II SA/Sz 350/16

WyrokWSA w Szczecinie2016-07-13

Skład orzekający: Marzena Iwankiewicz, Stefan Kłosowski, Maria Mysiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych, dochód rodziny powinien być obliczany z uwzględnieniem zdarzeń (utrata lub uzyskanie dochodu) mających miejsce po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a także czy jednorazowe świadczenie pieniężne po zwolnieniu ze służby wojskowej, które spowodowało wstrzymanie wypłaty emerytury, może być traktowane jako dochód utracony?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo ustalił dochód rodziny, uwzględniając dochody uzyskane po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednorazowe świadczenie pieniężne po zwolnieniu ze służby wojskowej, które spowodowało wstrzymanie wypłaty emerytury, nie zostało uznane za dochód utracony, ponieważ jego wypłata była kontynuacją wcześniejszych uprawnień, a emerytura została wznowiona. W konsekwencji, dochód rodziny przekroczył ustawowe kryterium dochodowe, co uzasadniało odmowę przyznania świadczeń.
Stan faktyczny
Skarżący R.G. złożył wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do niego. Organ I instancji odmówił przyznania świadczeń, uznając, że dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Po uchyleniu przez WSA pierwszej decyzji SKO, Kolegium ponownie rozpatrzyło sprawę i ponownie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, dokonując innego wyliczenia dochodu. Skarżący złożył skargę do WSA, kwestionując sposób obliczenia dochodu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 lipca 2016 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn.zm.) dalej: "k.p.a.",art. 3 pkt 2, art. 5 ust. 4 i 4b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 114 z późn.zm.) dalej: "u.o.ś.r.", § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 z późn.zm.) po ponownym rozpatrzeniu odwołania R.G. od decyzji organu I instancji z dnia [...], nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczeń rodzinnych na dzieci na okres zasiłkowy 2014/2015, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie organu I instancji. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu [...] R.G. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z wnioskiem o: - przyznanie zasiłku rodzinnego na dzieci M.G., J.G., D.G., A.G., I.G.; - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu. rozpoczęcia roku szkolnego 2015/2016 na M.G., J.G, D.G., A.G; - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole, poza miejscem zamieszkania na rok szkolny 2014/2015 oraz na rok szkolny 2015/2016 na M.G., J.G., - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na D.G., A.G., I.G. Wnioskodawca dołączył do wniosku wymagane dokumenty w tym świadczące o uzyskiwanym przez niego dochodzie i członków rodziny. Decyzją z dnia [...], nr [...] Kierownik MOPS w W. działając z upoważnienia Burmistrza Miasta W. odmówił R.G. przyznania wnioskowanego zasiłku rodzinnego oraz dodatków do niego. W uzasadnieniu organ podał, że w okresie zasiłkowym 2014/2015, trwającym od [...], prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na podstawie dochodu uzyskanego w 2013 r. Na tej podstawie ustalił, że dochód rodziny R.G. w 2013 r. wyniósł [...] zł. Miesięczny dochód rodziny po odliczeniu dochodu utraconego wnioskodawcy (dochodu utraconego w wysokości [...] zł, m-c [...] zł) i doliczeniu jego dochodu uzyskanego (dochodu z tytułu emerytury w wysokości [...] zł z tytułu zatrudnienia w wysokości [...]zł, z tytułu diety w wysokości [...] zł oraz dochód uzyskanego przez małżonkę wnioskodawcy A.G. z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] zł), wyniósł [...] zł. Rodzina wnioskodawcy składa się z siedmiu osób. Dochód w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł, czyli przekraczał wymagane kryterium dochodowe, tj. kwotę 574 zł na osobę (art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W odwołaniu od powyższej decyzji R.G., zarzucił organowi I instancji błędne obliczenie dochodu na osobę. Skarżący argumentował, że diety wypłacane kierowcom są zwolnione od podatku i nie mogą być brane pod uwagę przy wyliczaniu dochodu na osobę przez organ pomocy społecznej oraz zwrócił się do organu odwoławczego o zajęcie stanowiska w tym przedmiocie. Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 3 pkt 2, art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]. Według organu odwoławczego, organ I instancji szczegółowo wykazał dochody uzyskane i utracone przez rodzinę w 2013 r. Na dochody strony składa się: emerytura wnioskodawcy w wysokości [...] zł, wynagrodzenie z tytułu jego zatrudnienia w kwocie [...] zł, wynagrodzenie żony wnioskodawcy z tytułu zatrudnienia w kwocie [...] zł. Suma ww. kwot to [...] zł dochodu miesięcznego, które przeliczone na jednego członka siedmioosobowej rodziny, dało kwotę [...] zł. Kwota ta przekracza ustawowe kryterium (574 zł) , wobec czego organ odwoławczy, uznał zgodność kwestionowanej decyzji z obowiązującym prawem. Na opisaną decyzję R.G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wnosząc o jej uchylenie, jako naruszającej art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżący zaznaczył, że zgodnie z przepisami, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na podstawie dochodów uzyskanych w roku poprzedzającym wniosek, w tej sprawie za 2013 r. W przypadku jego rodziny, przy obliczaniu dochodu na jedną osobę, nie skupiono się na dochodzie za 2013 r., ale doliczono emeryturę, którą zaczął pobierać od dnia [...], doliczono również jego wynagrodzenie za miesiąc [...] oraz wynagrodzenie żony za [...] i wypłaconą mu dietę przeznaczoną na jego wyżywienie i noclegi jako kierowcy. Ponadto organ odwoławczy nie zajął stanowiska w kwestii jego argumentów dotyczących diet. W wyniku rozpoznania powyższej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 8 października 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 233/15 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Sąd wyjaśnił, że treść uzasadnienia decyzji organu odwoławczego w kwestii ustalenia faktów nie koresponduje z ustaleniami przyjętymi przez organ I instancji, a wyliczony dochód rodziny nie odpowiada wyliczeniom przedstawionym przez organ I instancji. O ile organy obu instancji zgodnie ustaliły, prawo do świadczeń na podstawie dochodów członków rodziny za rok kalendarzowy 2013 r., to organ I instancji, do określenia sytuacji dochodowej rodziny R.G., uwzględnił dochody skarżącego oraz jego żony i obliczył miesięczny dochód rodziny na kwotę [...] zł, uwzględniając dochód utracony skarżącego w wysokości [...] zł, dochód uzyskany przez skarżącego z tytułu emerytury w kwocie [...] zł, dochód skarżącego z tytułu zatrudnienia w kwocie [...] zł, diety skarżącego w kwocie [...] zł, dochód małżonki skarżącego A.G. z tytułu zatrudnienia w kwocie [...] zł.; to organ odwoławczy w swych wyliczeniach pominął kwestię dochodu utraconego skarżącego, zaliczając do dochodu miesięcznego rodziny: emeryturę skarżącego, wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia skarżącego oraz dochód jego żony z tytułu zatrudnienia i wyliczył go na kwotę [...] zł na osobę miesięcznie. Sąd podkreślił, iż brak jest wyjaśnienia przez organ odwoławczy przyczyn, dla których pominął w swym wyborze dochodu utraconego przez skarżącego w 2013 r. oraz wpływu na wypłatę skarżącemu emerytury potrąceń, wynikających z otrzymanego przez niego uposażenia przewidzianego dla żołnierzy. Reasumując, Sąd zaznaczył, iż rozpoznając ponownie sprawę Kolegium w czytelny sposób ustali sytuację dochodową rodziny skarżącego i dochód członków jego rodziny w 2013 r., poda jakie składniki dochodu uzyskanego i utraconego skarżącego zaliczyło ustalając przekroczenie kryterium dochodowego rodziny oraz uzasadni swe stanowisko, mając na względzie definicję dochodu członka rodziny określoną w ustawie o świadczeniach rodzinnych i odniesie się do okoliczności podniesionych w odwołaniu. Opisaną na wstępie zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. ponownie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...]. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, iż jako dochód skarżącego poddało analizie: kwotę [...] zł otrzymaną jako jednorazowe świadczenie pieniężne przysługujące przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wojskowej, przy czym decyzją Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S. z dnia [...] skarżącemu została przyznana emerytura wojskowa od [...] w wysokości [...] zł, jednakże wybrał on wariant wypłaty jednorazowego świadczenia za okres jednego roku w kwocie [...] zł, co spowodowało wstrzymanie wypłaty emerytury do [...] i tym samym kwoty emerytury otrzymanej w [...] nie należy zaliczać do dochodu rodziny, ponieważ jest to jak gdyby kontynuacja uprawnienia przyznanego decyzją z dnia [...], które zostało zastąpione jednorazowym świadczeniem wypłaconym w [...] zaś wypłata emerytury została wznowiona od dnia [...]. Dalej Kolegium wskazało, że dochód skarżącego uzyskany w 2013 r. z tytułu zatrudnienia jest dochodem utraconym, ponieważ stosunek pracy został rozwiązany, natomiast analizie należy poddać dochody skarżącego uzyskane w [...], tj. po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy w wysokości [...] zł z tytułu zatrudnienia od [...] oraz dochody żony w wysokości [...] zł za [...] z tytułu zatrudnienia od [...], ponieważ dochody te zostały uzyskane przez członków rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i były uzyskiwane w dniu ustalania uprawnień (art. 5 ust. 4a u.o.ś.r.). W oparciu o powyższe Kolegium dokonało następującego wyliczenia dochodu: [...] 7 osób = 738 zł na osobę. Odnośnie diet wypłacanych skarżącemu, organ wyjaśnił, że kwotę z tego tytułu uzyskaną w 2014 r., należy analizować, gdy rok 2014 stanowi rok bazowy do ustalania uprawnień. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. na opisaną decyzję organu odwoławczego R.G. wniósł o jej uchylenie jako naruszającej art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz przeprowadzenie dowodu z akt postępowania administracyjnego toczącego się w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych. Zdaniem skarżącego przyjęty sposób obliczania kryterium dochodu potrzebnego do uzyskania świadczeń rodzinnych w związku z § 18 ust. 1 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r. (Dz.U. Nr 105, poz. 881 z późn.zm.) jest niezgodny z orzecznictwem sądów administracyjnych. W aktualnie wydanej decyzji organ uwzględnił jedynie aspekt niezaliczania do dochodu diet zagranicznych w wysokości [...] zł, natomiast kwestią sporną pozostaje nieuwzględnienie utraty jako wypłaconego jednorazowo świadczenia pieniężnego, które zostało mu wypłacone. Skarżący stanął na stanowisku, iż w sytuacji jednorazowej wypłaty żołnierzowi świadczenia, nie można kwoty tej dzielić na 12 miesięcy i przyjmować jako comiesięcznego dochodu. Dalej wskazał na dysproporcję pomiędzy kwotą dochodu wyliczoną przez organ I instancji, a kwotą wyliczoną przez organ odwoławczy. W ocenie skarżącego, Kolegium błędnie wylicza dochód uzyskany na członka rodziny po roku kalendarzowym, powodując dysproporcje i podziały społeczne. Jego żona w [...] uzyskała dochód w wysokości [...] zł z tytułu zatrudnienia od [...], jednak w dniu składania wniosku było to niecałe [...] zł, a w okresie od stycznia do kwietnia dochód wyniósł 0 zł. Pomimo, że żona nie pracowała, organ liczy tak jakby była ciągłość. Organy ustalając dochód rodziny skarżącego nie skupiły się na dochodzie za 2013 r. ale doliczyły emeryturę, którą zaczął pobierać od [...] w wysokości [...] zł netto, doliczono także wynagrodzenie za pracę za sierpień w firmie [...] w wysokości [...] zł netto oraz wynagrodzenie żony za [...] w kwocie [...] zł netto. Takie wyliczenie w ocenie skarżącego jest błędne. Końcowo skarżący dodał, że w grudniu b.r. urodziło mu się kolejne dziecko, stracił pracę, a żona przebywa na urlopie macierzyńskim. W odpowiedzi na skargę samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zajętego w sprawie wniosło o oddalenie skargi jako bezprzedmiotowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza W. przez Z-pcę Kierownika MOPS w W. w dnia [...], nr [...] odmawiającą przyznania świadczeń rodzinnych na dzieci na okres zasiłkowy 2014/2015. Zaskarżona decyzja wydana została przez organ wskutek uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] prawomocnym wyrokiem tut Sądu z dnia 8 października 2015r., w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 233/15. Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) dalej P. p. s. a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest również przyszłe postępowania administracyjne w sprawie. Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, natomiast wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Stanowią one więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Wskazania sądu administracyjnego wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Dokonując zatem oceny wydanego później rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, zasadniczą kwestią jest to, czy organ, ponownie prowadząc postępowanie, przeprowadził je zgodnie z wytycznymi wyrażonymi w przytoczonym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 października 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 233/15, który uprawomocnił się w dniu 15 grudnia 2015 r. W wyroku tym Sąd podkreślił, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium obowiązane jest w sposób czytelny i jasny ustalić sytuację dochodową rodziny skarżącego oraz jednoznacznie wskazać jakie składniki dochodu uzyskanego i utraconego skarżącego zaliczyło ustalając spełnienie kryterium dochodowego rodziny. Winno też należycie uzasadnić zajęte stanowisko w sprawie oraz odnieść się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Dokonując pod takim kątem oceny prowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego Sąd stwierdził, że organ uwzględnił treść powołanego wyżej wyroku i rozpoznał sprawę uwzględniając zarówno ocenę prawną jak i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w powołanym wyroku WSA w Szczecinie. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do prawidłowości ustalenia i obliczenia kryterium dochodu rodziny skarżącego w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie świadczeń rodzinnych. Odnosząc się do powyższego wyjaśnić należy, że jedną z materialnoprawnych przesłanek warunkujących nabycie prawa do zasiłku rodzinnego, a w konsekwencji dodatków do tego zasiłku, jest spełnienie kryterium dochodowego przez osobę ubiegającą się o te świadczenia. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (m.in. rodzicom dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza wspomnianej kwoty 574 zł. Przepis ten określa również zasady ustalania dochodu dla potrzeb oceny prawa do zasiłku rodzinnego. Stosownie do art. 3 pkt 1 tej ustawy "dochód" oznacza m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (lit. a). "Dochód rodziny" oznacza zaś sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 ustawy), zaś "dochodem członka rodziny" jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (art. 3 pkt 2a ustawy). Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Z kolei w myśl art. 5 ust. 4a tej ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Stosownie natomiast do art. 5 ust. 4b ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że z treści przepisu art. 5 ust. 4 w związku z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, wynika jednoznacznie, iż przy ustalaniu dochodu rodziny w celu ustalenia prawa do zasiłku bierze się pod uwagę zdarzenia prawne mające wpływ na wysokość tego dochodu (utrata bądź uzyskanie dochodu), które miały miejsce w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Wskazać jednak należy, że utrata bądź uzyskanie dochodu, które nastąpiły po upływie roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, powinny zostać uwzględnione przy wyliczaniu dochodu rodziny na potrzeby ustalenia prawa do przedmiotowego zasiłku i dodatków do tego zasiłku. Zagadnienie momentu wystąpienia zdarzeń uzasadniających korektę dochodu było na gruncie ustawy sprzed jej nowelizacji ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom, uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212) rozpatrywane w orzecznictwie sądowym niejednolicie. Rozbieżności usunęło nowe brzmienie art. 5 ust. 4,w którym wprost wskazano, że ustalając dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego, w przypadku jego utraty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku. Kierując się zatem wykładnią celowościową oraz historyczną należy stwierdzić, że "dochodem utraconym" w rozumieniu art. 3 pkt. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, było na gruncie przepisów obowiązujących w dacie wydawania zaskarżonej decyzji także źródło dochodu, spełniające kryteria wskazane w tym przepisie, a utracone po roku kalendarzowym, bezpośrednio poprzedzającym rok zasiłkowy. Przeciwne do wyżej przedstawionego stanowisko prowadziłoby do uznania za prawidłowe sytuacji, w których osobie, która utraciła dochód po upływie roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, zasiłek – ze względu na niespełnianie kryterium dochodowego liczonego tylko za poprzedni rok kalendarzowy – nie przysługiwałby bądź też sytuacji, kiedy zasiłek przysługiwałby wnioskodawcy spełniającemu kryterium dochodowe, lecz uzyskującemu po upływie roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy wysoki dochód. Sąd powtórnie rozpoznający niniejszą sprawę podziela w tym względzie zapatrywanie wyrażone w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 5 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Po 584/10 (ONSA i WSA 2012/5/85, LEX nr 1220281), iż taka interpretacja przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, która ogranicza się do uwzględniania zmian w dochodzie rodziny ubiegającej się o świadczenia rodzinne tylko do zdarzeń zaistniałych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy jest nie do przyjęcia, gdyż nie uwzględnia rzeczywistej wysokości dochodu uzyskiwanego przez rodzinę świadczeniobiorcy. Pogląd o konieczności uwzględniania zdarzeń skutkujących utratą bądź uzyskaniem dochodu, występujących nie tylko w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, ale także później, znalazł potwierdzenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt P 45/08, badającego zgodność z Konstytucją RP przepisu § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881), gdzie stwierdzono, że: "(...) art. 5 ust. 4 ustawy nie określa też terminu, w jakim uwzględnia się przy ustalaniu dochodu rodziny utracony dochód, nie wiąże też uprawnienia do odliczenia dochodu utraconego od dochodu rodziny, ani też odmowy prawa jego odliczenia z faktem uzyskania innego dochodu. Przyjęta w art. 5 ust. 4 i 4a ustawy konstrukcja ustalania wysokości dochodu rodziny pozwala przy ustalaniu prawa do zasiłku na uwzględnienie zdarzeń w postaci zarówno utraty dochodu, czyli pogorszenia się sytuacji materialnej rodziny, jak i uzyskania dochodu. W konsekwencji możliwa jest więc korekta ustalenia dochodów rodziny w wyniku ich pomniejszenia (art. 5 ust. 4 ustawy) bądź powiększenia (art. 5 ust. 4a ustawy)". Reasumując powyższe, uznać należy , że możliwa jest korekta ustalonego już dochodu osoby uprawnionej (lub rodziny osoby uprawnionej) z powodu zdarzeń, jakie nastąpiły już po upływie okresu, w związku z którym ustalono ten dochód, czyli po 31 grudnia roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela zarówno ustalenia poszczególnych składników dochodu jak i sposobu wyliczenia dochodu rodziny skarżącego. W powołanym aspekcie prawidłowo, Kolegium uwzględniło otrzymaną przez skarżącego kwotę jednorazowego świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wojskowej w kwocie [...] zł. Skarżący wybrał wariant jego jednorazowej wypłaty, co spowodowało wstrzymanie wypłaty emerytury wojskowej (przyznanej od [...] w kwocie [...] zł) do miesiąca [...] i z tego powodu emerytury wypłaconej w [...] prawidłowo organ nie zaliczył do dochodu rodziny. W świetle powyższego, wbrew twierdzeniom skarżącego, świadczenie to nie mogło zostać uznane za dochód utracony. Mając na uwadze powołaną interpretację przepisów słusznie również, zdaniem Sądu, Kolegium uznało dochód skarżącego uzyskany w 2013 r. z tytułu zatrudnienia za dochód utracony w związku z rozwiązaniem stosunku pracy, prawidłowo w tym aspekcie poddało analizie dochody skarżącego uzyskane w [...] czyli po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy w wysokości [...] zł z tytułu zatrudnienia od [...] oraz dochody żony za [...] w wysokości [...] zł z tytułu zatrudnienia od [...]. Dochody te, jak słusznie wskazał organ, zostały uzyskane przez członków rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i były uzyskiwane w dniu ustalania uprawnień. W oparciu o dokonane zestawienie Kolegium prawidłowo ustaliło dochód rodziny skarżącego na kwotę [...] zł, co w przeliczeniu na osobę dało kwotę 738 zł, czyli wyższą od ustawowego kryterium wynoszącego 574 zł. Zdaniem Sądu powyższy sposób wyliczenia dochodu na jednego członka rodziny jest zgodny z wykładnią obowiązujących w tym przedmiocie przepisów, a tym samym zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego. Sąd nie dostrzegł również naruszenia przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło