II SA/Sz 372/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie Barbary Rzuchowskiej sprawy ze skargi Agencji Nieruchomości Rolnych na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Agencji Nieruchomości Rolnych kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Wójt Gminy działając na podstawie art. 98a ust. 1 i art. 148 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) ustalił wobec Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy – opłatę adiacencką w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w M. o powierzchni [...] ha wskutek podziału działki o numerze [...] , zatwierdzonego decyzją Wójta Gminy z dnia 23 października 2012 r. Powyższa decyzja została doręczona Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w dniu [...] r. W dniu 12 grudnia 2013 r. Agencja nadała faksem odwołanie od tej decyzji, zaś w dniu 13 grudnia 2013 r. jej pracownik złożył w Urzędzie Gminy dwa pisma o numerach [...] oraz [...] Pracownica przyjmująca dokumenty potwierdziła ich wpływ na dwóch egzemplarzach pism a następnie przystąpiła do wprowadzania wspomnianych dokumentów do elektronicznego Systemu Obiegu Dokumentów. W trakcie tej czynności stwierdziła, że posiada jedynie dwa egzemplarze pisma o numerze [...] Postanowieniem z dnia 10 marca 2014 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia 26 listopada 2013 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że decyzja z dnia [...] r. została doręczona stronie w dniu 28 listopada 2013 r. wobec czego termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął w dniu 12 grudnia 2013 r. Odwołanie strona złożyła osobiście w Urzędzie Gminy w dniu 13 grudnia 2013 r., a więc po upływie terminu wniesienia odwołania. Zdaniem Kolegium, analiza akt sprawy nie potwierdza faktu nadania przedmiotowego odwołania faksem w dniu 12 grudnia 2013 r. Z notatki z dnia 28 stycznia 2014 r. sporządzonej przez pracownicę M. J. wynika, że odwołanie zostało złożone w dniu 13 grudnia 2013 r., a więc po upływie terminu do wniesienia odwołania. Samo dołączenie przez skarżącą potwierdzenia nadania faksu, zdaniem Kolegium jest niewystarczające dla stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione w terminie. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 10.03.2014 r., Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca podniosła, że odwołanie zostało wniesione za pomocą faksu w dniu 12 grudnia 2013 r., a potwierdzeniem powyższego jest dowód jego nadania i odebrania przez Wójta Gminy Kwestionowanie tego faktu na podstawie oświadczenia bliżej nieznanej stronie osoby – M. J. jest całkowicie bezpodstawne. Skarżąca podkreśliła, że odwołanie złożone 13 grudnia 2013 r. stanowiło jedynie uzupełnienie braków formalnych odwołania wniesionego 12 grudnia 2013 r. Fakt, że wniosła odwołanie także osobiście w dniu 13 grudnia 2013 r. nie niweczy skutków prawnych wniesienia odwołania przy pomocy telefaksu. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 marca 2012 r. (sygn. akt III SA/Lu 708/11) skarżąca wskazała, że przepis art. 61 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego nie ustanawia wymogu wniesienia podania (w tym odwołania) za pomocą telefaksu w godzinach pracy organu. Podania mogą więc być wnoszone także po godzinach pracy organu, jeżeli organ taki sposób komunikowania się z interesantami przyjmuje i udostępnia faks po zakończeniu swoich godzin urzędowania. Posłużenie się faksem w celu wniesienia podania powoduje, że do organu wpływa kopia pisma. Takie podanie dotknięte jest brakiem formalnym, nie zawiera bowiem własnoręcznego podpisu osoby wnoszącej podanie. Obowiązkiem organu jest w takiej sytuacji wezwanie wnoszącego podanie do uzupełnienia tego braku przez podpisanie podania. W okolicznościach sprawy odwołanie wniesione zostało za pomocą faksu na numer faksu wskazany przez Gminę do porozumiewania się, a brak formalny odwołania został usunięty niezwłocznie poprzez złożenie w organie odwołania w oryginale podpisanego przez upoważnionego pełnomocnika skarżącej. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, że przedstawione w skardze potwierdzenie nadania faksu, zdaniem Kolegium, nie przesądza o rzeczywistym nadaniu odwołania za pośrednictwem faksu w ustawowym terminie. Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, zatem skarżąca powinna mieć świadomość upływu terminu do wniesienia odwołania. Tym bardziej, że o terminie do wniesienia odwołania została w decyzji Wójta Gminy pouczona prawidłowo. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu naruszenie art. 7, art. 77. art. 129 § 2 w zw. z art. 63 § 1 i art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Prokuratora organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego dotyczącego okoliczności nadania odwołania faksem w dniu 12 grudnia 2013 r., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stwierdzenie przez Sąd naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, skutkują wyeliminowaniem zaskarżonego aktu z obrotu prawnego, zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia dała podstawę do stwierdzenia, że skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 stycznia 2014 r., o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia 26 listopada 2013 r., wydane na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na wstępie należy podnieść, że skuteczność odwołania uzależniona jest od jego złożenia w ustawowym terminie, zatem obowiązkiem organu odwoławczego w pierwszej kolejności jest zbadanie tej kwestii. Powyższe stanowi przesłankę warunkującą skuteczność odwołania i rozpoznanie merytoryczne sprawy. Zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Mając na uwadze treść powyższego przepisu należy wskazać, że przy ocenie zachowania terminu do wniesienia odwołania istotne znaczenie ma ustalenie dwóch okoliczności: po pierwsze - daty doręczenia stronie zaskarżonej decyzji, a po drugie - daty wniesienia odwołania. Z kolei w myśl przepisu art. 63 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. W niniejszej sprawie pierwsza z wymienionych powyżej okoliczności – tj. data doręczenia stronie decyzji nie budzi żadnych wątpliwości, natomiast spornym okazało się, w jakiej dacie zostało złożone przez skarżącą odwołanie od decyzji z dnia 26.11.2013 r. Zdaniem Sądu, Kolegium stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia tego odwołania nie poczyniło w tym zakresie niezbędnych ustaleń, co czyni zaskarżone postanowienie co najmniej przedwczesnym. Wydając postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia 26 listopada 2013 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że analiza akt sprawy nie potwierdza faktu nadania odwołania faksem w dniu 12 grudnia 2013 r. Zdaniem Kolegium samo dołączenie przez skarżącą potwierdzenia nadania faksu jest niewystarczające. Jednocześnie organ nie wskazał, co w jego ocenie byłoby wystarczającym dowodem nadania faksu, ani też dlaczego przedstawione przez skarżącą potwierdzenie jego nadania budzi wątpliwości. W szczególności zaś Kolegium nie wyjaśniło kwestii, czy wspomniany faks wpłynął do Urzędu Gminy w dniu 12 grudnia 2013 r. czy też wpływu nie odnotowano a jeśli tak to z jakich względów. Należy podkreślić, że cytowany już przepis art. 63 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego dopuszcza możliwość złożenia odwołania za pomocą faksu. W wypadku nadania odwołania od decyzji z 26.11.2013 r. faksem w dniu 12 grudnia 2013 r. należałoby je uznać za złożone w terminie choć zawierające - jak słusznie wskazała skarżąca - brak formalny w postaci braku własnoręcznego podpisu osoby wnoszącej odwołanie. W takim przypadku niezbędnym byłoby wezwanie strony do usunięcia tego braku, z tym że jak wskazuje skarżąca, w dniu 13 grudnia 2013 r. brak został uzupełniony poprzez złożenie podpisanego odwołania. Kwestia ta także może budzić pewne wątpliwości, bo choć z notatki pracownicy przyjmującej w dniu 13 grudnia 2013 r. pisma złożone przez pracownika Agencji Nieruchomości Rolnych, wynika że było wśród nich odwołanie od decyzji z dnia [...] r. nr[...] , to jednak w aktach sprawy brak jest jego oryginału i brak jest zapisów świadczących o próbie wyjaśnienia tej kwestii przez organ. Niewątpliwie nie może być dostatecznym wyjaśnieniem przypuszczenie pracownicy M. J., że pismo zostało zabrane przez pracownika Agencji Nieruchomości Rolnych. W tej sytuacji, należy zgodzić się ze stanowiskiem Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wyjaśniło całokształtu okoliczności w niniejszej sprawie czym naruszyło przepisy art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na jej wynik. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie (pkt 1 sentencji wyroku). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany będzie nie tylko do wyjaśnienia z jakich względów uważa złożone przez skarżącą potwierdzenie nadania faksu w dniu 12.12.2013 r. za niewystarczające, ale także do jednoznacznego ustalenia czy pismo nadane faksem w tym dniu (o godzinie wskazanej na potwierdzeniu) faktycznie wpłynęło do Urzędu Gminy i gdzie znajduje się oryginał odwołania złożonego w dniu 13 grudnia 2013 r. Mając powyższe na względzie, Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w pkt I sentencji wyroku, uchylił zaskarżone postanowienie. W przedmiocie kosztów postępowania, Sąd orzekł jak w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy. Na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd określił, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, co oznacza, że nie wywołuje ono skutków prawnych, które wynikają z jego rozstrzygnięć, od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający to postanowienie nie jest jeszcze prawomocny (por. wyrok NSA z 29 lipca 2004 r., OSK 591/04, ONSAiWSA 2004/2/32).