II SA/Sz 356/21
WyrokWSA w Szczecinie2021-08-12
Skład orzekający: Katarzyna Sokołowska, Patrycja Joanna Suwaj, Krzysztof Szydłowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobie, na której nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnego członka rodziny, mimo sprawowania nad nim opieki?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych przysługuje wyłącznie osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby niepełnosprawnej. Brak takiego obowiązku, nawet przy sprawowaniu faktycznej opieki i rezygnacji z pracy zarobkowej, stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia. Sąd nie podziela argumentacji o niekonstytucyjności przepisu w tym zakresie, opierając się na uchwale NSA i orzecznictwie TK, które podkreślają znaczenie więzi prawnej zobowiązania alimentacyjnego.Stan faktyczny
Skarżący wnioskował o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym wujem, z którym nie łączył go obowiązek alimentacyjny. Organy odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na brak obowiązku alimentacyjnego oraz, w pierwszej instancji, na niespełnienie kryterium wieku powstania niepełnosprawności. Skarżący zarzucił niezgodność art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją RP i wniósł o przedstawienie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
W dniu [...] września 2020 r. T. S. (dalej przywoływany jako:
"wnioskodawca" bądź "skarżący"), wystąpił do Wójta W. z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym wujem - J. S..
Decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...], wydaną przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., działającego
z upoważnienia Wójta W. (dalej zwanego: "organem I instancji"), na podstawie
art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
(Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej zwanej: "u.ś.r."), odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ podniósł, że wnioskodawca nie jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec wuja (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.), oraz niespełnione jest kryterium wieku powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 1 b ustawy u.ś.r.).
Wnioskodawca złożył odwołanie od decyzji organu I instancji, wskazując
że jego wuj jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, a on nad nim sprawuje opiekę, więc nie może podjąć pracy zarobkowej.
Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...], na podstawie
art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze. zm., dalej zwanej: "k.p.a."), art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej zwane: "organem II instancji") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał na skutki wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r. i rozpoznać wniosek z pominięciem kryterium wieku, w jakim powstała niepełnosprawność osoby dorosłej. W powyższym zakresie decyzja organu I instancji okazała się niewłaściwa.
Jak zauważyło Kolegium, organ I instancji, odmawiając przyznania stronie świadczenia wskazał też na to, że wnioskodawca nie jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec wuja.
W ocenie organu II instancji okoliczność ta w świetle art. 23, art. 27, art. 128, art. 129 § 1 i art. 131 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 – j.t.), dalej jako "k.r.o."., nie budzi wątpliwości. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r., w powiązaniu z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jednoznacznie wskazuje krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, wprowadzając warunek, iż muszą one należeć do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji. W ocenie organu teść powołanego artykułu ustawy o świadczeniach rodzinnych jest jasna, a ustalenie zawartej w tym przepisie normy prawnej nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych i jest możliwe przy zastosowaniu wyłącznie wykładni gramatycznej.
Kolegium wskazało, że wnioskodawca nie jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem wuja, gdyż jest z osobą potrzebującą spokrewniony w trzecim stopniu pokrewieństwa linii bocznej, a zatem nie może uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego, bez względu na to, czy sprawuje prawidłowo opiekę nad wujem i jest jedyną osobą z rodziny mogącą sprawować tę opiekę, skoro wuj nie ma wstępnych ani zstępnych, na których ciąży obowiązek alimentacyjny.
T. S., zastępowany przez radcę prawnego, wystąpił
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na ww. decyzję organu II instancji wnosząc o jej uchylenie. Pełnomocnik skarżącego wniósł
o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, przy czym oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone ani całości, ani w części.
Wydanej decyzji skarżący zarzucił oparcie rozstrzygnięcia o art. 17 u.ś.r., który to przepis jest w ocenie skarżącego niezgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 69 Konstytucji RP. Skarżący wniósł o przedstawienie przez Sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu co do zgodności art. 17 u.ś.r., w zakresie w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby spokrewnionej z osobą niepełnosprawną, sprawującej nad tą osobą niepełnosprawną opiekę, w zależności od tego czy na osobie spokrewnionej ciąży obowiązek alimentacyjny, z art. 2, art. 32 ust. 1 art. 69 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że sprawuje opiekę nad wujem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
a niepełnosprawność istnieje od [...] roku życia. Orzeczenie wydano na stałe. Orzecznik ZUS w orzeczeniu z dnia [...] lipca 2020 r. stwierdził, że wuj skarżącego jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji. Z powodu sprawowania opieki skarżący nie pozostaje w zatrudnieniu. Wuj jest spokrewniony ze skarżącym w trzecim stopniu linii bocznej (kuzyn matki skarżącego). Opieka jest kompleksowa z uwagi na to, że wuj jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Skarżący nie ma przy tym ustalonego prawa do świadczeń emerytaIno-rentowych oraz innych świadczeń. Wuj nie ma żadnego bliższego członka rodziny poza skarżącym, który mógłby sprawować nad nim opiekę.
Skarżący w sytuacji, w której się znalazł, nie zgadza się na określenie kręgu osób, które mogą być beneficjentami świadczenia pielęgnacyjnego.
W swej argumentacji skarżący wspierał się stanowiskiem przedstawionym
w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z dnia 10 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 1072/20, z którego wynika, że m.in., że "celem regulacji prawnej zawartej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad sobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma tym samym zrekompensować jej utratę zyskiwanego dotychczas, czy też potencjalnie, dochodu.
Powyższy cel jest zachowany w przedmiotowej sprawie, w której skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym wujem.
Według skarżącego, analiza orzecznictwa prowadzi do wniosku, że nie tylko dla skarżącego, ale także dla innych opiekunów, zawężenie przez ustawodawcę kręgu osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jest niesprawiedliwe i uniemożliwia realizację celu, dla którego świadczenie pielęgnacyjne zostało w ogóle przewidziane. Z tego względu w skargach pojawiają się zarzuty niekonstytucyjności tych przepisów. Skarżący nie zgadza się z poglądem wyrażanym przez sądy administracyjne, że "nie jest intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny". Decyzja dotycząca rezygnacji z zatrudnienia dla sprawowania stałej opieki nad ciężko chorym wujem nie była dobrowolna, gdyż wuj nie ma bliższego członka rodziny, który mógłby się nim opiekować. Rozważenia wymaga, czy ww. intencja ustawodawcy jest zgodna z zasadami konstytucyjnymi, w z zasadą sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), zasadą równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) i zasadą udzielenia przez władze publiczne osobom niepełnosprawnym pomocy w zabezpieczeniu egzystencji (art. 69 Konstytucji RP). Trybunał Konstytucyjny do tej pory nie wypowiedział się wprost co do zgodności z Konstytucją RP ograniczenia kręgu beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego czy też specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 16a u.ś.r.) do osób zobowiązanych względem osoby wymagającej opieki do alimentacji zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Zróżnicowanie sytuacji prawnej opiekunów osób niepełnosprawnych stało się też podstawą odrębnego zarzutu skarżącego, tj. zarzutu niezgodności art. 17 u.ś.r.
z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Różnicowanie w zastosowaniu w art. 17 u.ś.r. opiera się na kryterium obowiązku alimentacyjnego, a właściwie na kryterium bliskości pokrewieństwa. Kryterium to nie znajduje uzasadnienia szczególnie, gdy brak jest najbliższej rodziny osoby wymagającej opieki. Z całą pewnością opiekunowie spokrewnieni z osobami niepełnosprawnymi, nad którymi sprawują opiekę, tworzą grupę podmiotów podobnych.
Wspierając się art. 69 Konstytucji RP, skarżący podniósł zarzut dotyczący braku działania władz publicznych bądź też wprowadzenia rozwiązań pozornych, które w praktyce nie prowadzą do realizacji wyznaczonych celów. W ocenie skarżącego, odmówienie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego stanowi w istocie zaprzeczenie zasady pomocy władzy publicznej w zabezpieczeniu egzystencji osobie niepełnosprawnej. Brak prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego może spowodować konieczność zaprzestania sprawowania opieki nad wujem, znaczącą ingerencję w jego egzystencję, a właściwie niemożność jej zabezpieczenia. Za zasadne uznaje sformułowanie wniosku o przedstawienie przez Sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu (art. 193 Konstytucji RP) w ww. kwestii.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z dnia 17 maja 2021 r. Sąd przywrócił skarżącemu termin
do wniesienia skargi na ww. decyzję organu II instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Sprawa niniejsza – na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), według kryterium zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do przekonania, że akt ten nie narusza prawa.
