II SA/Sz 294/16

WyrokWSA w Szczecinie2016-09-22

Skład orzekający: Maria Mysiak, Elżbieta Makowska, Katarzyna Sokołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy istnieją "ważne powody" uzasadniające zmianę imienia i nazwiska, jeśli wnioskodawca pragnie zerwać więzi z ojcem, którego obwinia za śmierć matki i złe sprawowanie władzy rodzicielskiej, a także zeznaje w sprawach karnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że chęć zerwania więzi z ojcem i dotychczasowym środowiskiem, bez obiektywnego potwierdzenia krzywd doznanych od ojca, nie stanowi "ważnego powodu" w rozumieniu ustawy o zmianie imienia i nazwiska. Sama subiektywna ocena wnioskodawcy oraz jego problemy życiowe, w tym odbywanie kary pozbawienia wolności, nie są wystarczające do uzasadnienia zmiany nazwiska. Podobnie, brak jasnych motywów i rozbieżności w żądaniu zmiany imion uniemożliwiają uwzględnienie wniosku. Organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy i zastosowały przepisy prawa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stan faktyczny
Skarżący M. J. K. złożył wniosek o zmianę imion i nazwiska, motywując to chęcią zerwania więzi z ojcem, którego obwinia za śmierć matki i złe sprawowanie władzy rodzicielskiej. Organy administracji odmówiły zmiany, uznając, że przedstawione powody nie są "ważne" w rozumieniu ustawy, a dowody nie potwierdzają wersji skarżącego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i dóbr osobistych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając decyzje organów za prawidłowe.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.),, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 września 2016 r. sprawy ze skargi M. J. K. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany imion i nazwiska I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego K. W. kwotę [...] ([...]) złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. Pismem z dnia 23 marca 2015 r. M. J.K. wystąpił do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z wnioskiem o zmianę posiadanych imion na " " oraz o zmianę posiadanego nazwiska na " ". Wnioskodawca wezwany do usunięcia braków podania, w formularzu sporządzonym w dniu 15 kwietnia 2015 r., wniósł o zmianę posiadanych imion na imiona " " i zmianę posiadanego nazwiska rodowego na " ". Decyzją z dnia [..] organ pierwszej instancji odmówił zmiany imion i nazwiska rodowego wnioskowanych przez M. J. K. Wnioskodawca złożył odwołanie od powyższej decyzji. Wojewoda decyzją z dnia [...]uchylił decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Wskazał na rozbieżności w imionach podanych przez wnioskodawcę w pismach kierowanych do organu pierwszej instancji. Zauważył, że rozstrzygnięcie nie zawierało w ogóle wskazania imion i nazwiska, na zmianę których organ nie wyraża zgody. Stwierdził, że brak było dowodu zawiadomienia strony o zakończeniu postępowania administracyjnego i zagwarantowania jej czynnego udziału w tym postępowaniu. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia [...]wydaną na podstawie art. 4 i art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz. U. Nr 220, poz. 1414 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a."), Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego odmówił wnioskodawcy zmiany imion z "" na "" oraz zmiany nazwiska rodowego z "" na "". Organ w swej decyzji wskazał, że w celu wyjaśnienia rozbieżności dotyczących zmienianych imion i nazwiska wezwał stronę do sprecyzowania żądania. W odpowiedzi udzielonej w piśmie z dnia 16 października 2015 r., wnioskodawca jednoznacznie określił treść swego żądania oraz zwrócił się z prośbą o przesłanie całości akt sprawy do Aresztu Śledczego , celem zapoznania się z dokumentami powstałymi w toku postępowania. Organ w piśmie z dnia 28 października 2015 r. wyjaśnił wnioskodawcy w jakich okolicznościach możliwe jest skorzystanie z przysługującego stronie uprawnienia do wglądu w akta sprawy, a także szczegółowo organ wyjaśnił kwestie związane z możliwością udzielenia pełnomocnictwa. Dnia 23 listopada 2015 r. organ przesłał zawiadomienie do wnioskodawcy, w którym poinformował go o zakończeniu postępowania administracyjnego i o przysługującym stronie uprawnieniu do wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, a także do zgłoszenia żądań przed wydaniem decyzji administracyjnej. Ponieważ wnioskodawca odbywa karę pozbawienia wolności do 2020 r. i nie miał możliwości zapoznania się z aktami