II SA/Sz 309/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Agata Banc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi R. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej I uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy z dnia [...] Nr [...] w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej na rzecz J. H., II stwierdza, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu, III zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz R. H. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Burmistrza Gminy decyzją z dnia [...] r. Nr. [...], wydaną na podstawie art. 104 Kpa i art. 8 ust. 1 oraz art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732), po rozpatrzeniu wniosku R. H. z dnia [...] r. przyznał zaliczkę alimentacyjną na rzecz córek M. H. i D. H. a odmówił przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej córce J. H. uzasadniając tę odmowę ustaleniem, że J. H. jest osobą uprawnioną do zasiłku rodzinnego na własne dziecko. W odwołaniu od powyższej decyzji w części dotyczącej przyznania zaliczki alimentacyjnej na rzecz J. H., wnioskodawczyni - R. H. podniosła, że Jej córka J. nie jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko bowiem ma dopiero [...] lat, uczy się w [...]. Zdaniem odwołującej się, to Ona, jako opiekun prawny J. i jej dziecka, a jednocześnie matka zastępcza dla wnuczki, jest upoważniona do pobierania świadczeń pieniężnych na małoletnią wnuczkę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. Nr [...] działając na podstawie art. 138§ 1 pkt 1 Kpa oraz art. 7 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 1 pkt 2 i art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. 86, poz. 732 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji opisał stan prawny odnoszący się do zasad przyznawania zaliczki alimentacyjnej oraz ustalił, że córka wnioskodawczyni J. H. posiada własne dziecko-córkę A., dla której odwołująca się stanowi rodzinę zastępczą. Podobnie jak organ I instancji, jako jedyną przyczynę nie spełniania przez wnioskodawczynię warunków ustawowych Kolegium wskazało na zaistnienie, w przypadku córki J., negatywnej przesłanki z art. 8 ust.3 pkt 3 ustawy stwierdzając, że zaliczka alimentacyjna nie przysługuje, jeżeli osoba uprawniona jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko. R. H. nie zgadzając się z powyższą decyzją ostateczną wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając naruszenie art. 7 Kpa oraz art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej poprzez: 1) nie podjęcie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes strony, 2) stwierdzenie, iż w przypadku córki J. zastosowanie znajduje przepis art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy, zgodnie z którym zaliczka nie przysługuje jeżeli osoba uprawniona jest uprawniona do zasiłku na własne dziecko, tj. przyjęcie przez organ, że osoba niepełnoletnia, posiadająca przedstawiciela ustawowego – przez sam fakt urodzenia dziecka – była uprawniona do samodzielnego ubiegania się o świadczenie rodzinne. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] r (doręczonym stronom przed rozprawą) Rzecznik Praw Obywatelskich zgłosił swój udział w postępowaniu na podstawie art. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 14 pkt 6 ustawy z dnia 15 lipca 1987r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2001 r. Nr 14, poz. 147). Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej przez R. H. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w całości, gdyż naruszają one art.8 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz.732). Uzasadniając swoje stanowisko Rzecznik Praw Obywatelskich powołał się na art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) i art. 29,30 Kpa oraz przepisy Kodeksu cywilnego (art. 14 § 2, art. 10 § 1 i 2,), a także art. 145 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i wywiódł, że w niniejszej sprawie art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej nie ma zastosowania, gdyż matka dziecka – J. H., nie może być uznana za osobę uprawnioną do ubiegania się o świadczenie rodzinne. Rzecznik ponadto wskazał na niekonsekwencję organu wynikającą z załączonej kopii decyzji SKO z dnia [...] r. którą odmówiono J. H. prawa do zasiłku rodzinnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest zasadna bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do stwierdzenia, że decyzja ta w zaskarżonej części jest niezgodna z prawem. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że skarżąca- R. H. złożyła do organu I instancji wniosek o przyznanie na rzecz każdej z Jej [...] niepełnoletnich córek: J., D. i M. zaliczek alimentacyjnych. Organ I instancji wniosek rozpatrzył pozytywnie co do D. i M. H., a w części dotyczącej uprawnienia J. H. wydał decyzję negatywną. Przedmiotem skargi do sądu jest tylko ta część decyzji, która odnosi się do odmowy przyznania J. H. zaliczki alimentacyjnej, stąd tylko ta część decyzji była poddana kontroli sądu według kryterium zgodności z prawem. Nie ulega też wątpliwości, że J. H. jako małoletnia urodziła córkę –A., dla której rodziną zastępczą ustanowiona została babka - skarżąca R. H. W tym stanie faktycznym rację ma skarżąca, że J. H. jako małoletnia (w dacie orzekania przez organ odwoławczy miała ukończone [...] lat) pozostająca pod jej władzą rodzicielską nie była uprawniona do zasiłku rodzinnego. Zgodzić się trzeba w pełni ze stanowiskiem Rzecznika Praw Obywatelskich, że J. H. jako osoba niepełnoletnia, a zatem nie posiadająca pełnej zdolności do czynności prawnych (art. 10 § 1 w zw. z art. 11 Kc) nie posiada też zdolności procesowej w postępowaniu administracyjnym ( art. 30 Kpa). Dlatego, ustawodawca przewidując możliwość zaistnienia takich sytuacji, jak w stanie faktycznym niniejszej sprawy, do kręgu podmiotów, którym przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego określonych w art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zaliczył opiekuna prawnego dziecka (pkt 1). Z powyższego przepisu wynika zatem, że to R. H. jako opiekunowi prawnemu z tytułu ustanowienia rodziną zastępczą A. H.- przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego, a prawo to nie przysługuje małoletniej J. H.. Z powyższego wynika zatem, że decyzje organów obu instancji w zaskarżonej części w istotny sposób naruszają przepis prawa materialnego, a to art. 8 ust.3 pkt 3 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, poprzez jego bezpodstawne zastosowanie w sprawie, co przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy mieć na uwadze. Dlatego należało, na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 lit.a w związku z art. 135 oraz art. 152 P.p.s.a., uchylić decyzje organów obu instancji w zaskarżonej części i w tej części orzec o ich nie wykonalności do czasu uprawomocnienia się wyroku.