II SA/Sz 398/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : sędzia WSA Maria Mysiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 września 2012 r. wniosku Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaniechania dalszych robót budowlanych p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Z. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. orzekającą o umorzeniu postępowania odwoławczego. Wezwany do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie [...] zł, złożył na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że ze względu na stan zdrowia i niewystarczające środki materialne nie jest w stanie uiścić stosowną opłatę. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że zamieszkuje wspólnie z żoną, z którą ma ustanowioną rozdzielność majątkową i pozostaje w separacji małżeńskiej. Żona zamieszkuje oddzielnie w drugim pokoju za który płaci miesięcznie skarżącemu kwotę [...] zł, jako udział w opłatach za prąd, światło i wodę. Z. S. posiada mieszkanie o powierzchni [...] zakupione w [...] r. Wysokości osiąganych dochodów swoich, jak również swojej żony nie podał. Do formularza załączył natomiast zestawienie przychodów w którym wskazał, że jego miesięczny dochód wynosi [...] zł i składa się na niego jego emerytura w wysokości [...] zł oraz [...] zł płacone przez żonę. Rozchód wynosi natomiast [...] zł. Dodatkowo załączył zestawienie rozchodów w którym wyszczególnił ponoszone miesięcznie wydatki i ich wysokość m.in. za gaz, prąd, czynsz, ubezpieczenie mieszkania, spłatę pożyczki PŻM, alimenty, ubezpieczenie zdrowotno- wypadkowe, wykup lekarstw, wizyty w prywatnych gabinetach lekarskich, przejazdy komunikacją miejską. Do sporządzonych wyliczeń załączył kserokopię decyzji o waloryzacji emerytury, kserokopie rachunków za usługi telekomunikacyjne, prąd, gaz, czynsz, podatek od nieruchomości, umowy ubezpieczenia "[...] ", dowodów spłaty pożyczki, dowodów wpłaty alimentów i składki ubezpieczenia, aktu notarialnego ustanawiającego rozdzielność majątkową pomiędzy małżonkami. W ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego prowadzonego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) skarżący został wezwany do przedłożenia w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy : - kserokopii wyroku orzekającego separację, - zaświadczenia potwierdzającego wysokość miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez żonę skarżącego B. S. w okresie ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia o wysokości emerytury bądź renty otrzymywanej przez matkę skarżącego Z. S. w okresie ostatnich trzech miesięcy, oraz oświadczenia w jakiej części partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania, - kserokopii wyroku zasądzającego obowiązek płacenia przez skarżącego alimentów, - wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, lokat, kont oszczędnościowych skarżącego i jego żony z okresu ostatnich trzech miesięcy. Żądanych dokumentów Z. S. nie nadesłał. Postanowieniem z dni [...] r., sygn. akt II SA/Sz 398/12 referendarz sądowy WSA odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] r. Z. S. złożył do akt pismo procesowe, w którym podał, że nie ze swojej winy uchylił się od obowiązków nałożonych przez Sąd na podstawie 255 P.p.s.a. Po otrzymaniu wezwania z Sądu korespondencję odłożył z powodu dużej ilości obowiązków wynikłych głównie ze stanu zdrowia mamy, nad którą sprawuje opiekę, jak również w związku z własnymi problemami zdrowotnymi i rodzinnymi. Dopiero po otrzymaniu w dniu [...] r. postanowienia Sądu przypomniał sobie o zaniedbaniu. Jednocześnie skarżący zwrócił się do Sądu o umożliwienie mu dokonania opłaty w wysokości [...] zł w pięciu ratach miesięcznych po zł miesięcznie. Wobec powyższych wyjaśnień skarżącego, Sąd pismem z dnia [...] r. poinformował Z. S., iż od orzeczenia referendarza sądowego przysługuje mu prawo wniesienia sprzeciwu w terminie 7 dni, od daty doręczenia postanowienia. Ponadto, że w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) nie przewidziano prawa strony do rozłożenia na raty należnych kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego. Skarżący może się natomiast ubiegać o zwolnienie od poniesienia opłaty sądowej w całości lub w części (art. 245 § 3 powołanej ustawy). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ustawy). Dodatkowo, w tym piśmie, Sąd zobowiązał Z. S. do jednoznacznego sprecyzowania żądania określonego w piśmie z dnia [...] r. poprzez wskazanie : - czy pismo to jest sprzeciwem od postanowienia referendarza z dnia [...] r., sygn. akt II SA/Sz 398/12 w przedmiocie prawa pomocy, a jeżeli tak, to należy uzupełnić wniosek - w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku po sprzeciwie na podstawie akt sprawy - poprzez przedłożenie: 1) kserokopii orzeczenia orzekającego separację, 2)zaświadczenia potwierdzającego wysokość miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez żonę skarżącego B.S. w okresie ostatnich trzech miesięcy, 3)zaświadczenia o wysokości emerytury, bądź renty otrzymywanej przez matkę skarżącego Z. S. w okresie ostatnich trzech miesięcy, oraz oświadczenia w jakiej części partycypuje ta osoba w kosztach utrzymania mieszkania, 4) kserokopii orzeczenia stwierdzającego płatność przez skarżącego alimentów, 5) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, lokat, kont oszczędnościowych skarżącego, oraz jego żony z okresu ostatnich trzech miesięcy; - ewentualnie, czy pismo to (zgodnie z jego tytułem), stanowi wniosek, o sprostowanie dostrzeżonych w wydanym orzeczeniu referendarza niedokładności, błędów pisarskich i rachunkowych (art. 156 § 1 powołanej ustawy), a jeżeli tak, to należy wyraźnie określić, jakiej konkretnie treści orzeczenia, wniosek o sprostowanie dotyczy oraz wskazać niedokładności w nim popełnione, wymagające korekty – w terminie 7 dni pod rygorem przyjęcia, iż sprawa dotyczy sprzeciwu od orzeczenia referendarza. Wezwanie Sądu z dnia [...] r. zostało wysłane do skarżącego w dniu [...] r. Przesyłka sądowa została zwrócona z powrotem do akt sądowych z adnotacją Urzędu Pocztowego "nie podjęto w terminie". Jak wynika z opisu na kopercie, pierwsze zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki do odbioru w Urzędzie Pocztowym w okresie 7 dni, zostało pozostawione w skrzynce listowej adresata w dniu [...] r. Wobec niepodjęcia pisma we wskazanym wyżej terminie, pozostawiono w dniu [...] r. powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia. Przesyłka również w tym terminie nie została podjęta przez skarżącego. Poczta zwróciła korespondencję do Sądu w dniu [...] r. W zaistniałej sytuacji należało uznać, że wezwanie skierowane do skarżącego w dniu [...] r. zostało mu doręczone w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270) – zwanej dalej P.p.s.a. Przepis ten przewiduje, że w przypadku braku możliwości doręczenia przesyłki bezpośrednio adresatowi w miejscu zamieszkania lub miejscu pracy, a także dorosłemu domownikowi, administracji lub dozorcy domu w przypadku nieobecności adresata w domu, przechowuje się pismo przez okres 14 dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 1). Adresata zawiadamia się o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni w placówce pocztowej albo urzędzie gminy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres dla doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2). W przypadku niepodjęcia pisma we wskazanym wyżej siedmiodniowym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy (art. 73 § 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia opisanego wyżej 14 – dniowego terminu (art. 73 § 4). W okolicznościach niniejszej sprawy, pierwszego awizowania dokonano w dniu 9 lipca 2012 r. i od tej daty biegł 14 – dniowy termin, o którym mowa w art. 73 § 1 i 3 P.p.s.a., z którego upływem nastąpił skutek prawny w postaci doręczenia zastępczego. Stąd też należało przyjąć, że opisane powyżej wezwanie Sądu zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] r., a zatem 7 - dniowy termin na wykonanie zobowiązania Sądu z dnia [...] r. upłynął skarżącemu bezskutecznie w dniu [...] r. W konsekwencji skutecznego doręczenia skarżącemu wezwania sądowego i niewykonania zobowiązania w nim zawartego, Sąd uznał, iż pismo strony z dnia [...] r., złożone w tym dniu do akt, jest sprzeciwem od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] r., doręczonego stronie w dniu [...] r., o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponadto Sąd stwierdził, że skarżący nie wykonał zobowiązania w przedmiocie uzupełnienia wniosku o prawo pomocy o wymienione w wezwaniu z dnia [...] r. dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a wniosek będący przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. W konsekwencji przedstawionych okoliczności faktycznych i prawnych, Sąd rozpoznał na nowo wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, złożony na formularzu PPF z dnia [...] r., na podstawie akt sprawy. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że znajduje się w sytuacji opisanej w przepisach, uniemożliwiającej mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata.. Skarżący nie przedłożył wszystkich, wymaganych przez Sąd, dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej, rodzinnej, ekonomicznej. Tym samy uniemożliwił dokonanie oceny, czy jego sytuacja wyczerpuję przesłanki przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym, o których mowa w ww. przepisach ustawy P.p.s.a. Przede wszystkim należy wskazać, że w tej sprawie skarżący jedynie rzetelnie wykazał wysokość ponoszonych wydatków na utrzymanie siebie, mieszkania i ogólnie gospodarstwa domowego, które wynoszą łącznie ok. [...] zł w skali miesiąca i obejmują wydatki – [...] zł Telekomunikacja Polska, [...] zł prąd, [...] zł gaz, [...] zł czynsz, [...] zł raty pożyczki PŻM, [...] zł spłata pożyczki mieszkaniowej PŻM, [...] zł alimenty, [...] podatek od nieruchomości, [...] zł ubezpieczenie mieszkania, [...] zł ubezpieczenie PZU, leki, wizyty lekarskie [...] zł, komunikacja miejska i inne [...] zł. Kosztów tych jednakże nie można zestawić z rzeczywistym miesięcznym dochodem uzyskiwanym w gospodarstwie domowym strony, w którym gospodarują trzy osoby dorosłe, ponieważ skarżący nie wykazał i nie udokumentował wysokości miesięcznych dochodów wszystkich członków rodziny wspólnie gospodarujących. Skarżący podał, że otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł. Odnośnie żony skarżący oświadczył, że dostaje od niej [...] zł miesięcznie, ponieważ pozostają w rozdzielności majątkowej i jak wskazał w jednym z pism w nieformalnej separacji. Co do podnoszonej przez skarżącego kwestii rozdzielności majątkowej małżonków należy wskazać, iż rozdzielność majątkowa odnosi się nie do wzajemnych obowiązków, lecz do ich majątków. Małżonkowie są przy tym zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Żadnego źródła dochodu małżonki skarżący nie podał i nie udokumentował. Skarżący nie udokumentował również wysokości dochodów osiąganych przez matkę Z. S.. Wezwanie w tym zakresie podyktowane było faktem, iż w skardze i w innych pismach procesowych skarżący niejednokrotnie podnosił, że zamieszkuje z nim matka, którą się opiekuje. Nadto, Z. S. w sprawach swoich skarg prowadzonych przed tutejszym Sądem wskazywała, że zamieszkuje u syna z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (np. sygn. akt II SA/Sz 561/11). Tak więc, pomimo że skarżący nie wskazał w formularzu PPF, złożonym w niniejszych aktach, iż prowadzi wspólnie z matką gospodarstwo domowe to w świetle powyższego należało stwierdzić, że prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe, a zatem dla ustalenia budżetu domowego niezbędne było uzyskanie informacji o dochodach matki. Skarżący nie przedłożył również do akt, pomimo wezwań sądowych, wyciągów z posiadanego rachunku bankowego, ani też kopii orzeczenia stwierdzającego obowiązek alimentacyjny. Natomiast złożone do akt dokumenty, których analizy Sąd dokonał, rozpoznając ponownie wniosek, niejednoznacznie i niewyczerpująco obrazują jego sytuację materialną, rodzinną i finansową. Wyjaśnić należy, że czynności określone w art. 255 P.p.s.a., na podstawie którego skarżący był wzywany do uzupełnienia swojego wniosku, podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niepełna informacja co do dochodów wszystkich członków rodziny oraz nieudokumentowanie ich sprawia, że niemożliwym staje ustalenie, czy skarżący jest w stanie ponieść jakiekolwiek koszty postępowania sądowego, czy też nie. Mając powyższe na uwadze oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.