sprawy osobiście, ponownie organ wyjaśnił w wymienionym wyżej zawiadomieniu zasady ustanowienia pełnomocnika i koszty z tym związane. Organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskodawca nie skorzystał z przedmiotowego uprawnienia wzglądu do akt sprawy. W uzasadnieniu decyzji, organ przedstawił żądanie zmiany nazwiska wnioskodawcy, podyktowane chęcią zerwania więzi z ojcem, którego obwinia za śmierć swojej matki oraz złe sprawowanie władzy rodzicielskiej nad nim w okresie dzieciństwa. Wnioskodawca opisał krzywdy jakich doznał od ojca. Obwinił ojca za fakt, że trafił w środowisko "patologii społecznej" w wyniku czego odbywa teraz karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym za, jak sam opisał we wniosku, "oszustwa i wyłudzanie kredytów". Organ powołał informacje udzielone przez funkcjonariusza Policji w toku postępowania administracyjnego, które nie potwierdzają faktów przytoczonych przez wnioskodawcę. Wynika z nich, że wnioskodawca jest osobą konfliktową, a wszelkie interwencje, jakie miały miejsce w rodzinie K., powodowane były osobą wnioskodawcy. Dzielnicowy Policji wykluczył śmierć Jl K. z przyczyn powołanych przez wnioskodawcę. Zdaniem organu, z dokumentacji przedstawionej do wglądu z pobytu matki w szpitalu oraz dokumentacji przedstawionej przez wnioskodawcę, nie wynika aby śmierć matki wnioskodawcy nastąpiła z powodu urazu, nie ma też innych informacji sugerujących jakoby matka była ofiarą pobicia. Według organu, nie zasługiwała na uwzględnienie argumentacja wnioskodawcy o trosce o dobro swojej rodziny (córki i partnerki wnioskodawcy), w związku z faktem bycia świadkiem w wielu sprawach karnych. Organ wskazał na możliwość wystąpienia przez wnioskodawcę wspólnie z matką dziecka o zmianę nazwiska córki. Organ nie przychylił się do żądania wnioskodawcy o zmianę jego imion. Wobec rozbieżności podawanych imion we wniosku oraz piśmie uzupełniającym wniosek, organ uznał, że zmiana ta była nieprzemyślana. Wnioskodawca nie wyjaśnił poza tym, jakie były motywy tego żądania. Kierownik USC wskazał na konieczność pojawienia się "ważnych powodów" uzasadniających żądanie zmiany imienia. Zauważył, że wnioskodawca sam przyznawał, że o zmianę imion wnosił "przy okazji". Odwołanie od powyżej decyzji organu pierwszej instancji wniósł M. J. K.. Podniósł, że kwestionowana decyzja narusza jego prawo do noszenia nazwiska panieńskiego matki. Podtrzymał okoliczności uzasadniające zmianę nazwiska. Powołał się na dokument ze szpitala (dołączony do odwołania), dotyczący badania podmiotowego matki, z którego w sposób jasny i wyczerpujący wynika – zdaniem strony - że jego życie i matki nie było "takie piękne". Dodał, że chciałby się uwolnić od osób, przez które wielokrotnie był pobity w r., przeciwko którym zeznawał w procesie karnym. W uzupełnieniu odwołania, M. K. wniósł o unieważnienie decyzji organu pierwszej instancji z dnia 14 grudnia 2015 r., zarzucając organowi błędy proceduralne. Stwierdził, że jego wniosek powinien być podpisany w obecności pracownika organu lub poświadczony notarialnie. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska, Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [..] r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i podtrzymał stanowisko, jakie zajął w swej decyzji organ pierwszej instancji. Stwierdził, że sam zamiar zerwania więzi z rodziną nie daje osobie prawa do ubiegania się o zmianę nazwiska w trybie ustawowo przewidzianym. Według Wojewody, powołane przez stronę okoliczności nie kwalifikują się do "ważnych powodów" w rozumieniu art. 4 ustawy o zmianie imienia i nazwiska. Nie mogą o tym decydować aspekty emocjonalne wnioskodawcy. Organ uznał, że czas jaki upłynął od osiągnięcia przez stronę pełnoletności i brak ubiegania się w tym okresie o zmianę nazwiska pośrednio wskazują na to, że powołane przez wnioskodawcę okoliczności nie mają charakteru szczególnych, wyjątkowych. Jak stwierdził organ, wnioskodawca nie przedstawił także żadnego argumentu uzasadniającego dokonanie zmiany jego imion. Zachowanie polegające na zmienianiu w trakcie postępowania wersji imion, świadczy - zdaniem organu - że wniosek strony nie był podyktowany ważnymi powodami. M. J. K. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody z dnia [..] r. Skarżący zarzucił wydanej decyzji naruszenie: - art. 10, art. 61 § 1, art. 63 § 3, art. 64, art. 73, art. 76a § 2, art. 79 k.p.a., poprzez brak uwierzytelnienia podpisu (przez organ na podaniu o zmianę imienia i nazwiska), - art. 104 § 1 i 2, art. 105 § 2 k.p.a. Nadto skarżący zarzucił naruszenie wydaną decyzją jego dóbr osobistych, tj. "prawa do dobrego imienia i nazwiska". W uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł, że zwrócił się do organu aby przybył pracownik organu do Aresztu Śledczego w celu udzielenia pomocy skarżącemu w sporządzeniu wniosku o zmianę imion i nazwiska. Uważa, że zgodnie z prawem wniosek winien być sporządzony w obecności pracownika USC lub notariusza. Zdaniem skarżącego, w dalszym ciągu nie został usunięty brak podania wynikający z art. 61 § 1 pkt 1 k.p.a. Skarżący wskazał nadto, że zwrócił się do organu o umorzenie postępowania administracyjnego, jednak organ nie udzielił mu żadnej informacji. Stwierdził, że obecnie nie chce już zmieniać imion i nazwiska, może uczynić to w przyszłości. Dlatego skarżący uważa, że należy uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć "całą sprawę", gdyż już nigdy w życiu nie będzie mógł starać się o zmianę nazwiska. W ten sposób, zdaniem skarżącego, zostanie narażony na utratę ochrony prawa do dobrego nazwiska. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W jego ocenie, w sprawie nie zaistniały przesłanki do wydania decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego. Bezsporne było dla organu, że postępowanie administracyjne w sprawie, od początku do końca jego trwania, było przedmiotowe. W piśmie z dnia 17 sierpnia 2016 r., skarżący reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym (wyznaczonym na zasadzie prawa pomocy), podtrzymał skargę. Uzupełniająco stwierdził, że zaskarża w całości decyzję Wojewody ego z dnia 18 lutego 2016 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organu drugiej instancji z uwagi na rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ewentualnie wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Wydanym decyzjom skarżący zarzucił naruszenie: - art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska, przez bezzasadne uznanie, że okoliczności przedstawione przez skarżącego nie stanowią ważnego powodu do zmiany imienia i nazwiska, podczas gdy zamiar zerwania więzi z ojcem, który wyrządził skarżącemu krzywdę, stanowią niezależną i zobiektywizowaną przesłankę do zmiany nazwiska, - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organy nie wyjaśniły dokładnie, czy istniały ważne powody uzasadniające zmianę imion i nazwiska skarżącego, a ocena dokonana przez organy, w przekonaniu skarżącego, była niepełna, zaś postępowanie dowodowe przeprowadzono w bardzo ograniczonym zakresie, ponadto organy nie dokonały wnikliwej analizy przyczyn zmiany nazwiska, podniesionych we wniosku o zmianę nazwiska, - art. 136 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ drugiej instancji, - art. 15 k.p.a., poprzez naruszenie przez organ drugiej instancji zasady dwuinstancyjności postępowania, - art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji i brak ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji organów drugiej instancji do zarzutów zawartych w odwołaniu, gdyż uzasadnienia decyzji organów obu instancji były ogólnikowe i nie zawierały rozważań szeregu kwestii istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący argumentował, iż mając na względzie negatywnie nastawienie do noszonego przez niego nazwiska oraz subiektywne jego odczucia, jakie wiążą się z noszonym nazwiskiem, organ pierwszej i drugiej instancji powinien dojść do wniosku, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzą "ważne powody" uzasadniające zmianę imion i nazwiska skarżącego. Wskazał ponadto, na wymagania jakie ciążą na organie na podstawie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem skarżącego, powyższe wymagania nie zostały wypełnione, gdyż organy obu instancji nie wyczerpały możliwości zebrania całego dostępnego materiału dla oceny, czy w sprawie zaszły "ważne przyczyny" uzasadniające zmianę imion i nazwiska na te, które chce nosić skarżący. Organ pierwszej instancji wszelkie ustalenia dotyczące faktycznych stosunków skarżącego z ojcem i jego matką oparł jedynie na rozmowie z dzielnicowym Komendy Powiatowej Policji właściwym dla mieszkańców Smardzka. Jednocześnie skarżący podał, że przekazana przez niego dokumentacja z pobytu matki w szpitalu, również nie może potwierdzać faktu, że ojciec skarżącego faktycznie znęcał się nad nim i jego rodziną. Organy nie przeanalizowały czy skarżący faktycznie jest świadkiem w sprawach karnych, jak tak, to w jakich i przeciwko komu, i czy ta okoliczność mogłaby stanowić "ważną przyczynę" do zmiany nazwiska. Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały podjęte przedwcześnie. Ponadto skarżący podniósł, że z akt niniejszej sprawy nie wynika aby organ drugiej instancji podjął jakiekolwiek postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie, co skutkować powinno oceną działania tego organu w kategoriach rażącego naruszenia prawa i doprowadzić powinno w konsekwencji do stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego przez Sąd. Na rozprawie w dniu 22 września 2016 r., pełnomocnik skarżącego poparł skargę oraz wnioski zawarte w piśmie z dnia 17 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Kontrola sprawy dokonana według kryterium legalności działań organów administracji publicznej, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że skarga M. J. K. nie jest zasadna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz. U. z 2016 r., poz. 10), zgodnie z którym zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany: 1) imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka; 2) na imię lub nazwisko używane; 3) na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione; 4) na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada. Przedmiotem decyzji w sprawie z wniosku skarżącego o zmianę imienia lub nazwiska jest wyrażenie zgody bądź odmowa wyrażenia zgody na wskazaną zmianę. W ocenie Sądu, materiał dowodowy w sprawie z wniosku skarżącego został zebrany przez organ w pełni, a ustalenia stanu faktycznego dokonane w oparciu o ten materiał były prawidłowe. Kwestią bezsporną w sprawie jest, że pismem z dnia 23 marca 2015 r. skarżący wystąpił do organu pierwszej instancji z wnioskiem o zmianę posiadanych imion z "M. J." na "". Nadto skarżący wnosił o zmianę posiadanego nazwiska "K." na nazwisko rodowe matki "". Organ wezwał skarżącego do uzupełnienia przedmiotowego wniosku na urzędowym formularzu o konieczne dane, w tym o wykazanie ważnych powodów skłaniających do zmiany imion i nazwiska. Skarżący przesłał organowi wypełniony w dniu 15 kwietnia 2015 r. rzeczony formularz, w którym zmodyfikował żądanie w zakresie zmiany swoich imion z " M. J." na "" i zmiany nazwiska na " "Skarżący przedstawił motywację wniosku, który opatrzył własnoręcznym podpisem. W kolejnym piśmie z 16 października 2015 r., skarżący określił jednoznacznie przedmiot żądania w zakresie zmiany swoich imion z "M. J." na "". Wniosek spełniał więc wymagania ustawowe. Stąd zarzucane skargą naruszenie wydaną decyzją art. 64 k.p.a. nie jest zasadne. Wobec podnoszonego skargą zarzutu, wskazującego na konieczność poświadczenia notarialnie podania o zmianę imienia i nazwiska, wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 9 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, zmiana imienia lub nazwiska następuje na pisemny wniosek osoby ubiegającej się o taką zmianę. Szczegółowy zakres informacji wymaganych we wniosku, określony został w art. 11 ustawy o zmianie imienia i nazwiska. I tak, oprócz imienia lub nazwiska, na które ma nastąpić zmiana, wniosek powinien zawierać: - dotychczasowe imię (imiona), nazwisko oraz nazwisko rodowe, - adres miejsca zameldowania na pobyt stały lub ostatni pobyt stały (w przypadku braku miejsca zameldowania na pobyt stały, adres pobytu czasowego trwającego ponad trzy miesiące), - numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności, w skrócie: "PESEL" - oraz uzasadnienie. Do wniosku o zmianę nazwiska dołącza się: odpis zupełny aktu urodzenia; odpis zupełny aktu małżeństwa; odpisy zupełne aktów urodzenia małoletnich dzieci, jeżeli zmiana nazwiska rozciąga się na dzieci; inne dokumenty uzasadniające zmianę nazwiska. W przypadku wniosku o zmianę imienia dołącza się: odpis zupełny aktu urodzenia; odpis zupełny aktu małżeństwa; inne dokumenty uzasadniające zmianę imienia. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska, w brzmieniu obowiązujący od 1 marca 2015 r., przedmiotowy wniosek składa się do wybranego kierownika urzędu stanu cywilnego. W aktualnym stanie prawnym nie istnieje już obowiązek osobistego złożenia organowi przedmiotowego wniosku, jak przewidywał to przepis w poprzednio obowiązującym brzmieniu. W świetle powyższego, brak jest podstaw, aby uznać, że wniosek o zmianę imienia i nazwiska w każdym przypadku wymagał poświadczonego notarialnie podpisu wnioskodawcy lub wymagał uczestnictwa pracownika organu przy składaniu czy wypełnianiu wniosku. Nie mogło wystąpić w sprawie naruszenie art. 63 § 3 k.p.a., gdyż podanie skarżący złożył w formie pisemnej, zaś powołany przepis przewiduje obowiązek złożenia podpisu przez pracownika organu pod protokołem, w przypadku ustnego zgłoszenia podania. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący przebywa w Areszcie Śledczym . Tożsamość wnioskodawcy została w wystarczający sposób ustalona przez organ w toku postępowania. Świadczy choćby o tym korespondencja kierowana do Aresztu Śledczego , w celu ustalenia okresu pozostawania wnioskodawcy w tej jednostce. Informacje o osobie wnioskodawcy organ zaczerpnął również w Komisariacie Policji właściwym dla ostatniego miejsca zameldowania wnioskodawcy. Skarżący nie podnosił na jakimkolwiek z etapów postępowania wątpliwości co do faktu, że jest wnoszącym podanie (art. 61 § 1 pkt k.p.a.). Również organ nie miał w tym zakresie zastrzeżeń, tak więc powołany przepis nie został naruszony zaskarżoną decyzją. Nie znajduje także potwierdzenia zarzut naruszenia w sprawie art. 79 k.p.a., skoro organ nie przeprowadzał dowodów wskazujących na potrzebę osobistego stawiennictwa i przesłuchania świadków czy dokonania dowodu z biegłych lub oględzin. Organ nie kwestionował też dopuszczalności dowodu z przedstawionych przez skarżącego dokumentów w kontekście wymogów urzędowego ich poświadczenia. Stąd zarzut naruszenia w sprawie art. 76a § 2 k.p.a. był chybiony. Wobec stawianego zarzutu o naruszeniu wydaną decyzją art. 10 k.p.a., Sąd wskazuje, że postępowanie w sprawie imienia i nazwiska uważa się za wszczęte (art. 61 § 3 k.p.a.), w dniu doręczenia żądania organowi administracji. Kwestia wiedzy o wszczęciu postępowania nie mogła więc być przedmiotem wątpliwości strony. Zaś wiedza o materiale zebranym w sprawie była skarżącemu znana już z treści decyzji organu pierwszej instancji z dnia 4 sierpnia 2015 r., uchylonej przez organ odwoławczy w celu wyjaśnienia wątpliwości co do żądanej zmiany imion. Ostatecznie skarżący w piśmie z dnia 16 października 2015 r. wyjaśnił dokładnie brzmienie imion, na które chce zamienić dotychczas posiadane imiona. Istnienie utrudnień w osobistym uczestnictwie skarżącego w postępowaniu administracyjnym, z uwagi na jego pobyt w zakładzie karnym nie stanowi o naruszeniu jego praw jako strony. Kodeks postepowania administracyjnego nie przewiduje szczególnych zasad udziału w postępowaniu administracyjnym osób pozbawionych wolności. Organ informując skarżącego o możliwości przeglądania akt administracyjnych w lokalu organu (art. 73 § 1a k.p.a.), poinformował go także o możliwości ustanowienia przez stronę pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym (art. 33 k.p.a.). Skarżący został również zawiadomiony o zakończeniu postępowania, możliwości przeglądania akt sprawy oraz poinformowany o możliwości i zasadach ustanowienia przez stronę pełnomocnika. Z prawa ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym skarżący nie skorzystał. W takiej sytuacji nie sposób przyjąć, że w realiach niniejszej sprawy, niemożność skorzystania z praw przysługujących stronie w postępowaniu administracyjnym, w tym przeglądania akt sprawy (art. 73 § 1 k.p.a.), nastąpiła z winy i przy biernej postawie organu. Nie mogły odnieść zamierzonego skutku, powołane w uzupełnieniu skargi, zarzuty kierowane przeciwko organom obu instancji co do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego określających zasady ustalenia stanu faktycznego i jego oceny przez organ. Bez wątpienia na organach obu instancji ciążyła powinność podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Rozwinięciem tej zasady jest obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz jego oceny w całokształcie stanu faktycznego sprawy i przedstawienia w uzasadnieniu decyzji (art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.). Biorąc powyższe pod uwagę Sąd dokonał analizy ustaleń organów obu instancji opisanych w uzasadnieniach ich decyzji i stwierdził, że istotna w sprawie kwestia stosowania przemocy wobec wnioskodawcy oraz jego matki, przez ojca wnioskodawcy, była badana wnikliwie przez organ pierwszej instancji, co wynika niezbicie z materiału dowodowego zebranego w sprawie. Organ uzyskał dokumentację szpitalną dotyczącą matki wnioskodawcy, badał także dokumenty przedstawione przez stronę oraz zasięgnął informacji dotyczącej rodziny skarżącego u dzielnicowego Komisariatu Policji. Badanie tej dokumentacji doprowadziło organ do trafnego wniosku, że nie potwierdza ona przyczyn zgonu matki wskazanych przez wnioskodawcę, a mających uzasadniać wniosek o zmianę nazwiska. Organ nie kwestionował okoliczności zeznawania skarżącego w procesach karnych, ale odmiennie od wnioskodawcy ocenił znaczenie tych faktów dla oceny zasadności wniosku. Lektura pisemnych motywów decyzji organu I instancji wskazuje, że Kierownik USC wyczerpująco ustalił i wszechstronnie rozważył wszystkie okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia i logicznie wyjaśnił powody dokonanej oceny dowodów prowadzące do wydania decyzji odmownej. Stąd zarzuty skargi kierowane przeciwko decyzji organu pierwszej instancji o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. uznać należało za chybione. Wbrew wywodom skargi, brak jest podstaw do uznania, że doszło do naruszenia przez organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), do zaniechania przeprowadzenia postępowania administracyjnego (art. 136 k.p.a.) oraz do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 k.p.a. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wskazuje że Wojewoda dokonał pełnego rozpoznania sprawy i jej rozstrzygnięcia z zachowaniem wymaganych prawem zasad procesowych. Organ przytoczył treść odwołania ustosunkował się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji. Zdaniem Sądu, niezasadne jest twierdzenie skarżącego o potrzebie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Konieczność taka nie wynika z wniesionego przez stronę odwołania. Wojewoda orzekał w oparciu o materiał dowodowy i okoliczności dostatecznie już wcześniej wyjaśnione przez organ I instancji. Na tym miedzy innymi polega specyfika administracyjnego postępowania odwoławczego, że organ drugiej instancji nie gromadzi we własnym zakresie jeszcze raz tego samego materiału dowodowego, który zebrał organ I instancji. Organ odwoławczy jedynie uzupełniająco może przeprowadzić postępowanie dowodowe, o ile nie zachodzi wskazana w art. 138 § 2 k.p.a. podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji ze względu na to, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, nie tylko nie zachodziła podstawa do uchylenia decyzji organu I instancji, ale również nie zaistniała potrzeba uzupełniania materiału dowodowego przez organ odwoławczy, ponieważ - jak to już wyżej zostało wywiedzione - organ I instancji materiał ten zebrał wyczerpująco. Prawidłowo ustalony przez organy orzekające w sprawie stan faktyczny, dał Sądowi podstawę do oceny zgodności z prawem materialnoprawnego rozstrzygnięcia. Nazwisko człowieka, jako dobro osobiste, podlega ochronie, określonej w art. 47 Konstytucji RP oraz w art. 22 i art. 24 Kodeksu cywilnego. Nazwisko wespół z imieniem spełnia funkcję indywidualizującą i identyfikującą człowieka na wszelkich płaszczyznach życia społecznego, jak również stanowi element poszanowania jego życia prywatnego. Przesłanki wymienione w art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska, nie stanowią katalogu zamkniętego, co oznacza, że zmiany imienia lub nazwiska można dokonać także z innego ważnego powodu, który nie został wyraźnie wymieniony ustawowo jako ważny. Sformułowanie "ważne powody" należy do sfery zwrotów nieostrych, ale bez wątpienia wymaga wykazania przez wnioskodawcę istotnych motywów, pobudek zmiany imienia i nazwiska, tj. o charakterze kwalifikowanym (szczególnym), a nie przyczyn jakichkolwiek, błahych czy powodowanych kaprysem. Oznacza to, że organy administracji w każdej konkretnej sprawie, uwzględniając powołane przyczyny, zobligowane są do badania, czy używanie innego imienia i nazwiska, wyważone oceną zarówno pierwiastków subiektywnych, jak i obiektywnych, jest rzeczywiście uzasadnione. W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że odwołujący się nie przedstawił takich powodów, które uzasadniałyby zmianę jego nazwiska na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska. Nie można do tego rodzaju powodów zaliczyć chęci skarżącego zerwania więzi z ojcem i dotychczasowym środowiskiem, jeżeli jednocześnie nie potwierdzają tego rodzaju konieczności okoliczności ustalone przez organ. Nie wystarczy w takiej sytuacji przekonanie skarżącego o wystąpieniu ważnych powodów. Rzeczą skarżącego było wskazanie okoliczności, mających wpływ na możliwość zmiany nazwiska, które faktycznie miały miejsce oraz przybrały skalę, nie do pogodzenia z potrzebą ochrony dotychczas posiadanego nazwiska. Tego rodzaju zależności skarżący nie wykazał. Motywacja wniosku skarżącego o zmianę nazwiska nie znajduje dostatecznego potwierdzenia w materiale zgromadzonym w aktach sprawy. Skarżący prezentowaną argumentacją i dowodami nie podważył skutecznie ustaleń stanu faktycznego dokonanych przez organ. W szczególności brak jest dowodu świadczącego w sposób wiarygodny np. orzeczeniem sądowym, opiniami lekarskimi, że skarżący doznał od ojca tego rodzaju opresji, która może wywołać uzasadnione przekonanie o chęci zerwania z ojcem więzi. Oświadczenie złożone przez kuratora rodziny (znajduje się w dokumentacji medycznej dołączonej do odwołania), wskazuje, co najwyżej o problemach bytowych dotychczasowej rodziny skarżącego. Oświadczenie babci skarżącego zostało złożone przez osobę prywatną, jest jej poglądem i nie stanowi urzędowego potwierdzenia faktu. Skarżący (działając poprzez pełnomocnika) w piśmie z dnia 17 sierpnia 2016 r., sam określił, że również przekazana przez niego dokumentacja z pobytu matki w szpitalu, nie może potwierdzać faktu, że ojciec skarżącego faktycznie znęcał się nad nim i jego rodziną. Obowiązkiem strony było wykazanie związku pomiędzy jej zeznawaniem w procesach karnych (jako świadka) a uzasadnioną potrzebą zmiany imienia i nazwiska. W interesie strony było także przedstawienie organowi dowodów, które podważyłyby skutecznie dotychczas poczynione przez organ ustalenia stanu faktycznego sprawy. Tego rodzaju dowodów skarżący nie przedstawił w toku postępowania administracyjnego. Organ nie jest natomiast zobligowany zastępować strony w wykazaniu dowodów świadczących o prawdziwości podnoszonych przez nią twierdzeń. Skarżący winien uwzględnić, że przede wszystkim własnym działaniem doprowadził do sytuacji odbywania kary. Imię i nazwisko pełni przede wszystkim funkcje identyfikatora publicznego. Zmiana imion i nazwiska nie może prowadzić do gratyfikacji osoby, która sama popełniała przestępstwa ustalone w procesie karnym, godząc w ten sposób w dobra innych osób, a aktualnie chce "odciąć się" od swojej przeszłości. Imię i nazwisko, z uwagi na spełniane funkcje w życiu jednostki, rodziny i grup społecznych oraz na znaczenie ich trwałości dla prawidłowej realizacji tych funkcji, nie mogą być postrzegane jedynie jako dobra osobiste, podlegające ochronie na gruncie prawa cywilnego. Powyższa uwaga jest konieczna z uwagi na podniesioną przez skarżącego potrzebę ochrony jego dóbr osobistych. Podmiotowe prawo do imienia i nazwiska nie funkcjonuje w próżni. Towarzyszy mu nie tylko obowiązek posługiwania się imieniem (imionami) i nazwiskiem prawnie przypisanymi, ale również prawna ochrona względnej ich trwałości rozumianej w kategoriach dobra publicznego. Zmiana taka wiąże się z obowiązkiem zawiadomienia przez organ dokonujący zmiany imienia i nazwiska, poza urzędem stanu cywilnego, także urzędu skarbowego, policji, wojskowej komendy uzupełnień, organów ewidencji ludności, Krajowego Rejestru Karnego. Zakres tego obowiązku potwierdza znaczenie i rolę, jaką w zorganizowanej społeczności przypisuje się nazwisku i imieniu, pełniącym funkcję identyfikacji człowieka, ważną nie tylko - co trzeba podkreślić - dla niego samego ale także dla innych osób i dobra publicznego (por. wyrok NSA z dnia 15 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 452/06, opubl. w internetowej bazie – orzeczenia.nsa.gov.pl). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni powołane wyżej poglądy i wskazuje, że poprzez uzasadnioną odmowę zmiany imion i nazwiska, organ nie mógł dopuścić się naruszenia dóbr osobistych skarżącego. Sąd zauważa, że treść skargi w istocie potwierdza brak "ważnych powodów" w znaczeniu ustawowym, rozumianych jako istnienie trwałego stanu psychicznego i subiektywnego negatywnego nastawienia skarżącego do noszonego nazwiska w zobiektywizowanych i zracjonalizowanych kryteriach oceny, skoro skarżący oświadczył, że aktualnie nie jest zainteresowany już zmianą imion i nazwiska, i może zmianę taką "uczyni w przyszłości". Z tych względów Sąd uznał, iż w okolicznościach sprawy organy prawidłowo przyjęły w oparciu o zebrany materiał dowodowy, że skarżący nie wykazał, ważnych powodów w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska, uzasadniających żądanie zmiany noszonego nazwiska rodowego. Także żądanie zmiany imion nie zostało rzetelnie uzasadnione przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym. Powoływane przez skarżącego okoliczności zmiany nazwiska, bez wątpienia nie potwierdzały zasadności żądania skarżącego o zmianę jego imion. Podkreślenia wymaga, że skarżący nie został narażony wydaną decyzją na pozbawienie prawa do zmiany imienia i nazwiska. Skarżący może nadal wnosić o wyrażenie zgody na taka zmianę, o ile tylko wykaże spełnienie przesłanek ustawowych, które taką zmianę imion i nazwiska umożliwiają. Jak słusznie zauważył organ, skarżący może także wystąpić wraz z matką dziecka o zmianę nazwiska córki na nazwisko rodowe matki. Nie znajduje, zdaniem Sądu, potwierdzenia w okolicznościach sprawy zarzut nierozważenia przez organ bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Sąd podkreśla, że podstawowym celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie aktu administracyjnego rozstrzygającego sprawę co do istoty (art. 104 § 1 i 2 k.p.a.). Według Sądu, sytuacja taka miała miejsce w przypadku wniosku skarżącego o wyrażenie zgody na zmianę jego imion i nazwiska. W korespondencji kierowanej do organu skarżący wyraźnie wskazywał, że zainteresowany jest zmianą nazwiska. Zarzut skargi dotyczący naruszenia wskazanego przepisu jest w tej sytuacji nielogiczny. Eksponowany w skardze przez stronę brak podtrzymywania chęci przedmiotowej zmiany, nie może być upatrywany jako stan bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części. Stosownie do art. 105 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Skarżący wprawdzie w piśmie z dnia 16 października 2015 r., precyzującym wniosek, oświadczył, że w przypadku, gdy jego imion nie będzie można zmienić, wnosi o uznanie wniosku w tym zakresie za "nieważny", jednakże nie stanowi to cofnięcia wniosku. Tego rodzaju alternatywne żądanie nie może być rozpatrywane w oderwaniu od realiów tejże sprawy. Wydanie decyzji zmierzające do konkretyzacji prawa strony do zmiany imienia i nazwiska, jak już była o tym wyżej mowa, polega na wyrażeniu przez organ zgody na taką zmianę lub odmowie uwzględnienia wniosku. Niemożliwe jest w takiej sytuacji procesowej uznanie bezprzedmiotowości postępowania, skoro faktycznie konkretyzacja praw i obowiązków na żądanie wnioskodawcy miała mieć miejsce. Należy wyraźnie odróżnić przypadek bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, od braku przesłanek uwzględnienia żądania strony. Bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, nie jest zaś przesłanką prowadzącą do umorzenia postępowania administracyjnego (patrz. B. Adamiak, J. Borkowski. KPA. Komentarz, wyd. 13, str. 438). Żądanie skargi dotyczące uchylenia zaskarżonej decyzji oraz umorzenia postępowania administracyjnego nie znajdowało także oparcia w art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a."). Sąd stwierdził, że w toku postępowania administracyjnego zainicjowanego podaniem skarżącego nie została ujawniona przesłanka umorzenia postępowania administracyjnego. Brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący cofnął swój wniosek w zakresie całkowitym lub częściowym. Oświadczenia tego rodzaju nie sposób odczytać z korespondencji kierowanej przez skarżącego do organu w toku postępowania administracyjnego. Brak było w sprawie podstaw do uwzględnienia stawianego w skardze zarzutu wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Stwierdzenie podstaw do stosowania sankcji nieważności decyzji na podstawie wskazanego wyżej przepisu wymaga wykazania, że albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów administracji publicznej w danej sprawie. Bez wątpienia nie zaliczają się do tego rodzaju powoływane przez skarżącego, a nie znajdujące potwierdzenia przez Sąd, wady w prowadzonym postępowaniu administracyjnym oraz wady występujące w decyzji organów obu instancji. Stąd przedmiotowe żądanie skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji, było nietrafne. Reasumując, w ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy administracji publicznej obu instancji, rozstrzygające w sprawie z wniosku skarżącego o zmianę imion i nazwiska, dokonały prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy ustawy o zmianie imienia i nazwiska. Kwestionowane skargą decyzje odpowiadają prawu, a tym samym skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w pkt I wyroku, o oddaleniu skargi. Orzeczenie zawarte w pkt. II wyroku wydano na podstawie art. 250 P.p.s.a., w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 460 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło