II SA/Sz 399/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku G. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. D. i S. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia I. zwolnić G. P. od ponoszenia kosztów sądowych, II. ustanowić wnioskodawcy adwokata. M. D. i S. D. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] ., Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r., orzekającą o wymeldowaniu G. P. z pobytu stałego, z lokalu położonego w [...] Pismem z dnia [...] ., uczestnik postępowania G. P. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w tejże sprawie, precyzując w sporządzony w dniu [...] r. urzędowym formularzu PPF, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Z treści obu pism wynika, iż uczestnik postępowania przebywa obecnie w Zakładzie Karnym i ma przez to ograniczoną możliwość występowania w przedmiotowej sprawie. Nadmienił, iż jest osobą niepełnosprawną. Pobiera z tego tytułu rentę socjalną. Wskazał, iż jest nieporadny w załatwianiu spraw administracyjnych, nie posiada również dostępu do przepisów i wyroków NSA. Z treści formularza PPF wynika przy tym, że skarżący nie posiada nieruchomości, środków pieniężnych, czy przedmiotów wartościowych. Źródłem utrzymania wnioskodawcy jest renta socjalna w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Do wniosku skarżący dołączył kopię pisma ZUS, z którego wynika, że wnioskodawca legitymuje się stopniem niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym i przysługuje mu prawo do renty socjalnej w kwocie [...] zł, lecz z powodu przebywania w zakładzie karnym, świadczenie to wypłacane jest w wysokości 50 % tej kwoty, tj.[...] zł brutto miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej - "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym uzależnione jest od tego, czy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Posiłkując się stanowiskiem prezentowanym w literaturze przedmiotu, należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy stanowi niewątpliwie gwarancje prawne dostępu do sądu dla podmiotów, które ze względu na trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź także z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie mogą prowadzić swych spraw bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika (patrz B. Dauter. Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego. Wydanie 4, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2012r., s. 714). Orzecznictwo sądów administracyjnych również wskazuje, że podstawowym celem prawa pomocy, jest zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, wyrażonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ma to umożliwiać realizację praw na drodze sądowej, podmiotom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania (postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt I GZ 233/11, opubl. w Lex nr 1103032). Jednocześnie podkreśla się, że w przypadku przyznania prawa pomocy, koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Zatem korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami (postanowienie NSA z dnia 15 marca 2011r., sygn. akt II GZ 83/11, opubl. w Lex nr nr 783924). Powyższe uprawnienie przysługuje nie tylko stronie, ale również uczestnikowi postępowania, gdyż kierując się wykładnią systemową pojęcia "strona" w rozumieniu art. 12 P.p.s.a., należy wyprowadzić wniosek, że ilekroć przepis omawianej tu ustawy (P.p.s.a.) stanowi, iż dane uprawnienie procesowe przysługuje stronie należy przyjąć, że przysługuje ono również uczestnikom postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 08 marca 2010r., sygn. akt II FZ 15/10, opubl. w LEX nr 606574). Ciężar dowodu spoczywa na składającym wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie (patrz postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2012r., sygn. akt II FZ 825/11, opubl. w Lex nr 1104142). Kierując się przedstawionymi wyżej przesłankami ustawowymi, jak również wywodami z literatury i orzecznictwa przedmiotu oraz biorąc pod uwagę sytuację majątkową oraz osobistą G. P., przedstawioną w tej sprawie, stwierdzić należy, że wniosek strony zasługuje na uwzględnienie. Przy rozpoznaniu sprawy wzięto w szczególności pod uwagę stan zdrowia skarżącego, jego niskie dochody oraz fakt przebywania w zakładzie karnym. Powołane wyżej powody ujęte łącznie przemawiają za przyjęciem, że G. P. wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji życiowej, że nie jest zdolny samodzielnie ponosić kosztów sądowych oraz opłacić profesjonalnego pełnomocnika, co innymi słowy świadczy o tym, że wnioskodawca nie jest stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego w tejże sprawie. Z tych względów, zasadne jest przyznanie wnioskodawcy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawa pomocy w zakresie całkowitym, o czym orzeczono odpowiednio, jak na wstępie w pkt I i II postanowienia.