II SA/Sz 391/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 września 2014 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. W wyniku rozpatrzenia wniosku H. R. z dnia [...]r. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 8 ust. 3, ust. 11 pkt 1, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 106 ust. 1 i ust.3, art. 110 ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn zm.), art. 66 ust. 1 pkt 26, art. 75 ust. 10, art. 81 ust. 8 pkt 7, art. 242 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późń. zm.), art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) § 1 pkt 1 ppkt a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r.poz. 823), przyznał wnioskodawcy od dnia 1 stycznia 2014 r. bezterminowo zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej w kwocie [...] zł miesięcznie oraz nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Wnioskodawca został też objęty ubezpieczeniem zdrowotnym w wysokości 9,00 % kwoty zasiłku stałego w okresie pobierania świadczenia. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą, niezdolną do pracy z tytułu wieku. W czerwcu 2013 r. wnioskodawca otrzymał z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwotę [...] zł tytułem odszkodowania za stwierdzony stały (długotrwały) uszczerbek na zdrowiu będący następstwem wypadku przy pracy. Kwota ta przekracza pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej ([...]), tj. [...] zł. Zgodnie z art. 8 ust. 11 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. 1/12 tej kwoty wynosi zatem [...] zł. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu - z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z uwagi na to, iż dochód w postaci zasiłku dla bezrobotnych z PUP uzyskany był z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. grudnia 2013 r. po raz ostatni, organ przyjął dochód z miesiąca, w którym wniosek o pomoc został złożony, tj. ze stycznia 2014 r. Tak wyliczony dochód wnioskodawcy jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, określonego w wymienionym wyżej rozporządzeniu, które wynosi [...] zł. Zasiłek stały stanowi różnicę pomiędzy ww. kryterium dochodowym a dochodem, (jednak nie więcej niż [...] zł, nie mniej niż [...] zł.), zatem przyznano wnioskodawcy zasiłek w wysokości [...] zł. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 26, art. 75 ust. 10, art. 81 ust. 8 pkt 7, art. 242 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027) pobieranie zasiłku stałego uprawnia do świadczeń w formie składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9,00% podstawy jej wymiaru, opłacanej przez MOPR. W. R. odwołał się od powyższej decyzji podnosząc, że tak niska wysokość zasiłku stałego została wyliczona w wyniku błędnego pod względem prawnym wliczenia do jego dochodu odszkodowania ZUS za wypadek przy pracy. Kwota odszkodowania stanowiła rekompensatę za wysoki, stały, 8-procentowy uszczerbek na zdrowiu, utratę pracy oraz wielomiesięczne leczenie i rehabilitację. Zdaniem odwołującego się ustawodawstwo jednoznacznie wyklucza traktowanie odszkodowania jako dochodu, a nawet źródła przychodu. Art. 10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym nie wymienia odszkodowania w kategorii przychodów, a art. 20, wymieniając różne rodzaje zasiłków i subwencji, także nie wspomina o odszkodowaniach. Jednorazowe odszkodowanie z ZUS, nawet gdyby było znacznie wyższe, nie zrekompensuje w pełni obniżonego standardu życia i utraconych zarobków. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją utrzymało decyzję organu I instancji w mocy podzielając w całości jego ustalenia i ocenę prawną. Ustosunkowując się do podniesionych w odwołaniu argumentów organ odwoławczy przytoczył treść art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej stwierdzającego, iż za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym został złożony wniosek, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o wskazane w nim obciążenia. Art. 8 ust. 4 cytowanej ustawy stanowi zaś, iż do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Katalog tych przychodów, których nie wlicza się do dochodu, od którego zależy prawo do świadczeń z pomocy społecznej, jest zamknięty. Ustalając dochód osoby wnioskującej o takie świadczenie zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy są związane powołanymi przepisami, które mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Nie znajdują tutaj zastosowania przepisy ustawy o podatku dochodowym, na które powołuje się odwołujący się. Ustawodawca nie pozostawił w sprawach zasiłku stałego miejsca na uznanie administracyjne. Dlatego uzyskane przez wnioskodawcę odszkodowanie należy wliczyć do jego dochodu, od którego zależy prawo do zasiłku stałego. Jednocześnie Kolegium poinformowało odwołującego się, że pobierając pomoc w formie zasiłku stałego, może on zwracać się do Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskami o inną pomoc, np. zasiłek celowy na zakup leków, świadczenie pieniężne na zakup żywności, w zależności od istniejących potrzeb. Nie zgadzając się z zaprezentowanym przez SKO stanowiskiem W. R. zaskarżył decyzję ostateczną skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podtrzymując stanowisko, iż uzyskane przez niego z tytułu wypadku przy pracy odszkodowanie nie powinno być brane pod uwagę przy określeniu poziomu dochodów, od którego zależy uprawnienie do zasiłku stałego. W uzasadnieniu stanowiska powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych w tym NSA, kwestionujących stanowisko, iż odszkodowania z tytułu wypadków przy pracy są przychodami pracowników. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej : p.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z powyższym, wyeliminowaniu z obrotu prawnego przez sąd administracyjny podlega akt administracyjny, który narusza przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepis postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też poprzez naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania, jak również gdy obarczony jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana wg wskazanego wyżej kryterium sądowa kontrola zaskarżonej decyzji wskazuje na bezzasadność skargi, albowiem brak jest podstaw do stwierdzenia, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa w sposób wyżej opisany. Organy obu instancji prawidłowo i zgodnie z powołanymi w skarżonej decyzji przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przyjęły za podstawę rozstrzygnięcia wysokość miesięcznego dochodu skarżącego z miesiąca złożenia przez niego wniosku o zasiłek stały, tj. z miesiąca stycznia 2014 r., przyjmując, że na tę wysokość składa się 1/12 odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy, które wypłacono skarżącemu w miesiącu czerwcu 2013 r., tj. kwota [...] zł. Organy obu instancji trafnie zinterpretowały i zastosowały w sprawie przepis art. 8 ust. 3 i ust. 11 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu sformułowanie powyższych przepisów jest jednoznaczne i musi prowadzić do wniosku, że na gruncie ustawy o pomocy społecznej pod pojęciem dochodu należy rozumieć wszystkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie w nich wymienionych. Katalog wyłączeń, zawarty w art. 8 ust. 4, ma charakter zamknięty, zatem niewymienione w nim przychody podlegają wliczeniu do dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu uprawnienia do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej i ich wysokości. W konsekwencji stwierdzić należy, że odszkodowanie, z tytułu wypadku przy pracy, jako niewymienione w art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, podlega wliczeniu do dochodu stanowiącego podstawę obliczenia dochodu (kryterium dochodowego) uprawniającego do świadczenia z pomocy społecznej. Odmienne stanowisko skarżącego jest natomiast całkowicie bezzasadne. Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, na które powołuje się w tym zakresie skarżący, a wobec tego i orzecznictwo sądowoadministracyjne w tym zakresie, nie mają zastosowania w odniesieniu do ustalenia dochodów osób ubiegających się o świadczenia na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej. Jednoznacznie wskazał na to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II BA/Bk 740/12, (dostępny na stronie internetowej http:orzeczenia.nsa.gov.pl) w którym zawarto tezę, iż renta odszkodowawcza przyznana na podstawie przepisów prawa cywilnego podlega wyliczeniu do dochodu stanowiącego podstawę do obliczenia kryterium dochodowego przy ustalaniu świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Informacyjnie należy dodać, iż zmiana sytuacji dochodowej skarżącego po upływie 12 miesięcy od otrzymania rzeczonego odszkodowania (utrata dochodu), uprawnia go do złożenia nowego wniosku celem rozpoznania go przez organ pomocy społecznej z uwzględnieniem tych nowych okoliczności faktycznych. W tym stanie rzeczy skarga jako nieuzasadniona, podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.