [...] ma wartość [...] zł. Z akt sprawy wynika, że skarżąca zamierza nabyć znajdujący się na pierwszym piętrze tego budynku lokal mieszkalny albo cały budynek i w tym celu od kilku lat składa wnioski o sprzedaż tej nieruchomości. Mimo to wnioskodawczyni oświadczyła, że nie ma żadnych oszczędności. Zmieniało się stanowisko skarżącej dotyczące relacji z rodziną. Raz twierdziła, że nie może liczyć na wsparcie rodziny (k-[...]), a innym razem, że zamierza nabyć nieruchomość z pomocą rodziny (k-[...]). Oceniając złożony wniosek należy stwierdzić, że skarżąca, mimo posiadania pomocy profesjonalnego pełnomocnika oraz wystosowania dwóch wezwań o przedłożenie dodatkowych dowodów i złożenie oświadczeń, nie złożyła oświadczenia o sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodach, które pozwoliłoby na ocenę jej rzeczywistej sytuacji majątkowej, i możliwości płatniczych. W urzędowym formularzu nie podała praktycznie żadnych informacji. Pomimo przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego nie jest jasne, gdzie skarżąca mieszka, jakie wydatki ponosi na utrzymanie domu w [...] nr [...] który jak się okazało wynajmuje, z iloma osobami prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, jakie są dochody tych osób i jakie są jej rzeczywiste relacje z rodziną. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 grudnia 2008 r. sygn. akt I FZ 394/08 (por. Lex Omega nr 565703) strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. W przypadku gdy zachodzą poważne wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez stronę oświadczeń to wnioskującemu powinno zależeć na ich obaleniu. Sąd I instancji nie jest zaś zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Skarżąca składała sprzeczne oświadczenia dotyczące jej miejsca zamieszkania i stanu rodzinnego, a przeprowadzone postępowanie nie pozwoliło na ustalenie jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej. W sytuacji braku podstawowych informacji dotyczących sytuacji wnioskodawczyni, nie jest możliwe pozytywne rozpatrzenie wniosku. Należy także mieć na uwadze, że w razie gdyby skarga okazała się uzasadniona, skarżąca będzie mogła żądać od organu administracji który wydał zaskarżoną decyzję, zwrotu poniesionych kosztów postępowania w całości (art. 200 p.p.s.a.). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 254 § 1 i art. 257 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.