Przedmiotem skargi jest decyzja organu II instancji, którą organ ten utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tego względu, że nie należy on do kręgu osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Skarżący wywodził, że świadczenie mu przysługuje ponieważ sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym wujem, nie ma żadnego bliższego członka rodziny poza skarżącym, który mógłby sprawować nad wujem opiekę. Podnosił także, posiłkując się orzecznictwem sądowoadministracyjnym i Trybunału Konstytucyjnego, że świadczenie winno mu przysługiwać.
Należy zatem wyjaśnić, że ustawodawca przewidując możliwość wsparcia opiekunów osób niepełnosprawnych ustanowił jednocześnie szereg warunków, których spełnienie jest niezbędne aby móc skutecznie ubiegać się o przyznanie świadczenia.
Jednym z podstawowych wymogów skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia jest niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, o czym mowa w dalszej części przywołanego przepisu.
W art. 17 ust. 1 pkt 1 – 4 ww. ustawy, ustawodawca wymienił podmioty, którym przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Są to:
1) matka albo ojciec,
2) opiekun faktyczny dziecka,
3) osoba będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia
9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) inne osoby, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W art. 17 ust. 1a u.ś.r. ustawodawca dopuścił możliwość przyznania świadczenia osobom spoza kręgu najbliższych krewnych przewidując, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich,
są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Lektura przywołanych przepisów prowadzi do wniosku, że cechą wspólną osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 i 17 ust. 1a u.ś.r. jest ciążący na nich obowiązek alimentacyjny względem podopiecznego.
W tym miejscu należy się odwołać do przepisów ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, z których obowiązek ten wynika.
Stosownie do art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Na podstawie art. 129 § 1 k.r.o. obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Obowiązek alimentacyjny nie przechodzi na spadkobierców zobowiązanego (art. 139 k.r.o.).
Krąg osób zobowiązanych do alimentacji został zatem ściśle określony i tylko na osobach wymienionych w art. 128 k.r.o. spoczywa obowiązek dostarczania środków utrzymania, co oznacza również, że tylko od tych osób uprawniony do alimentacji ma prawo domagać się świadczenia na swoją rzecz. Świadczenie to może mieć charakter pieniężny bądź osobisty. Inaczej mówiąc osoba zobowiązana może wykonywać obowiązek alimentacyjny poprzez zapłatę określonej sumy, bądź poprzez wykonywanie na rzecz osoby zobowiązanej różnego rodzaju czynności, na przykład sprawowania opieki, czy pokrycia jej kosztów.
Rozwiązania przyjęte w ustawie o świadczeniach rodzinnych dotyczące osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego odnoszą się zatem do ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego, o czym świadczy również ustalona w ustawie kolejność według której osoby te mogą się ubiegać o przyznanie świadczenia (art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a). Znajduje to swoje uzasadnienie w tym, że od osób spoza kręgu wymienionego w art. 128 k.r.o. osoba wymagająca pomocy nie może na drodze prawnej skutecznie domagać się świadczeń alimentacyjnych (w tym sprawowania opieki, czy pokrycia jej kosztów). Obowiązek wsparcia w takich wypadkach wynika z norm moralnych, a nie prawnych.
Sąd zauważa, że powyższe zagadnienie było przedmiotem rozważań poszerzonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale z 25 listopada 2013 r., sygn. akt I OPS 5/13 stwierdził, że osobie, której nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r.
Bez wątpienia wpływ na kształtowanie przywołanych rozwiązań prawnych miało orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zarówno w wyroku z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. akt P 23/05 (OTK ZU-A 2006, Nr 10, poz. 151) jak i w wyrokach z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 oraz z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07, Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował jako niekonstytucyjnego wymogu istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę i podopiecznym. Wręcz przeciwnie, wyraził pogląd, że z woli ustawodawcy nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja dla jej sprawowania z zatrudnienia, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Co należy podkreślić cechą relewantną podmiotów potencjalnie uprawnionych do tego świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia dla wywiązania się z szeroko rozumianego obowiązku alimentacyjnego. Celem tych regulacji jest, bowiem, to by osoba zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia w wykonaniu ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Nie jest natomiast intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny. Ustawodawca uznawał, że jednym z warunków, od których zależy powstanie prawa do tego świadczenia było to, że opiekę wykonuje osoba obciążona wobec podopiecznego obowiązkiem alimentacyjnym i mimo wielokrotnych zmian ustawy o świadczeniach rodzinnych od warunku tego nie odstąpił.
