II SA/Sz 368/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi I. D. i J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia niniejszego wyroku, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących I. D. i J. D. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem, wydanym na podstawie art. 59 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2010r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił I. i J. D. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r., znak: [...], nakładające na I. i J. D. grzywnę w wysokości [...]zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązków określonych w załączonych tytułach wykonawczych nr [...]z dnia [...]r., wystawionych przez Inspektora Nadzoru. Budowlanego, tzn. rozbiórki budynku letniskowego na działce nr [...]w [...], orzeczonej ostateczną decyzją z dnia [....]r., znak: [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż przedmiotowe postanowienie zostało skutecznie doręczone stronom w trybie przewidzianym w art. 44 Kpa w dniu [...]. tj. czternaście dni od pierwszego awizowania w dniu [...]. Wobec upłynięcia w dniu [...]. terminu do wniesienia zażalenia, ww. postanowienie stało się ostateczne. W dniu [...]. I. i J. D. nadali wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od ww. postanowienia z dnia [...]. o nałożeniu grzywny. Do pisma załączony został "wniosek o wydanie postanowienia o umorzeniu grzywny w celu przymuszenia", noszący znamiona zażalenia na ww. postanowienie organu powiatowego. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia uzasadniony został okolicznością samobójczej śmierci członka rodziny i związaną z tym koniecznością czasowego opuszczenia przez skarżących miejsca zamieszkania w celu odzyskania równowagi psychicznej, wskutek czego ww. postanowienie do nich nie dotarło. W ocenie WINB przedstawiona przez skarżących argumentacja nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie organu powiatowego. O konieczności wykonania obowiązku rozbiórki obiektu letniskowego, wybudowanego samowolnie na działce nr [...]w [...], skarżący wiedzieli od dnia [...]. - tj. od dnia otrzymania decyzji PINB w [...] z dnia [...]., znak: [...], nakładającej ww. obowiązek. Skarżący nie odwołali się od tej decyzji, przez co stała się ona ostateczna, a nałożony w niej obowiązek wymagalny. Pomimo tego Państwo D. nie wykonali do tej pory przedmiotowego obowiązku, chociaż od jego nałożenia minęło już 9 lat. Zgodnie z art. 58 § 1 kpa., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W wyroku z dnia 2006.03.29, sygn. akt: IV SA/Wa 1559/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30.11.2006 r., sygn. akt: II OSK 1397/05 stwierdzono natomiast, iż strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna. Przywrócenie terminu może mieć bowiem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W dniu [...]. Państwu D. zostało doręczone w trybie - art. 44 Kpa. - upomnienie przedegzekucyjne, wzywające do wykonania zaległego obowiązku, pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Nie podejmując ww. korespondencji, skarżący ponieśli ryzyko, iż doręczone im w trybie art. 44 Kpa upomnienie wywoła określone skutki prawne. Konsekwencją dalszego pozostawania Państwa D. w zwłoce, pomimo skutecznego doręczenia ww. upomnienia było wszczęcie postępowania egzekucyjnego i wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Skarżący nie podjęli ww. postanowienia, bowiem w tym czasie, ze względów rodzinnych, nie przebywali pod swoim adresem zamieszkania. Powyższa okoliczność nie stanowi jednak podstawy do przywrócenia uchybionego terminu. Zgodnie bowiem z art. 41 § 1 Kpa., w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. Zgodnie zaś z § 2, w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Nie przebywając w danym momencie pod adresem swojego zamieszkania i nie informując organów administracji publicznej o chwilowej zmianie adresu do korespondencji, skarżący ponosili ryzyko, iż korespondencja urzędowa, kierowana do nich w tym czasie na adres ich zamieszkania, będzie skutecznie doręczona, nawet jeżeli jej nie podejmą. Ponadto skarżący mogli upoważnić sąsiadów lub inne osoby do odbierania kierowanej do nich korespondencji w czasie ich nieobecności. Tym samym, pomimo wskazanej przez skarżących trudnej sytuacji rodzinnej w dacie wydania przedmiotowego postanowienia, nie można przyjąć, iż uchybienie przez nich terminu do wniesienia odwołania od decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]., znak: [...]nastąpiło bez ich winy. W przedmiotowej sprawie nie została zatem spełniona konieczna do przywrócenia terminu przesłanka, o której mowa w art. 58 § 1 kpa. Powyższe postanowienia I. i J. D. zaskarżyli skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie: - art. 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie działań zmierzających do zaspokojenia słusznego interesu skarżących; - art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów państwa, - art. 9 k.p.a., poprzez nieinformowanie skarżących o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków; - art. 10 k.p.a., poprzez nie umożliwienie skarżącym czynnego udziału w postępowaniu; - art. 11 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie skarżącym przesłanek jakimi kierował się organ odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; - art. 12 k.p.a., poprzez niezałatwienie sprawy w sposób wnikliwy i szybki; - art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi skarżący powołali się na okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wskazując, iż o wydaniu postanowienia INB z dnia [...]. o nałożeniu grzywny dowiedzieli się z pisma tego organu z dnia [...]. Wcześniejsze zapoznanie się z treścią tego postanowienia uniemożliwił im wyjazd z miejsca zamieszkania, spowodowany samobójczą śmiercią członka rodziny. Zdaniem skarżących wskazywanie przez organ na ryzyko, jakie brali na siebie poprzez nie przebywanie w danym momencie pod adresem swojego miejsca zamieszkania oraz poprzez niepoinformowanie organu o chwilowej zmianie adresu, na który należy kierować przeznaczoną do nich korespondencję, czy też poprzez nie upoważnienie sąsiadów lub innych osób do odbierania w czasie ich nieobecności kierowanej do nich korespondencji, jest w przedmiotowym stanie faktycznym przykładem braku empatii oraz biurokratycznego stylu myślenia i działania. Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z powyższym wyeliminowaniu z obrotu prawnego podlegał będzie taki akt, wydany przez organ administracji publicznej, który narusza przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, lub przepis postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też poprzez naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania, jak również gdy obarczony jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana wg wskazanego wyżej kryterium sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia wskazuje na zasadność skargi. Przedmiotem sprawy jest wydane przez organ na podstawie art. 59 § 2 kpa postanowienie organu odwoławczego o odmowie przywrócenia skarżącym terminu do wniesienia zażalenia na wydane w postępowaniu egzekucyjnym postanowienie INB z dnia [...]. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, doręczone skarżącym w trybie art. 44 kpa. Wniosek o przywrócenie ww. terminu skarżący umotywowali faktem nie otrzymania ww. postanowienia z dnia [...]., co spowodowane było ich nagłym wyjazdem z miejsca zamieszkania, spowodowanym przeżyciami związanymi z zaistniałą w ich mieszkaniu samobójczą śmiercią członka rodziny. Okoliczność tę uprawdopodobnili aktem zgonu mieszkającej pod tym samym adresem osoby, który nastąpił dnia [...]. Skarżone przez nich postanowienie wydane [...]. zostało wysłane dnia [...]. i dwukrotnie awizowane : dnia [...]. oraz [...]. tj. w tym czasie, gdy skarżący przeżywali szok po zaistniałym zdarzeniu i – jak twierdzą – w celu uzyskania równowagi psychicznej - czasowo wyjechali z miejsca stałego zamieszkania, na które adresowane było przedmiotowe postanowienie o nałożeniu grzywny. Jak wynika z akt sprawy pismo to zostało zwrócone do organu dnia [...]. O wydaniu powyższego postanowienia skarżący dowiedzieli się z kolejnego pisma organu z dnia [...]. wysłanego do nich listem zwykłym, którego daty doręczenia skarżącym organ nie ustalił. Nie ustalono również daty powrotu skarżących do miejsca zamieszkania. Nie była zatem rozważana kwestia zachowania przez skarżących terminu do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, co jest równoznaczne z niewyjaśnieniem przez organ tych istotnych w świetle treści art. 58 § 2 kpa okoliczności faktycznych. Uchybienie to ma niewątpliwy wpływ na wynik sprawy. Zamiast tego organ w zaskarżonym postanowieniu podnosi kwestie nie związane z istotą wniosku skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...]., jak zawinione przez nich nie odebranie przez nich wcześniejszej przesyłki, zawierającej upomnienie, oraz nie powiadomienie organu o czasowej zmianie miejsca pobytu po [...]. lub nie upoważnienie kogoś z sąsiadów do odbioru korespondencji. Powyższe uchybienia nie mają bezpośredniego związku z uchybieniem przez skarżących terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny, które – jak organ słusznie przyjmuje – zostało skarżącym skutecznie doręczone w dniu [...]r. w trybie art. 44 kpa. Dla rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia przez skarżących środka odwoławczego od ww. postanowienia istotne były zatem jedynie okoliczności : kiedy skarżący dowiedzieli się o wydaniu tego postanowienia i czy istniały obiektywne przeszkody uniemożliwiające im wniesienie środka odwoławczego w terminie przewidzianym do jego wniesienia. Odmowa przywrócenia terminu, w okolicznościach jego uchybienia wskazanych i uprawdopodobnionych przez skarżących, wydaje się być nieuzasadniona i wynika niewłaściwej interpretacji przez organ art. 58 § 1 kpa. Przepis ten stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zdaniem Sądu, zdarzenie, na które powołują się skarżący, ma charakter zdarzenia nadzwyczajnego, którego skutki mają silny wpływ na funkcjonowanie ludzi, których zdarzenie te bezpośrednio dotknęło. Nagłe czasowe opuszczenie przez skarżących miejsca zamieszkania w okolicznościach przez nich opisanych było reakcją usprawiedliwioną. W zaistniałych okolicznościach nie można zarzucać skarżącym niedbalstwa, zwłaszcza, że nie mogli wiedzieć, że akurat w tym terminie zostanie wysłane do nich postanowienie o nałożeniu grzywny, na które chcą złożyć zażalenie. Z powyższych względów Sąd postanowił uwzględnić skargę, uznając, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 7 i 8, a w konsekwencji także art. 58 § 1 kpa. Orzeczenie w pkt II wyroku oparto na art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach (pkt III) na art. 200 p.p.s.a.