II SA/Sz 310/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 maja 2019 r. sprawy ze skargi K. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego K. Ł. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 2 pkt 14 i 16, art. 4 ust. 1-3, art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (tj. z 2017 r. poz. 1851 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania K. Ł. od decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskiem z dnia 13 sierpnia 2018 r. K. Ł. zwrócił się z prośbą o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko: L. Ł.. We wniosku tym wskazał, że w skład jego rodziny wchodzi on sam, jego konkubina A. A. O. oraz dwoje dzieci: N. Ł. - pierwsze dziecko w rodzinie i L. Ł.. Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji odmówił przyznania K. Ł. świadczenia wychowawczego na drugie dziecko: L. Ł.. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny sprawy, i podał że K. Ł. i A. A. O. żyją w związku nieformalnym i są rodzicami ich wspólnej córki L. Ł.. W stosunku do N. Ł. zostały ustalone alimenty od K. Ł. ,a miejsce pobytu zostało ustalone przy matce. Wobec N. Ł. nie została ustalona opieka naprzemienna, a Sąd ustalił jedynie kontakty K. Ł. z córką N. . Dalej organ powołał się na treść art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Od decyzji organu I instancji odwołał się K. Ł. reprezentowany przez adw. P. H., wnosząc o jej uchylenie i przyznanie Stronie świadczenia wychowawczego na drugie dziecko L. Ł.. Odwołujący wskazał, że sprawuje nad córką N. opiekę wraz z matką na podstawie orzeczenia sądu, która to opieka z uwagi na jej zakres jest opieką naprzemienną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest ustalenie, czy córka N. Ł. ze związku z K. Ł. może być uznana za członka rodziny K. Ł., w świetle definicji pojęcia "rodzina" sformułowanej w art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z tym przepisem, pojęcie "rodzina" oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 i 972 oraz z 2017 r. poz. 1428); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Zdaniem Kolegium, zgodnie z powyższą definicją, dziecko rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, czy rozłączeniu, zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców, jedynie wtedy, gdy: - jest ono, zgodnie z orzeczeniem sądu, pod opieką naprzemienną rodziców (a więc przebywa ono na przemian u jednego i drugiego rodzica) i - opieka naprzemienna sprawowana jest w porównywalnych i powtarzających się okresach. Zatem jak stanowi powyższy przepis, opieka naprzemienna nad dzieckiem powinna wynikać wprost z orzeczenia sądu. Z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji, wynika, że małoletnia N. Ł. jest córką odwołującego się ze związku z K. Ł.. W aktach sprawy znajduje się postanowienie Sądu Apelacyjnego w S. I Wydział Cywilny z dnia [...] r. o sygn. akt I ACz [...], którym Sąd oddalił zażalenie K. Ł.. Jak wynika z uzasadnienia wyroku postanowieniem z dnia [...]. Sąd Okręgowy w S. ustalił miejsce pobytu małoletniej córki stron N. przy matce i ustalił kontakty skarżącego z małoletnią córką N. . Zatem opieka sprawowana przez K. Ł. i K. Ł. nad ich córką nie jest opieką naprzemienną, bowiem nie wynika to z orzeczenia sądu i nie zostały spełnione przesłanki niezbędne do włączenia małoletniej N. Ł. do członków rodziny K. Ł. (rodziny w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci). Na poparcie swojego stanowiska Kolegium powołało się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17.11.2017 r. o sygn. akt I OSK 1046/17 (publ. LEX nr 2417898) i dlatego odmówiło przyznania świadczenia wychowawczego na małoletnią L. Ł., uznając ją za pierwsze dziecko w rodzinie. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wniósł K. Ł.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego art. 2 pkt 16 i art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, poprzez przyjęcie, że przepis ten wprowadził instytucję prawną opieki naprzemiennej, stanowiąc podstawę do ustalenia przez sąd rodzinny w orzeczeniu opieki naprzemiennej, podczas gdy podstawę uregulowania opieki nad dzieckiem stanowią przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, opieka naprzemienna jest zaś stanem faktycznym polegającym na uregulowaniu opieki rodziców żyjących w rozłączeniu nad dzieckiem w sposób równomierny. Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Przedmiotem kontroli dokonywanej przez sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest decyzja SKO w S. z dnia [...] r., która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] r. odmawiającą przyznania skarżącemu K. Ł. świadczenia wychowawczego na drugie dziecko L. Ł.. Na wstępie należy zauważyć, że w przedmiotowej sprawie stan faktyczny nie jest sporny i znajduje odzwierciedlenie w dokumentach. Sporna jest jedynie interpretacja przez organy administracji złożonych przez skarżącego orzeczeń sądowych, w szczególności odnośnie do ustalenia, czy rodzicom małoletniej przyznana została opieka naprzemienna. Podstawę materialnoprawną rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę L. stanowi ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r., poz.1851). Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ww. ustawy). Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust. 2 ww. ustawy). W rozpoznawanej sprawie wiosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na podstawie ww. przepisów złożył ojciec dziecka, a podstawą odmowy przyznania skarżącemu przedmiotowego świadczenia było uznanie przez organ, że starsza córka skarżącego N. z poprzedniego związku, której miejsce pobytu zostało przez Sąd określone przy matce, nie znajduje się pod opieką naprzemienną, obojga rodziców, a co za tym idzie – nie można jej zaliczyć do rodziny skarżącego w rozumieniu przepisów powołanej ustawy. Stosownie do art. 2 pkt 16 ustawy, rodzina oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2092); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Podkreślić zatem należy, że w świetle powyższego przepisu opieka naprzemienna stanowi sposób opieki nad dzieckiem polegający na przyznaniu każdemu z rodziców przez sąd, prawa do pieczy nad dzieckiem w określonym czasie w ciągu roku. Istotne jest przy tym, że opiekę naprzemienną cechuje równość pomiędzy rodzicami w sprawowaniu pieczy nad dzieckiem, które mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców. W konsekwencji należy przyjąć, że wyłącznie wówczas, gdy rzeczywista opieka jest sprawowana w taki sposób iż w powtarzających się okresach każdy z rodziców sprawuje wyłączną opiekę nad dzieckiem, zachodzą podstawy do uznania, że sprawowana opieka ma charakter opieki naprzemiennej. W ocenie Sądu nietrafne jest stanowisko organów, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do twierdzenia, że skarżący sprawuje opiekę naprzemienną nad córką N. . Co prawda z literalnego brzmienia art. 2 pkt 16 ustawy wynika wprost, że o opiece naprzemiennej orzeka Sąd, ale zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie brak stosownego zapisu w orzeczeniu sądowym nie daje podstaw do przyjęcia, że opieki takiej nie ma. Jak bowiem wynika z postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] r. sygn. akt XRC [...] w pkt III ustalone zostały kontakty skarżącego z małoletnią córką N. , w każdy czwartek od godz. 15.00 (po odebraniu z przedszkola) do soboty do godz. 10.00 oraz od niedzieli od godziny 10.00 do poniedziałku do godz. 17.30.W uzasadnieniu postanowienia Sądu Apelacyjnego w S. I ACz [...] Sąd podkreślił, że starsza córka skarżącego około połowę miesiąca będzie przebywała u ojca, co sprzyja prawidłowemu rozwojowi dziecka i skarżący realizuje przysługujące mu kontakty z dzieckiem (starszą córką). Skoro zatem dla uznania opieki naprzemiennej konieczne jest ustalenie względnie równego podziału opieki nad dzieckiem i wykazanie, że dziecko przez jakiś regulowany czas nocuje u jednego rodzica i w tym okresie w ogóle nie pozostaje pod opieką rodzica drugiego, to taka opieka naprzemienna jest sprawowana przez skarżącego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji,. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji dokona oceny wniosku skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz drugiej córki L. , przy uwzględnieniu wykładni pojęcia "opieki naprzemiennej" przedstawionej w przedmiotowym uzasadnieniu.