NSA w przywołanej uchwale podniósł, że wykładnia gramatyczna może, a nawet powinna być uzupełniona innymi jej rodzajami, lecz ma ona podstawowe znaczenie dla ustalenia rzeczywistego znaczenia konkretnego przepisu. Żadna wykładnia nie może prowadzić do skutków oczywiście sprzecznych z wyraźnym brzmieniem przepisu (contra legem), czy też prowadzić do odmowy zastosowania przepisu w brzmieniu ustalonym przez ustawodawcę poprzez wykreowanie nowej, niewynikającej z gramatycznego brzmienia przepisu, normy prawnej. Prowadziłoby to do sytuacji, w której podmioty dokonujące interpretacji przepisów prawa w procesie jego stosowania wkraczałyby w obszar wyłącznie zarezerwowany do kompetencji władzy ustawodawczej. Przeprowadzając wykładnię, której rezultatem jest w istocie nowa norma prawna, powołując się na prokonstytucyjne działanie, sąd de facto narusza podstawowe, wyrażone w art. 2 i 10 ust. 1 Konstytucji RP zasady, to jest zasadę demokratycznego państwa prawnego oraz zasadę trójpodziału władz, gdyż zamiast zweryfikować poprawność zastosowania przez organy administracji obowiązującego prawa, poprzez twórczą interpretację dokonuje jego stanowienia.
Niedopuszczalne jest sądowe uzupełnianie ustawowego katalogu uprawnień socjalnych, gdyż przepis art. 32 ust. 1 i art. 67 Konstytucji RP nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń. Przepisy te zawierają, bowiem treść normatywną nienadającą się do zbudowania podstawy prawnej rozstrzygnięcia sporu o prawo podmiotowe ani nie umożliwiają oparcia na nich orzeczenia zasądzającego roszczenie. Są one, więc raczej źródłem gwarancji, a nie praw, a tym samym spełniają rolę wzorca konstytucyjnego, określającego w sposób ogólny zakres i formy zabezpieczenia społecznego. Stosowanie prawa nie powinno wypełniać istniejących instytucji zupełnie nowymi treściami wbrew jasno zadeklarowanej woli i intencji ustawodawcy.
Kierując się przedstawionymi wyżej argumentami, które skład orzekający
w niniejszej sprawie w pełni podziela, uznać należy, że w świetle art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r., brak obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne na podstawie powołanych przepisów, stanowi negatywną przesłankę do przyznania takiego świadczenia. Argumentacja skarżącego wsparta art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 69 Konstytucji RP, kwestionująca niedopuszczalność przyznania świadczenia osobom spoza kręgu wymienionych w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie może być uznana za trafną. Nie można, powołując się na ogóle zasady konstytucyjne wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 u.ś.r. pozwala przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną.
Z powyższych względów Sąd, nie podzielając zarzutu skargi
o niekonstytucyjności art. 17 u.ś.r., nie znajduje potrzeby wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, czego domagał się skarżący. Należy zaznaczyć, że sąd powinien rozważyć zwrócenie się z pytaniem prawnym dopiero wówczas, gdy poweźmie poważną wątpliwość co do konstytucyjności przepisu mającego zastosowanie w sprawie, której nie może usunąć w drodze wykładni. Wymaga podkreślenia, że to wątpliwości sądu, a nie skarżącego mogą uzasadnić przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. W przedmiotowej sprawie takie wątpliwości interpretacyjne dotyczące art. 17 u.ś.r. co do zgodności tej regulacji z Konstytucją RP nie zachodzą, o czym świadczą przedstawione wyżej wywody.
Podsumowując, na gruncie badanej sprawy nie ulega wątpliwości, że skarżący nie jest osobą zobowiązaną do alimentacji na rzecz swojego wuja, który jest jego krewnym w linii bocznej. Nie należy zatem również do kręgu osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, na co trafnie zwrócił uwagę organ.
W tym stanie rzeczy, uznając że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd
na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło