II SA/Sz 288/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Protokolant Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia trwałego zarządu oddala skargę Decyzją z dnia [...] r., Nr[..] , Starosta na podstawie art. 104 i art. 107 K.p.a. oraz art. 11 ust. 1, art. 46, art. 47, art. 90 ust. 1, ust. 3 w związku z art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 21 sierpnia1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) - po rozpatrzeniu wniosku Dyrektora Sądu Okręgowego w z dnia [...] r. o wydanie decyzji w sprawie wygaśnięcia trwałego zarządu przysługującego Sądowi w stosunku do stanowiącej własność Skarbu Państwa zabudowanej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , oznaczonej geodezyjnie w obrębie [...] gmina [...] jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha – orzekł o wygaśnięciu prawa trwałego zarządu oraz o odstąpieniu od pobierania opłat rocznych z tytułu trwałego zarządu z dniem uprawomocnienia się decyzji. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu [...] r. Dyrektor Sądu Okręgowego, działający w imieniu jednostki organizacyjnej Sądu Okręgowego, zwrócił się do organu o stwierdzenie wygaśnięcia trwałego zarządu przysługującego Sądowi w stosunku do powyżej opisanej nieruchomości. Do wniosku zostało dołączone pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r. zawierające zgodę na podjęcie czynności związanych z wygaszeniem trwałego zarządu. Uzasadniając wniosek podano, iż z dniem 31 grudnia 2010 r. zakończy się proces likwidacyjny obejmujący przedmiotową nieruchomość Gospodarstwa Pomocniczego w [...] Morskim jako gospodarstwa pomocniczego państwowej jednostki budżetowej. Zgodnie z art. 47 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jednostka organizacyjna sprawująca trwały zarząd może zgłosić właściwemu organowi wniosek o wydanie decyzji o wygaśnięciu tego zarządu do całej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się dla niej zbędna, a złożenie wniosku powinno być poprzedzone uzyskaniem zgody organu nadzorującego jednostkę organizacyjną. Zdaniem organu, Sąd Okręgowy wykazał, iż nieruchomość będąca w trwałym zarządzie Sądu jest dla niego zbędna i przedstawiona została odpowiednia zgoda organu nadzorującego na wystąpienie z wnioskiem o wygaszenie trwałego zarządu. Spełnione zatem zostały przesłanki dla orzeczenia wygaśnięcia trwałego zarządu przedmiotowej nieruchomości. Dalej organ wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość w części obciążona jest umową najmu lokalu mieszkalnego, położonego na piętrze budynku mieszkalnego "[...] ". Umowa została zawarta pomiędzy Sądem Wojewódzkim , a K. P. w dniu [..] r. na czas nieokreślony. Zgodnie z art. 46 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wygaśnięcie trwałego zarządu jest równoznaczne z wypowiedzeniem umów najmu, dzierżawy lub użyczenia z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, jeżeli nieruchomość, w stosunku do której wygasł trwały zarząd, była wynajęta, wydzierżawiona lub użyczona. W związku z powyższym z dniem uprawomocnienia się niniejszej decyzji rozpoczyna bieg trzymiesięczny okres wypowiedzenia umowy najmu lokalu mieszkalnego. K. P. odwołała się od ww. decyzji do Wojewody zarzucając jej naruszenie prawa i jej interesu prawnego, poprzez rozstrzygnięcie sprawy bez rozpatrzenia wniosków o sprzedaż najmowanego lokalu mieszkalnego na jej rzecz, w stosunku do którego dysponuje pierwszeństwem nabycia na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz na podstawi przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o zasadach nabywania mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z udziałem Skarbu Państwa (Dz.U. z 2001 r. Nr 4, poz. 24 ze zm.), co spowodowało utratę prawa do lokalu i prawa do pierwszeństwa jego nabycia. W uzasadnieniu odwołania strona wskazała, że 45 lat była pracownikiem Sądu Wojewódzkiego, a następnie Sądu Okręgowego. W związku z pracą od [...] r. zamieszkiwała w mieszkaniu służbowym uzyskanym od Sądu na zasadach umowy najmu. Lokal mieszkalny w budynku położonym w [...] przy ulicy [...] zajmuje od [...] r. i przez wiele lat ubiegała się w Sądzie Okręgowym o jego wykup. Wobec bezskuteczności tych zabiegów w dniu [...] r. złożyła wniosek do Prezesa Sądu Okręgowego o sprzedaż lokalu. W odpowiedzi otrzymała pismo z dnia [...] r. informujące o wystąpieniu przez Sąd z wnioskiem do Starosty ego o wygaszenie trwałego zarządu. Z zaskarżonej decyzji wynika, że wniosek ten został sporządzony również w dniu [...] r., a zatem po wpływie jej wniosku. Prezes Sądu Okręgowego jak i Starosta nie rozpatrzyli tego wniosku w trybie postępowania administracyjnego, co powinno, zdaniem odwołującej się, wyprzedzić wydanie decyzji o wygaszeniu trwałego zarządu nieruchomością. Nie ma innego mieszkania i najmowane od Sądu mieszkanie jest jedynym dla niej sposobem zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Aktualnie ma [...] lat, od [...] r. jest na emeryturze, jednak do końca [...] r. pracowała w Sądzie na pół etatu. Jest osobą samotną, utrzymuje się wyłącznie z emerytury w kwocie około [...] zł oraz wykonywanych dorywczo prac w sezonie letnim i nie ma oszczędności, za które mogłaby nabyć mieszkanie na wolnym rynku. Wydaną decyzję uważa za szczególnie krzywdzącą i sprzeczną z zasadami współżycia społecznego ,albowiem decyzja ta w sposób rażący pozbawia ją wszelkich praw do mieszkania, tak z tytułu najmu jak i jednocześnie pozbawia ustawowego prawa pierwszeństwa do nabycia tego mieszkania. Decyzją z dnia 28 stycznia 2011 r., Nr K-GN.IV.ASzz-7724/3/2011, Wojewoda Zachodniopomorski na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 9 a i art. 47 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. P. - utrzymał w mocy decyzję Starosty . Po przestawieniu stanu faktycznego sprawy, w tym treści odwołania, organ II instancji wskazał, że trwały zarząd nieruchomościami, uregulowany ustawą o gospodarce nieruchomościami, wygasa z upływem okresu, na który został ustanowiony lub na skutek wydania decyzji o jego wygaśnięciu. Decyzja ta może zostać wydana z urzędu w przypadkach określonych w art. 46 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami lub na wniosek jednostki sprawującej trwały zarząd. Tę drugą możliwość przewiduje art. 47 ustawy. Przepis ten uprawnia jednostkę organizacyjną sprawującą trwały zarząd do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji, jeżeli nieruchomość lub jej część stała się dla niej zbędna. Decyzja wydana w takiej sytuacji nie ma charakteru uznaniowego, po uzyskaniu możliwości zagospodarowania działki organ wydaje żądaną decyzję. Przesłankami do wydania takiej decyzji są zatem: - wniosek jednostki poprzedzony uzyskaniem zgody organu nadzorującego, - uzyskanie przez właściwy organ możliwości zagospodarowania nieruchomościami. W przedmiotowej sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki art. 47 ustawy. Jednostka organizacyjna sprawująca trwały zarząd wystąpiła z wnioskiem, uzupełnionym zgodą udzieloną przez organ nadzorujący, jakim jest Minister Sprawiedliwości. We wniosku wskazano, że nieruchomość jest zbędna dla jednostki. Starosta uzyskał możliwość zagospodarowania nieruchomości. Ponadto wygaśnięcie trwałego zarządu jest równoznaczne z wypowiedzeniem umów najmu, dzierżawy lub użyczenia z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Skutek ten powstaje z mocy prawa - ze względu na treść art. 46 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 47 ww. ustawy, istotą decyzji o wygaszeniu trwałego zarządu jest stwierdzenie ustania tej formy prawnej władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną. W związku z tym, w takiej decyzji, organ nie powinien orzekać o sposobie zagospodarowania i rozdysponowania majątkiem objętym trwałym zarządem. Wszelkie kwestie dotyczące przejęcia takiej nieruchomości, rozdysponowania majątku objętego trwałym zarządem, ustalenie praw dzierżawców, najemców i użytkowników mienia - jako konsekwencja wygaszenia trwałego zarządu - winny być rozstrzygane i załatwiane nie w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, lecz w innym trybie po uprawomocnieniu się decyzji o wygaszeniu trwałego zarządu. Decyzja w żadnym zakresie nie może rozstrzygać o możliwościach lub braku możliwości nabycia przez skarżącą nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa. Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, odwołanie K. P. nie zasługuje na uwzględnienie, choć organ I instancji popełnił błąd, w taki sposób, że w zaskarżonej decyzji nie powinien wypowiadać umowy najmu, zawartej w dniu [...] r. pomiędzy Sądem Wojewódzkim a K. P., dotyczącej części przedmiotowej nieruchomości. Nie jest to jednak błąd, który powinien skutkować uchyleniem przedmiotowej decyzji. To uchybienie nie miało bowiem wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia w kwestii wygaśnięcia trwałego zarządu. Ponadto, w ocenie organu, poza ww. uchybieniem Starosta prawidłowo zastosował art. 47 ustawy o gospodarce nieruchomościami. K. P. wniosła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję Wojewody wskazując w niej na naruszenie przepisów: art. 47 w związku z art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez nie zagwarantowanie jej prawa do nabycia prawa własności lokalu położonego w [...] przy ul. [...] zajmowanego na podstawie umowy najmu zawartej na czas nieoznaczony, na zasadach określonych w ustawie z dnia 15 grudnia 2000 r. o zasadach zbywania mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z udziałem Skarbu Państwa, państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań będących własnością Skarbu Państwa (Dz. U. 2001 r. Nr 4, poz. 24 ze zm.) oraz art. 8 K.p.a., tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa poprzez nieuwzględnienie skutków prawnych zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącej, rozstrzygnięcia wydane w sprawie przez organy obu instancji nie są zasadne. Od [...] r. była pracownikiem Sądu Wojewódzkiego , a następnie Sądu Okręgowego [. Była zatrudniona na terenie ośrodka wczasowo kolonijnego w [...] Morskim. Od 1960 r. zajmowała mieszkanie służbowe uzyskane od Sądu na podstawie umowy najmu. Natomiast od [...] r. do chwili obecnej zajmuje lokal mieszkalny w budynku położonym w [...] przy ul. [...] . Skarżąca, tak samo jak w odwołaniu, podała okresy zatrudnienia w Sądach oraz warunki i okres zajmowania spornego lokalu, a ponadto zwróciła uwagę (dołączając dokumenty), że przez ten cały czas wzorowo wykonywała swoje obowiązki pracownicze. Podkreśliła również, że po otrzymaniu pisma z Sądu Okręgowego z dnia [...] r., wystąpiła pismem z dnia [...] r. do Starosty ego, w którym wyraziła wolę nabycia własności zajmowanego lokalu, jednakże jej wniosek nie został rozpatrzony. Jest osobą 78-letnią, nie ma innego mieszkania, ani oszczędności, które pozwoliły by jej nabyć mieszkanie na wolnym rynku. Najmowane od Sądu mieszkanie jest jedynym sposobem zaspokojenia jej potrzeb mieszkaniowych. W ocenie skarżącej, ze względu na przytoczone okoliczności, zaskarżona decyzja jest szczególnie krzywdząca dla niej, gdyż pozbawia jej miejsca zamieszkania. Przepis art. 8 K.p.a. nakłada na organy administracji publicznej nie tylko obowiązek prawidłowego rozważenia stanu faktycznego i prawnego rozstrzyganej sprawy, lecz także obowiązek rozważenia skutków prawnych, które wywołują wszelkie ostateczne akty administracyjne funkcjonujące w obrocie prawnym i pozostające w związku z podejmowanym rozstrzygnięciem w indywidualnej sprawie (wyrok NSA z dnia 5 lutego 2008 r., II OSK 2005/06). W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że zarzuty strony nie zasługują na uwzględnienie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Sąd administracyjny w ramach kontroli sądowej zaskarżonego aktu bada wyłącznie zgodność tego rozstrzygnięcia z przepisami prawa - art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – zwanej dalej "P.p.s.a." Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Sąd nie dostrzegł naruszenia prawa materialnego lub uchybienia przepisom postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik postępowania. Organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne w tej sprawie, w sposób wyczerpujący ustalając stan faktyczny, a następnie zasadnie rozstrzygnęły sprawę w oparciu o art. 47 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). Zgodnie z art. 47 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy, jednostka organizacyjna sprawująca trwały zarząd może zgłosić właściwemu organowi wniosek o wydanie decyzji o wygaśnięciu tego zarządu do całej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się dla niej zbędna. Złożenie wniosku powinno być poprzedzone uzyskaniem zgody organu nadzorującego jednostkę organizacyjną. Właściwy organ wydaje decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu, na wniosek jednostki organizacyjnej, po uzyskaniu możliwości zagospodarowania nieruchomości, w ciągu 18 miesięcy od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1 (ust.2). Przepis ten daje uprawnienie jednostce organizacyjnej sprawującej trwały zarząd nieruchomością do wystąpienia z wnioskiem o wydanie ww. decyzji, jeżeli nieruchomość lub jej część stała się dla niej zbędna. Przesłankami do wydania decyzji w oparciu o wskazaną podstawę prawną są: wniosek jednostki poprzedzony uzyskaniem zgody organu nadzorującego oraz uzyskanie przez właściwy organ możliwości zagospodarowania nieruchomości. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji przewidziane w art. 47 ww. ustawy. Jak wynika z akt, jednostka organizacyjna – Sąd Okręgowy, wystąpił z wnioskiem z dnia [...] r. o stwierdzenie wygaśnięcia trwałego zarządu przysługującego mu w stosunku do stanowiącej własność Skarbu Państwa zabudowanej nieruchomości położonej w [...] ul.[...] , oznaczonej jako działka ewidencyjna Nr [...] . Nieruchomość ta stała się dla wnioskodawcy zbędna (w rozumieniu art. 47 ww. ustawy), gdyż z dniem 31 grudnia 2010 r. zostaną zlikwidowane państwowe zakłady budżetowe i gospodarstwa pomocnicze państwowych jednostek budżetowych, powiatowych i wojewódzkich zakładów budżetowych. Przedmiotowy wniosek został uzupełniony zgodą udzieloną w dniu [...] r. przez organ nadzorujący, jakim jest Minister Sprawiedliwości. Ponadto Starosta uzyskał możliwość zagospodarowania tej nieruchomości. Tak więc zasadnie organ I instancji, jak i następnie organ II instancji stwierdziły brak przeszkód zarówno faktycznych jak i prawnych do orzeczenia o wygaśnięciu trwałego zarządu przedmiotowej nieruchomości. Podkreślić należy, że decyzja ta nie ma charakteru decyzji uznaniowej, co oznacza, iż organ administracji nie miał kompetencji do przeprowadzania rozważań w kwestii zasadności, celowości i konieczności wydania takiej decyzji, lecz w świetle ustawy o gospodarce nieruchomościami, wobec jednoznacznego ustalenia zaistnienia przesłanek warunkujących orzeczenie o wygaśnięciu trwałego zarządu opisanej nieruchomości, miał obowiązek taką decyzję wydać. Stanowisko skarżącej w tej sprawie w zasadzie sprowadza się do zarzutu naruszenia jej prawa do uzyskania na własność z pierwszeństwem nabycia, zajmowanego przez nią na podstawie umowy najmu z dnia [...] r. lokalu mieszkalnego w budynku położonym w [...] przy ul. [...] znajdującego się na nieruchomości objętej prawem trwałego zarządu Sądu Okręgowego. Skarżąca uzasadniając zarzut odwołała się do treści art. 34 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz do przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o zasadach zbywania mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z udziałem Skarbu państwa, państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań będących własnością Skarbu Państwa, a także wskazała na negatywne (tragiczne) dla niej skutki zaskarżonej decyzji w postaci utraty mieszkania i braku jakichkolwiek możliwości zakupu innego lokalu. Przede wszystkim wskazać należy, że powołane przez stronę przepisy prawa nie znajdowały zastosowania w postępowaniu w sprawie o wygaszenie trwałego zarządu. Nie sposób zgodzić się więc z zarzutem skarżącej naruszenia zaskarżoną decyzją art. 34 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przyszły sposób zagospodarowania spornej nieruchomości, ustalenie praw najemców, w tym określenie możliwości ubiegania się przez najemców o nabycie lokali nie podlegają rozstrzygnięciu w postępowaniu o wygaszenie trwałego zarządu tej nieruchomości. Kwestie te wymagają odrębnych rozstrzygnięć właściwych organów administracji, na podstawie innych przepisów prawa, w tym ewentualnie art. 34 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ustalenia co do sposobu zagospodarowania nieruchomości mają znaczenie w tym postępowaniu wyłącznie w takim zakresie, w jakim stanowią przesłankę do wydania rozstrzygnięcia o wygaszeniu trwałego zarządu. Zaskarżona decyzja nie może rozstrzygać o możliwościach lub braku możliwości nabycia przez skarżącą nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa. Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącej, organ nie miał obowiązku w tej sprawie oceniać, czy też rozważać skutków prawnych jak i faktycznych w sferze uprawnień skarżącej do zajmowania lokalu mieszkalnego znajdującego się w budynku położonym na nieruchomości objętej prawem trwałego zarządu, który następnie został wygaszony. Poza kompetencją organów orzekających w tej sprawie pozostawała również ocena sytuacji życiowej, mieszkaniowej, czy też ekonomicznej skarżącej wobec utraty przez nią prawa do zajmowania lokalu mieszkalnego wskutek wypowiedzenia umowy najmu. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje również fakt bycia wieloletnim pracownikiem jednostki organizacyjnej występującej z wnioskiem, czy też fakt długoletniego korzystania z nieruchomości na podstawie umowy cywilnoprawnej. Okoliczności te nie stanowią przesłanek wydania zaskarżonej decyzji. Nie można więc zarzucić organom naruszenia zasady wynikającej z art. 8 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji skutków prawnych i faktycznych jakie zaskarżona decyzja może spowodować dla strony. Wygaśnięcie trwałego zarządu danej nieruchomości jest równoznaczne z wypowiedzeniem umów najmu, dzierżawy lub użyczenia z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Skutek ten powstaje z mocy prawa ze względu na treść art. 46 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Trafnie ocenił organ odwoławczy, że błędne rozstrzygnięcie w decyzji organu I instancji o wypowiedzeniu umów najmu, dzierżawy lub użyczenia z chwilą wygaśnięcia trwałego zarządu nieruchomością, nie miało wpływu na wynik niniejszej sprawy. Opisany skutek prawny wynika wprost z art. 46 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i jest niezależny od woli organu administracji rozstrzygającego w przedmiocie wygaśnięcia trwałego zarządu. Uwzględniając powyższą argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny , na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.