II SA/Sz 373/12

WyrokWSA w Szczecinie2012-06-20

Skład orzekający: Maria Mysiak, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Arkadiusz Windak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarządca infrastruktury kolejowej jest zobowiązany do wykonania i utrzymania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej przebiegającej przez tereny leśne?
Ratio decidendi
Zarządca infrastruktury kolejowej jest zobowiązany do wykonania i utrzymania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej, nawet jeśli przebiega ona przez tereny leśne. Obowiązek ten wynika z przepisów ustawy o transporcie kolejowym, które nakładają na zarządców kolejowych obowiązek zapewnienia ochrony przeciwpożarowej, co obejmuje tworzenie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych. Właściciele lasów nie mogą przeciwstawić się tym uprawnieniom zarządców.
Stan faktyczny
Spółka A. została zobowiązana decyzją Komendanta Państwowej Straży Pożarnej do wykonania i utrzymania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej na terenach leśnych. Spółka odwołała się, twierdząc, że obowiązek ten spoczywa na właścicielach lasów, a przepisy prawa nie nakładają go na zarządcę infrastruktury kolejowej. Organy administracji obu instancji utrzymały w mocy decyzję, wskazując na obowiązek zarządcy infrastruktury kolejowej. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 czerwca 2012r. sprawy ze skargi Spółka A. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej oddala skargę Komendant Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia[...], wydaną na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 96, poz. 667 ze zm.), §12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563), §207 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) w związku ze stwierdzeniem naruszenia przepisów przeciwpożarowych, opisanych w protokole z czynności kontrolno-rozpoznawczych, nakazał Spółce, wykonanie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej nr[...] wzdłuż obszarów leśnych na terenie - w terminie do dnia[...]. Uzasadniając decyzję organ wyjaśnił, że podstawę prawną powyższego obowiązku stanowią przepisy § 38 ust. 2 rozporządzania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. 109, poz. 719), w związku art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.) Organ I instancji wskazał, że źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych, położonych wzdłuż szlaków kolejowych, jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. W przepisach kolejowych i instrukcjach określane są odpowiednie masy hamujące dla poszczególnych prędkości taboru i wielkości składu, które mają stanowić skuteczny sposób na bezpieczne zatrzymanie składu kolejowego. Masy te sięgają od kilkudziesięciu do kilkuset ton. Hamowanie odbywa się z wytwarzaniem snopów iskier mechanicznych, stanowiących rozżarzone cząstki stali. Corocznie powstają pożary, spowodowane zablokowanymi hamulcami kolejowego taboru jezdnego. Dochodzi często do tak znacznego rozgrzania elementów jezdnych, że dalsza jazda jest niemożliwa, gdyż obrzeże koła i klocek hamulcowy, rozgrzane do czerwoności, przylegają do siebie ściśle, dopasowane pod wpływem wysokiej temperatury, nawet jeśli hamulec jest wyłączony. Dalszy ruch pociągu jest możliwy po ostygnięciu tych elementów i oderwaniu ich od siebie na skutek skurczu termicznego stali. W związku z tym na odcinkach około stacyjnych od kilkudziesięciu lat stosowane są specjalne urządzenia służące do badania przegrzania osi, a tym samym eliminacji awarii taboru jezdnego z powodu usterek układu łożyskowego lub zablokowania hamulców. Z tych samych powodów dochodzi do urwania rozgrzanych klocków hamulcowych i ich odrzucenia na znaczne odległości, co w lasach jest pewnym czynnikiem powstania pożaru. W związku z powyższym, zdaniem Komendanta Państwowej Straży Pożarnej, ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, jako Spółki należy uznać za w pełni uzasadnione. W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka podniósł, że obowiązek wykonywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej wynikał z treści § 34 ust. 3 uchylonego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563). Zapis ten został zakwestionowany przez Ministerstwo Infrastruktury oraz Rządowe Centrum Legislacji podczas uzgadniania obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719), ponieważ określił podmioty zobowiązane do urządzania i utrzymania pasów przeciwpożarowych co stanowiło przekroczenie delegacji ustawowej zawartej w ustawie o ochronie przeciwpożarowej. Odniesienie się obecnie w §38 ust. 2 rozporządzenia MSWiA do ustaw: o transporcie kolejowym, o lasach oraz o ochronie przeciwpożarowej jest informacją o regulacjach prawnych, które traktują o utrzymaniu pasów przeciwpożarowych przy obiektach. Ustawa o transporcie kolejowym nie reguluje swym zakresem podmiotów obowiązanych do wykonywania i utrzymania pasów przeciwpożarowych. Przepis art. 55 ustawy o transporcie kolejowym przewiduje jedynie, że zarządcy infrastruktury kolejowej przysługuje prawo (a nie obowiązek), za odszkodowaniem, do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych na sąsiadujących z linią kolejową gruntach. Dodatkowo Spółka wskazał, że art. 29 ustawy o lasach nie zezwala zarządcy infrastruktury kolejowej na ruch pojazdem silnikowym po lesie. Komendant Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Spółka - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy po analizie akt sprawy, stwierdził że Komendant Państwowej Straży Pożarnej prawidłowo przeprowadził postępowanie w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji wskazując, że art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym nakłada na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Ponadto podkreślił, że źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych, położonych wzdłuż szlaków kolejowych, jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. W zawiązku z powyższym art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (D. U. z 2011 r. Nr 12, poz. 59 ze zm.) w przedmiotowym przypadku nie ma zastosowania. Odnośnie do zakazu poruszania się pojazdem silnikowym poza wyznaczonymi drogami w lesie, który został określony w art. 29 ust. 1 ww. ustawy, zdaniem organu, przepisu tego nie można rozpatrywać w stosunku do wykonywania prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpożarowym lasu, pracami profilaktycznymi, czy nawet pozyskiwaniem drewna. Organ II instancji zaznaczył jednocześnie, że wykonanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych powinno być poprzedzone zawarciem stosownej umowy, w której trzeba zawrzeć między innymi sposób wykonania pasów przeciwpożarowych. Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika – r. pr. E. R.–T., wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych) oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie: - art. 7 K.p.a. przez zaniechanie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, co doprowadziło do naruszenia słusznego interesu strony, poprzez bezpodstawne zobowiązanie jej do zachowania, do którego skarżący nie jest zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów; - dokonanie wykładni przepisów prawa niezgodnie z literalnym brzmieniem przepisu i niezgodnie z zasadami wykładni funkcjonalnej, w tym w szczególności ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.); - całkowite pominięcie art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca opisała przebieg postępowania w sprawie i podniosła argumenty, jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo podniosła, że zarówno organ I, jak i II instancji zaniechał całkowicie ustalenia faktu, kiedy została wybudowana linia kolejowa, a kiedy posadzono drzewa rosnące w jej sąsiedztwie, która to okoliczność, jej zdaniem, ma kardynalne znaczenie dla prawidłowej oceny niniejszej sprawy. Spółka wyjaśniła dalej, że linia kolejowa będące przedmiotem zaskarżonej decyzji została wybudowana , natomiast drzewostan rosnący w sąsiedztwie tych linii jest młodszy niż linia i został zasadzony po jej wybudowaniu. Zatem w myśl art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, gdy posadzenie drzew i krzewów nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, wówczas koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem pasów przeciwpożarowych obciążają właściciela gruntów. W opinii skarżącej zaskarżona decyzja jest niezgodna także z art. 9 ust. 1 oraz z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2011, Nr 12, poz. 59 ze zm.), które to przepisy jednoznacznie zobowiązują właścicieli lasów do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych, zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Tym samym, zobowiązanie skarżącego do zabezpieczenia upraw lasów, czyli do ochrony cudzego majątku i wykonywania prac na cudzym terenie, skutkuje finansowaniem przez zarządcę infrastruktury kolejowej działań należących do właścicieli lasów, co narusza podstawowe zasady prawa. Tak więc, w myśl art. 7 Konstytucji RP, organ administracji nie jest uprawniony do egzekwowania od skarżącego obowiązku urządzania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych. Strona wyjaśniła ponadto, że obecnie stosowane zestawy do hamowania nie stanowią już źródła zagrożenia pożarowego. Stosowanie wstawek klocków hamulcowych z dylatacjami zapobiega bowiem przypadkom zapaleń pojazdów szynowych oraz oddala niebezpieczeństwo pożarów lasów. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo organ wskazał, że zarzut naruszenia art. 7 K.p.a. jest bezpodstawny i wynika z niezadowolenia strony z rozstrzygnięcia sprawy. W opinii organu II instancji materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący i rozpatrzony w całości (art. 77 K.p.a.), a jego ocena dokonana została zgodnie z art. 80 ww. ustawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Przedmiotem kontroli sądowej stałą się decyzja Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] w sprawie nałożenia na stronę skarżącą obowiązku wykonania w określonym terminie i utrzymania pasów przeciwpożarowych przy określonej w tych decyzjach linii kolejowej. Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowiła kwestia ustalenia podmiotu na którym ciąży obowiązek wykonania ww. pasów przeciwpożarowych, a tym samym ustalenie adresata zaskarżonej decyzji. Zdaniem strony skarżącej, obowiązek ten winien zostać nałożony na właściciela lasów. Natomiast zdaniem organów orzekających w sprawie powyższy obowiązek ciąży na Spółce - jako zarządcy infrastruktury kolejowej. Na wstępie podać należy, że zaskarżone decyzje wydane zostały między innymi w oparciu o treść art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.), zgodnie z którym, Komendant Państwowej Straży Pożarnej w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do: nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie, wstrzymania robót (prac), zakazania używania maszyn, urządzeń lub środków transportowych oraz eksploatacji pomieszczeń, obiektów lub ich części, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru. Podkreślić też trzeba, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte z urzędu przez organ I instancji - Komendanta Państwowej Straży Pożarnej - w związku z zagrożeniem pożarowym, jaki stwarza dla obszaru leśnego ruch kolejowy. Wydane na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2002, Nr 147, poz. 1229 ze zm.) rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563) w § 34 ust. 3 określało wprost podmioty zobowiązane do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, w przypadku linii kolejowych, wskazując jako podmiot odpowiedzialny właścicieli tych linii. Rozporządzenie to jednak, co podnosi jako jeden z argumentów skargi strona skarżąca, utraciło moc obowiązującą, a wydane w jego miejsce nowe rozporządzenie z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719) nie zawiera już dokonanego wprost wyliczenia podmiotów zobowiązanych, odsyłając w kwestii obowiązku urządzania i utrzymywania pasów bezpośrednio do wyliczonych ustaw, w tym ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 16, poz. 94 ze zm.). Z utraty mocy obowiązującej rozporządzenia z 2006 r. skarżąca Spółka wywiodła wniosek, iż zarządca infrastruktury kolejowej nie stanowi już podmiotu odpowiedzialnego za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych, skoro ani obecnie obowiązujące rozporządzenie, ani też żaden przepis ustawy "imiennie" go nie wskazuje. W ocenie sądu pogląd ten nie jest trafny. Ciążący na Spółce obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przy liniach kolejowych wynika bowiem wprost z przepisów ustawy o transporcie kolejowym, do której w tej mierze odsyła rozporządzenie z 2010 r. Stosownie bowiem do treści art. 17 ust. 1 pkt 3 tej ustawy zarządcy i przewoźnicy kolejowi zobowiązani są spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające między innymi ochronę przeciwpożarową. Ochrona ta obejmuje wszystkie te działania, których podejmowanie w związku z istnieniem linii kolejowych jest konieczne w celu zabezpieczenia zarówno samej linii, jak i terenów przyległych, przed zagrożeniem pożarowym. Niewątpliwym jest zatem, że obowiązek sformułowany w art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy obejmuje także powinność urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, niezależnie od tego przez jaki teren linia przebiega, w również na terenie lasów. Dodatkowym potwierdzeniem obowiązków Spółki (a nie jak twierdzi strona skarżąca ich zaprzeczeniem) jest art. 55 przywołanej ustawy przewidujący w ust. 1 pkt 3, że zarządca linii kolejowej ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. To dodatkowe uprawnienie, zezwalające w trybie wyjątkowym na naruszenie prawa własności przysługującego właścicielowi gruntu poprzez wejście na jego teren i urządzenie na nim pasów (a następnie ich utrzymywanie), w ocenie sądu, jest kolejnym potwierdzeniem obowiązku ciążącego na wskazanym w ustawie o transporcie kolejowym zarządcy. Oczywistym jest bowiem, że uprawnienia do wejścia na cudzy grunt i urządzania na nim pasów bez zgody właściciela gruntu nie posiadają i nie mogą posiadać podmioty, w przypadku których urządzanie pasów i ich utrzymywanie nie stanowi ich ustawowego zadania. Podkreślenia wymaga nadto, że kwestie dotyczące koniecznych parametrów pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, na której prowadzony jest ruch, uregulowane są w §9 rozporządzenia wykonawczego Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. Nr 153, poz. 955), Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie zawierającego stosowną delegację art. 54 ustawy o transporcie kolejowym, w oczywisty sposób przesądzając tym samym, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, że obowiązki, które reguluje odnoszą się do zarządców linii kolejowych, nie zaś do właścicieli lasów, których obowiązki regulowane są innymi aktami prawnymi (ustawą o lasach i wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi). Mając powyższe na względzie, stanowisko strony skarżącej, zgodnie z którym za podmiot zobowiązany do wykonania pasa przeciwpożarowego oddzielającego las od linii kolejowej, na gruncie ustawy o lasach, uznać należałoby właściciela, bądź zarządcę lasu, nie znajduje umocowania w przepisach prawa i nie zasługuje na akceptację. Wprawdzie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach nakłada na właściciela lasu obowiązek ochrony przeciwpożarowej, to jednak wydane na podstawie art. 9 ust. 3 tej ustawy, rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. Nr 58, poz. 405 ze zm.), określając w § 10 cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych, nie wskazuje wśród nich pasa przeciwpożarowego oddzielającego las od linii kolejowej. Ten bowiem rodzaj pasów znajduje szczegółowe uregulowanie co do zasad jego urządzania w cytowanym wyżej rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r., wydanym na podstawie ustawy o transporcie kolejowym. Oznacza to, że z ustawy o lasach wynika dla ich właścicieli obowiązek wykonania pasów określonych w § 10 rozporządzenia z dnia 22 marca 2006 r., natomiast w zakresie pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych, o których mowa w § 38 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r., kwestia podmiotów obowiązanych do ich wykonania uregulowana została w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym i wydanym na jej podstawie przywołanym wyżej rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. Ustawa ta z oczywistych względów nie nakłada żadnych obowiązków na nieobjętych jej zakresem podmiotowym właścicieli lasów, lecz na zarządców i przewoźników kolejowych. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organów obydwu instancji, że obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej linii kolejowych poprzez tworzenie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych, z mocy art. 17 ust. 1 w zw. z art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, należą do zarządców infrastruktury kolejowej, zaś właściciele lasów nie mogą przeciwstawić się uprawnieniom zarządców, które wykonywane są w pewnych przypadkach za odszkodowaniem, bądź też na koszt właścicieli lasów. W konsekwencji, orzekające w sprawie organy poprawnie oceniły, iż adresatem nakazu wyrażonego w zaskarżonej decyzji winna być, jako osoba prawna, Spółka. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że uznanie, iż to na Spółce ciążą obowiązki związane z urządzaniem i utrzymywaniem pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej stanowi wykładnię powszechnie przyjętą obecnie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok WSA ., sygn. akt II SA/Op 552/11; wyrok WSA sygn. akt II SA/Go 6/12; wyrok WSA z dnia 8.03. 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1120/11, dostępne w Internecie), prezentowa także w tut. sądzie w wyroku sygn. akt II SA/Sz 201/12, które to orzeczenie obecny skład orzekający w pełni podziela. Prawidłowość tego stanowiska znajduje dodatkowe oparcie w argumentach płynących z wykładni systemowej i funkcjonalnej, w tym celowościowej. Jak słusznie podkreśliły organy obu instancji, w okolicznościach niniejszej sprawy istotne znaczenie miało także ustalenie źródła zagrożenia pożarowego. Tym źródłem dla obszarów leśnych położonych wzdłuż szlaków kolejowych, w większości przypadków, jest niewątpliwie ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Skoro zatem to ruch kolejowy stwarza zagrożenie pożarowe, to logicznym jest, że to właśnie na podmiocie odpowiedzialnym za ten ruch i infrastrukturę z nim związaną – a zarazem czerpiącym zyski z tej działalności – spoczywa obowiązek podjęcia czynności mających na celu zapewnienie właściwej ochrony przeciwpożarowej (por.: wyrok WSA z 15.12.2011 r., II SA/Rz 1010/11; dostępne na stronie www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Odnosząc się do zarzutu nieustalenia przez organy orzekające w sprawie faktu kiedy została wybudowana linia kolejowa, a kiedy urządzono las w jej sąsiedztwie (w kontekście treści art. 55 ustawy o transporcie kolejowym) sąd zauważa, że okoliczności te nie były podnoszone w trakcie postępowania administracyjnego i nie podlegały badaniu i ocenie. Nadto, wbrew twierdzeniu strony skarżącej, pozostają one bez wpływu na wynik sprawy. Art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, która to norma odnosi się do sytuacji, w której las został posadzony dopiero po wybudowaniu linii kolejowej, w ogóle nie dotyczy bowiem kwestii ustalenia podmiotu, na którym ciąży obowiązek urządzenia pasów, lecz rozliczeń pomiędzy podmiotem urządzającym pas, a właścicielem gruntu. Przepis art. 55 ust. 3 ustawy stanowi bowiem, że w przypadku gdy posadzenie drzew lub krzewów, powodujące potrzebę urządzenia pasów przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem tych pasów obciążają właścicieli gruntów. Traktuje zatem nie o podmiocie zobligowanym do urządzenia pasów, lecz o podmiocie, który w tej wyjątkowej sytuacji winien ponieść koszty urządzenia i utrzymywania pasów. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń art. 7 K.p.a., ani błędnej wykładni prawa materialnego, zarzucanych w skardze. Analiza art. 17 ust. 1 i art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o lasach prowadzi do wniosku, że podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej (por.: wyroki WSA z dnia 06.12.2011 r., sygn. akt IV SA/Po 988/11 oraz z dnia 14.12.2011 r., IV SA/Po 1054/11). W okolicznościach niniejszej sprawy zarządcą tym jest bezspornie skarżąca spółka. Właściwe ustalenie w zaskarżonej decyzji podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie pasów przeciwpożarowych, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, znajduje swe potwierdzenie także w dalszych regulacjach ustawy o transporcie kolejowym, w tym w jej art. 56. Przepis ten stanowi, że w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Decyzję wykonuje zarządca. Z powyższego wynika zatem wyraźnie, że to zarządca infrastruktury kolejowej wykonuje decyzję innego organu (starosty) o usunięciu drzewa, stanowiącego przeszkodę w ruchu pociągu, a rosnącego na gruncie, nie należącym do zarządcy. Jednocześnie zarządca infrastruktury płaci odszkodowanie za wycinane drzewa, chyba że są spełnione przesłanki opisane w art. 56 ust. 4 ustawy o transporcie kolejowym. W świetle powyższego nie do przyjęcia jest twierdzenie, w myśl którego to na właścicielach lasów miałby spoczywać obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych. W taki sposób rozumując należałoby konsekwentnie uznać, że Spółka winna żądać odszkodowań od właściciela lasu za to, że jest konieczne ustawianie zasłon śnieżnych i żywopłotów, celem zapewnienia możliwości prowadzenia bezpiecznego ruchu kolejowego (por. wyrok WSA z dnia 06.12.2011 r., sygn. akt IV SA/Po 988/11). Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło