II SA/Sz 322/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 października 2015 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę. II. Przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata A. O. kwotę [...] złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r. nr [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." oraz art. 3 ust. 4, art. 4, art. 39 ust. 1 i ust. 2 art. 106 ust.1, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163) w związku z § 1 pkt 1 ppkt a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r. poz. 823), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] odmawiająca przyznania A. T. zasiłku celowego. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy, z którego wynikało, że wnioskami z dnia [...] r. oraz [...] r. A. T. zwrócił się do organu o zwrot pieniędzy za zakupione[..] . W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał przyczyny odmowy przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego za zakupione[...] , że wbrew ustaleniom z pracownikiem socjalnym strona dokonuje zakupu leków bez zaleceń lekarza, nie legitymując się zaświadczeniem o konieczności ich przyjmowania. Nadto podkreślił, że A..T. nie poddał się badanym lekarskim, które pozwoliłyby na ustalenie wykazu leków, których przyjmowanie w dawkach ustalonych przez lekarza jest konieczne. W kwestii refundacji kosztów zakupu żelazka i deski do prasowania organ stwierdził, że nie są to artykuły pierwszej potrzeby i przy ograniczonych środkach finansowych Ośrodka nie jest w stanie ich zrealizować. Organ podkreślał, że A. T. jest pod opieką Ośrodka i pobiera świadczenia w postaci zasiłku stałego oraz zasiłków celowych. W odwołaniu od decyzji organu I instancji A. T. wyraził niezadowolenie z decyzji organu I instancji oraz działalności Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S.. Samorządowe Kolegium Odwoławcza w S. uzasadniając swoją decyzję przytoczyło treść art. 39 ustawy o pomocy społecznej podkreślając uznaniowy charakter świadczenia w postaci zasiłku celowego. Kolegium podkreśliło, ze uznaniowość oznacza również, że nie każda zgłoszona potrzeba w pełnym zakresie winna zostać zaspokojona lecz jedynie taka, która dotyczy potrzeby niezbędnej, służącej przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, z uwzględnieniem możliwości finansowych pomocy społecznej. Organ odwoławczy wskazał również na porozumienie zawarte pomiędzy Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie w S. w dniu [..] r. z Okręgową Izbą Aptekarską oraz Zarządem Wojewódzkim Kolegium Lekarzy Rodzinnych w sprawie nieodpłatnego otrzymywania leków na podstawie recepty wystawionej przez lekarza, zaś wartość leków dla jednego pacjenta nie może przekroczyć [...] zł miesięcznie z wyjątkiem sytuacji, w których lekarz uzasadni konieczność stosowania większej ilości leków, których cena przekracza tę wartość. Warunkiem zatem refundacji leków jest konieczność uzyskania zaświadczenia lekarskiego o konieczności ich przyjmowania, a skoro odwołujący się takiego zaświadczenia nie przedstawił, nie jest możliwa refundacja zakupu – jak to wynika z przedstawionych paragonów- suplementów diety. Odnosząc się do odmowy refundacji kosztów zakupu deski do prasowania i żelazka Kolegium wskazało, że zważywszy na ograniczony budżet Ośrodka nie są to przedmioty służące zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej. Dbanie o estetyczny wygląd jest prawidłową postawą każdego człowieka, jednakże możliwa jest egzystencja na poziomie elementarnym bez wyprasowanego żelazkiem ubrania na desce do prasowania. A. T. wniósł skargę na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S.. W skardze podnosił, że zgodnie z dokumentacją medyczną należy mu się wszechstronna pomoc. Wyraził również swoją dezaprobatę stanowiska Kolegium odnoszącego się do odmowy refundacji kosztów zakupu żelazka i deski do prasowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Ustanowiony w ramach prawa pomocy profesjonalny pełnomocnik, na rozprawie w dniu [...] r., podtrzymał zarzuty skargi oraz wniósł o przyznanie wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Wniesiona skarga nie jest zasadna, albowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana pod względem zgodności z prawem nie dała podstaw do uznania, że decyzja narusza prawo. W myśl przepisu art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163), zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, m.in. na pokrycie w części lub w całości kosztów zakupu leków i leczenia. Przy czym, prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje osobie, o ile jej dochód nie przekracza limitu określonego w art. 8 tej ustawy i zaistnieje jedna z okoliczności, o której mowa w art. 7 ustawy. A. T. złożył wnioski o przyznanie zasiłku celowego ( pomocy finansowej) z przeznaczeniem na zwrot kosztów związanych z zakupem leków oraz deski do prasowania i żelazka, dołączając do wniosków paragony potwierdzające ich nabycie. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący spełniał kryterium dochodowe i znajdował się w trudnej sytuacji życiowej. Jednakże samo zgłoszenie potrzeby udzielenia pomocy na określony cel i spełnienie przesłanki w postaci kryterium dochodowego nie przesądza automatycznie, że organ ma obowiązek pomocy udzielić. Stosownie do art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z kolei w myśl przepisu art. 11 ust. 2 tej ustawy, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, należy stwierdzić, że organy orzekające obu instancji, prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Nie ulega również wątpliwości, że podczas wizyt pracownika socjalnego skarżący wielokrotnie był informowany, że powinien zostać zbadany przez lekarza, a leki winien zażywać tylko według wskazań lekarza, z uwagi na możliwość wystąpienia działań ubocznych. Poinformowano go o możliwości otrzymania zaświadczenia umożliwiającego pobieranie leków z apteki bezgotówkowo, o ile przedstawi recepty wycenione przez aptekę. W tej sytuacji dokonana przez organy ocena postawy skarżącego, który nie przyjmuje do wiadomości zasad udzielania pomocy społecznej została trafnie oceniona w zaskarżonej decyzji. Skoro skarżący nie udokumentował w żaden sposób, że stosowanie leków, których dotyczy wniosek o przyznanie pomocy finansowej (na zwrot kosztów ich zakupu) jest dla niego niezbędne i konieczne z medycznego punktu widzenia, to zgodzić należy się z organami, że w przypadku żądania refundacji kosztów zakupu leków samo przedłożenie paragonów potwierdzających zakup leków nie jest wystarczające dla ustalenia rzeczywistych potrzeb skarżącego, lecz wymagane jest przedstawienie zaświadczenia lekarskiego lub recept. Pracownik organu nie dysponuje bowiem wiedzą, która umożliwiałaby mu samodzielną weryfikację potrzeb medycznych wnioskodawcy, w związku z czym ocena taka może odbywać się tylko na podstawie stosownych dowodów uzyskanych od lekarza jako osoby posiadającej odpowiednią wiedzę i uprawnienia do leczenia. Pracownik socjalny nie posiada fachowej wiedzy medycznej w związku z czym nie jest w stanie stwierdzić jakiego rodzaju leki mogą być stosowane przez skarżącego w związku ze stwierdzonymi u niego schorzeniami. Oczywiste jest przy tym, że zażywanie leków – nawet tych dostępnych bez recepty - może wywołać działania niepożądane (czy to z uwagi na niewłaściwe dawkowanie, czy też ze względu na schorzenia współistniejące, przy których zażywanie danego leku czy suplementu diety jest przeciwskazane). Zauwazyc należy, że skarżący przedłożył paragony z aptek potwierdzające zakup:[...] , co przy braku przedłożenia stosownego zaświadczenia lekarskiego uniemożliwiło właściwym organom administracji ocenę potrzeby ich stosowania, a w związku z tym zasadność ich refundacji ze środków pomocy społecznej. Skarżący wnosił również o refundację kosztów zakupu żelazka i deski do prasowania, zaś organ odmówił przyznania świadczenia oceniając, iż nie jest to zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Wskazywał również na niedostateczne środki finansowe na pomoc społeczną, rosnącą sukcesywnie ilość osób o tę pomoc się ubiegających oraz konieczność ustalenia priorytetów w zaspokajaniu tych potrzeb. Nie sposób zarzucić organowi braku indywidualnego podejścia do skarżącego i oceny jego sytuacji życiowej oraz zdrowotnej. W świetle zebranego materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, że skarżący akceptował wyłącznie taką pomoc, która udzielana była na oczekiwanych przezeń warunkach. Tymczasem należy podkreślić, że wobec ograniczonych środków finansowych, organ nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc w zgłaszanej przez nie postaci lub wysokości w przypadku zasiłków pieniężnych. Musi zatem przyjąć obiektywne kryteria, według których dokonuje rozdziału środków finansowych (por. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2012 r., II OSK 407/12). Zaznaczenia przy tym wymaga, że skarżący nie został pozostawiony bez pomocy skoro przyznano mu m.in. (decyzja z dnia [...] r.) zasiłek celowy na żywność po [...] zł miesięcznie, dofinansowanie do czynszu, ciepłej wody, co, gazu energii elektrycznej, do środków czystości. Okoliczność, że skarżący faktów tych nie przyjmuje do wiadomości nie oznacza, że nie mają one znaczenia w sprawie, skoro pomoc w postaci zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a zatem nie istnieje norma obligująca organ do przyznania tej formy pomocy bez względu na okoliczności konkretnej sprawy i z pominięciem wynikających z ustawy celów pomocy społecznej oraz możliwości konkretnego organu pomocy w określonym czasie w odniesieniu do konkretnego wnioskodawcy. Z akt administracyjnych wynika, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie zasiłku celowego, oprócz zasiłku stałego w kwocie [...] zł i zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...] zł, skarżący otrzymywał zasiłki celowe, co przeczy tezie skarżącego, że jest przez pomoc społeczną zaniedbywany. Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić naruszenia prawa i przekroczenia granic uznania administracyjnego, skoro organy szczegółowo wskazały, czym kierowały się przy podejmowaniu rozstrzygnięć, a Sąd argumentację tę podzielił. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił. Orzeczenie zawarte w pkt. II wyroku wydano na podstawie art. 250 § 1 tej ustawy.