II SA/Sz 344/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 maja 2012 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Wójta Gminy na podstawie art. 104 K.p.a., art. 2 pkt 10, art. 25, art. 27 ust. 1, 1a, 2, 3 i 7 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U z 2009 r. Nr 1 poz. 7), orzekł o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego T. S. należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymywanych przez osobę uprawnioną E. S., w okresie od [...] r., w kwocie [...] zł wraz z odsetkami obliczonymi do dnia spłaty. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż decyzją z dnia [...] r. przyznano świadczenie alimentacyjne dla osoby uprawnionej E. S., reprezentowanej przez M. S., w kwocie [...] zł miesięcznie. Następnie organ przytoczył treść art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W odwołaniu od powyższej decyzji T. S. wskazał, że nie wiedział, iż na E. S. Urząd Gminy wypłaca "jakieś zasiłki". Podał, że jest zobowiązany do płacenia alimentów na córkę i wywiązuje się z tego obowiązku. Alimenty płaci na bieżąco, bez żadnych zadłużeń. Do odwołania załączył kserokopie dowodów wpłat alimentów dla M. S., matce E. S., za okres od [...] r. (po [...] zł miesięcznie, za [...] r. [...] zł). Zdaniem odwołującego, wierzycielka nie kwalifikuje się do pobierania zasiłków, gdyż ona i jej mąż pracują, ponadto odwołujący płaci alimenty. Wraz z odwołaniem T. S. złożył wniosek o umorzenie w całości kwoty [...] zł wraz z odsetkami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że zgodnie z decyzją z dnia [...] r. M. S. otrzymała tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego łączną kwotę [...] zł ([...] miesięcy). Następnie organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego, należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 2). W ocenie organu odwoławczego, decyzja organu I instancji jest zgodna z obowiązującym prawem, gdyż przepis art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a do wydania decyzji na jego podstawie organ administracyjny jest zobligowany. Nie zmienia to faktu, że na podstawie art. 30 ust. 2 i 3 wymienionej ustawy, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. T. S. złożył już taki wniosek, co oznacza, że obowiązkiem organu I instancji jest rozpoznanie wniosku strony i wydanie w tym zakresie decyzji. Na powyższą decyzję T. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi, powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz ponownie załączył pokwitowania przekazów alimentacyjnych, w tym za okres od [...] r. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia [...] r. T. S. wniósł o umorzenie w całości wraz z odsetkami świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego przez Ośrodek Pomocy Społecznej . Podkreślił, że matka E. S. zatajała przed organem, iż otrzymuje alimenty od skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem, nie może natomiast brać pod uwagę zarzutów opartych o kryterium sprawiedliwości, zasady współżycia społecznego, czy też o subiektywne poczucie krzywdy. Orzekając w tak określonych granicach Sąd uznał, iż skarga pozbawiona jest uzasadnionych podstaw, jak też nie doszło w sprawie do naruszeń prawa uwzględnianych z urzędu. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego zawartego w piśmie procesowym z dnia [...] r. należy podkreślić, że Sąd jedynie kontroluje zaskarżone akty administracyjne, natomiast nie rozstrzyga merytorycznie spraw należących do kompetencji organów administracji publicznej. Z tego względu nie podlega rozpatrzeniu, zawarty w wymienionym piśmie, wniosek o umorzenie należnego do spłaty zobowiązania. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie, była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego , utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy orzekająca o zwrocie przez T. S. należności z tytułu otrzymywanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego przez osobę uprawnioną E. S. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowił art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm.). Stosownie do treści tego przepisu, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami (ust.1). Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (ust.1a). Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 2). Z przytoczonych regulacji wynika, że wydanie decyzji o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń osobie uprawnionej, jest konsekwencją wydania decyzji o przyznaniu tego świadczenia osobie uprawnionej. Oznacza to, że decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego jest decyzją związaną. Słusznie zatem Kolegium stwierdziło, że organ był zobligowany do wydania decyzji, kwestionowanej następnie przez skarżącego. Należy podkreślić, że na etapie wydawania decyzji z art. 27 ust. 2 ustawy, organ nie może badać samej zasadności przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, na oznaczony okres świadczeniowy. Prawomocna decyzja ustalająca wierzycielowi prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w istocie przesądza o obowiązku zwrotu przez dłużnika należności wypłaconej uprzednio wierzycielowi. W prowadzonym postępowaniu, organ zobowiązany jest przede wszystkim ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy na jej podstawie zostały wypłacone świadczenia. W razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń, ma następnie obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego kwot wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń, łącznie z ustawowymi odsetkami. Kwota podlegająca zwrotowi powinna odpowiadać łącznej kwocie wypłaconej osobie uprawnionej w okresie świadczeniowym, natomiast szczegółowy sposób wyliczenia odsetek od tak ustalonej należności głównej, określony został w ust. 1a ustawy. Stosownie do art. 27 ust. 9 ustawy, należność ta może być pomniejszona jedynie o kwoty przekazane organowi w okresie świadczeniowym przez komornika. Z akt sprawy wynika, że Wójt Gminy po rozpoznaniu wniosku M. S. decyzją z dnia [...] r. przyznał świadczenie alimentacyjne na osobę uprawnioną E. S. w kwocie [...] zł na okres od [...] r. We wskazanym okresie rozliczeniowym organ wypłacił osobie uprawnionej łącznie kwotę [...] zł. Powodem przyznania tych świadczeń była bezskuteczność egzekucji świadczeń alimentacyjnych od T. S., co potwierdza zaświadczenie komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] r. (w aktach sprawy). Wydanie decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego było więc równoznaczne z perspektywą wydania przez organ właściwy wierzyciela, decyzji zobowiązującej do zwrotu tych kwot wraz z odsetkami. W ocenie Sądu, trafnie organy uznały skarżącego za dłużnika alimentacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy. Zgodnie z tą regulacją, dłużnikiem alimentacyjnym jest bowiem osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. W myśl art. 2 pkt 2 ustawy, z bezskutecznością egzekucji mamy do czynienia wówczas, gdy w jej wyniku, w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Dłużnikiem alimentacyjnym, w świetle ustawy, jest osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja stała się bezskuteczna (art. 2 pkt 3). Przytoczone przepisy wskazują, że bezskuteczność egzekucji, to bezskuteczność komornicza, więc tylko wpłaty dokonywane na rzecz wierzyciela za pośrednictwem komornika mogłyby spowodować automatycznie zmniejszenie się jego długu z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłacanych z funduszu alimentacyjnego. Jeśli egzekucja prowadzona przez komornika na podstawie tytułu wykonawczego okazałaby się skuteczna, nie doszłoby do wydania kolejno: decyzji o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego uprawnionej osobie, a następnie decyzji o obowiązku zwrotu tych świadczeń przez dłużnika. W sytuacji uiszczania kwot z tytułu alimentów na rzecz osoby uprawnionej nie przez komornika lecz przekazami pocztowymi lub bezpośrednio do rąk matki dzieci, dłużnikowi przysługuje powództwo przeciw wierzycielowi na drodze postępowania cywilnego. Złożony wraz odwołaniem wniosek skarżącego o umorzenie postępowania w sprawie zwrotu świadczeń wymaga przeprowadzenia odrębnego postępowania, ale dopiero po zakończeniu postępowania w przedmiocie należności podlegającej zwrotowi. Nie jest możliwe orzekanie o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bez uprzedniego wydania decyzji ostatecznej w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1070/11). Sąd zwrócił jednakże uwagę, że Kolegium w uzasadnieniu decyzji nie odniosło się do zarzutów skarżącego. Z odwołania wyraźnie wynika, że odwołujący nie rozumie dlaczego ma zwracać "jakieś pieniądze" skoro na bieżąco płaci alimenty. Organ II instancji ograniczył się wyłącznie do zwięzłego przytoczenia podstawy prawnej podjętej decyzji, nie wyjaśniając T. S. zasadności podjęcia takiego a nie innego rozstrzygnięcia. Wskazane uchybienie nie mogło mieć jednak wpływu na wynik sprawy, gdyż zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja odpowiadają obowiązującym, a przytoczonym i wyjaśnionym w niniejszym uzasadnieniu, przepisom prawa. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 j.t), orzekł jak w sentencji wyroku.