II SA/Sz 400/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 maja 2021 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie dodatku energetycznego oddala skargę. Sygn. akt II SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E R. S. zaskarżył do sądu decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...]; [...] w sprawie zryczałtowanego dodatku energetycznego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Skarżący złożył do organu I instancji wniosek o przyznanie zryczałtowanego dodatku energetycznego wraz z kopią aktualnie obowiązującej umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej z dnia [...] grudnia 2014 r. zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym. W wyniku przeprowadzonego postępowania, organ I instancji ww. decyzją z dnia [...] r. - na podstawie art. 5c i 5d ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2019 r. poz. 755 ze zm.) oraz obwieszczenia Ministra Energii z dnia 11 kwietnia 2019 r. w sprawie wysokości dodatku energetycznego obowiązującej od dnia 1 maja 2019 r. do dnia 30 kwietnia 2020 r. (M.P. z 2019 r. poz. 402) - przyznał skarżącemu zryczałtowany dodatek energetyczny na okres od [...] grudnia 2019 r. do [...] maja 2020 r., tj. na czas pobierania dodatku mieszkaniowego w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2017 r. poz. 180 ze zm.). Na skutek wniesionego przez stronę odwołania oraz w wyniku przeprowadzonego postępowania, organ odwoławczy wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący zaskarżył decyzję organu odwoławczego w całości. W skardze skarżący wniósł o kontrolę podstawy prawnej wydanej decyzji, w tym art. 5c, 5d oraz art. 3 pkt 13 c ustawy Prawo energetyczne, w szczególności art. 5c ust. 4 tej ustawy, zawierającego delegację ustawową, w kontekście art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto skarżący złożył wniosek o wystąpienie z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego o zgodność ww. przepisów z Konstytucją RP. W ocenie skarżącego, wysokość dodatku energetycznego powinna być określona w ustawie o dodatkach mieszkaniowych, a rozporządzenie powinno określać szczegółowe wytyczne w celu wykonania tej ustawy. Zdaniem skarżącego wydanie obwieszczenia powołanego w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, a także art. 5c ust. 4 ustawy Prawo energetyczne, stanowi delikt konstytucyjny. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że pismami z dnia 3 lipca 2020 r. oraz z 4 grudnia 2020 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie rozprawy. Wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dalej "ustawa o zwalczaniu COVID-19". Zgodnie z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] lutego 2021 r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Wskazać należy, że wymogi ciągłości działania i bieżącego rozpatrywania spraw przez sądy administracyjne w tym wyjątkowym okresie, z powodu narzuconego reżimu sanitarnego, powodują niemożność uwzględnienia wniosku o rozpatrzenie sprawy na rozprawie, gdyż niemożliwy do przewidzenia jest termin, w którym mogłoby to nastąpić. Skarżący mają prawo oczekiwać, że ich sprawy będą rozpoznawane, pomimo stanu epidemii. Tym bardziej, że regulacje z art. 15zzs4 ustawy o zwalczaniu COVID-19 odnoszą się nie tylko do okresu trwania stanu zagrożenia epidemicznego, stanu epidemii, ale także jeszcze roku od odwołania stanu epidemii. Należy podkreślić, że rozpatrywana sprawa należy do spraw mających wpływ na bieżącą sytuację skarżącego, a zwłoka w rozpoznaniu sprawy byłaby nieuzasadniona. Wskazać także należy, że w toku postępowania administracyjnego skarżący mógł wypowiadać się co do zebranego materiału dowodowego. Zajęte przez skarżącego stanowisko w sprawie jest jasne i konsekwentne zarówno przed organami administracyjnymi, jak i przed sądem. Zatem, sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zasady przyznawania dodatku energetycznego regulują przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne Dz. U. z 2019 r., poz. 755), znowelizowanej ustawą zmieniającą z dnia 26 lipca 2013 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 984), na mocy której to ustawy zmieniającej dodano do ustawy Prawo energetyczne przepisy art. 5c, 5d, 5e, 5f, 5g oraz w art. 3 dodano pkt 13c określające przesłanki nabycia prawa do zryczałtowanego dodatku energetycznego oraz zdefiniowano termin: "odbiorca wrażliwy energii elektrycznej". Ze wskazanej regulacji prawnej wynika, że dodatek energetyczny przysługuje odbiorcy wrażliwemu energii elektrycznej. Odbiorcą wrażliwym energii elektrycznej - zgodnie z art. 3 pkt 13c ustawy Prawo energetyczne - jest osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2017 r. poz. 180 ze zm.), która jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym i zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej. Zasiłek jest przyznawany w drodze decyzji wydawanej przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta na wniosek odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej. Dodatek energetyczny jest wypłacany w okresach miesięcznych, do dnia 10 każdego miesiąca z góry, z wyjątkiem stycznia, w którym dodatek energetyczny wypłaca się do dnia 30 stycznia danego roku i miesięcznie stanowi on 1/12 kwoty rocznej dodatku energetycznego ogłaszanej przez ministra właściwego do spraw energii, na podstawie art. 5c ust. 4 ustawy Prawo energetyczne. Jak wynika z akt sprawy skarżący otrzymuje dodatek mieszkaniowy; jest stroną umowy kompleksowej zawartej [...] grudnia 2014 r. obejmującą sprzedaż energii elektrycznej oraz zapewnienie świadczenia usługi dystrybucji do miejsca dostarczenia na potrzeby obiektu mieszkalnego; zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej i złożył stosowny wniosek [...] listopada 2019 r. o przyznanie ww. dodatku. W świetle powyższego, za prawidłowe uznać należy ustalenia organów, że skarżący spełnia przesłanki do otrzymana dodatku energetycznego. Wyjaśniając wątpliwości skarżącego w zakresie zgodności z ustawą zasadniczą uregulowań, tak samej ustawy Prawo energetyczne, jak i wydanego na jej podstawie obwieszczenia w sprawie wysokości dodatku energetycznego, wskazać należy na kilka zagadnień. Przepis art. 5c ustawy Prawo energetyczne został wprowadzony do ustawy na mocy przywoływanej już noweli z dnia 26 lipca 2013 r. jako wyraz implementacji przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE z dnia 13 lipca 2009 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylającej dyrektywę 2003/54/WE (dostępna na: www.eur-lex.europa.eu). Przepis ten jest częścią grupy unormowań socjalnych, ukierunkowanych na zwalczanie ubóstwa energetycznego (por. Komentarz do ustawy Prawo energetyczne, M. Gutowski, K. Smagieł, LEX 2016). Motyw 53 preambuły wskazanej dyrektywy 2009/72/WE w kwestii ubóstwa energetycznego stanowi, że Państwa Członkowskie, zwalczając ten problem, mogą stosować środki z zakresu polityki socjalnej lub poprawy efektywności energetycznej w mieszkalnictwie, zaś minimalnym wymogiem jest, aby umożliwić wdrażanie krajowych polityk w tym zakresie. Z powołanego motywu wynika również, że Państwa Członkowskie powinny zapewnić minimalne dostawy energii dla odbiorców wrażliwych. W zasadniczym tekście dyrektywy 2009/72/WE unormowania dotyczące ochrony odbiorców wrażliwych zostały zawarte w art. 3 zatytułowanym "Obowiązki użyteczności publicznej i ochrona odbiorcy". Przepis art. 3 ust. 7 dyrektywy 2009/72/WE nakłada na Państwa Członkowskie obowiązek podejmowania określonych kroków w zakresie ochrony odbiorców wrażliwych, co w szczególności ma polegać na przyjęciu odpowiednich zabezpieczeń chroniących odbiorców wrażliwych. Z kolei przepis art. 3 ust. 8 tej dyrektywy precyzuje obowiązek przyjmowania krajowych planów działań w zakresie energii przewidujących zasiłki z systemów zabezpieczeń społecznych, które mają być ukierunkowane (alternatywnie) dwutorowo. Mogą być ukierunkowane na zapewnienie niezbędnych dostaw energii elektrycznej dla odbiorców wrażliwych lub na wsparcie dla poprawy efektywności energetycznej. Ich nadrzędnym celem ma być rozwiązywanie stwierdzonych przypadków ubóstwa energetycznego, w tym również w szerszym kontekście ubóstwa. Środek ten należy traktować raczej jako mieszczący się w kategorii środków ukierunkowanych na zwalczanie verba legis szerszego kontekstu ubóstwa. W przypadku zasiłku energetycznego (przez jego pośrednie powiązanie z dodatkiem mieszkaniowym w definicji odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej) mamy do czynienia z kategorią zasiłku określanego w doktrynie jako okresowy, nie zaś celowy. Ta druga kategoria zasiłków służy zaspokojeniu ściśle określonej potrzeby osoby czy rodziny ubiegającej się o jego przyznanie (zob. S. Nitecki, Prawo do pomocy społecznej w polskim systemie prawnym, Warszawa 2008, s. 193; I. Sierpowska, Prawo pomocy społecznej, Kraków 2006, s. 141). Zatem, należy uznać, że przepis art. 5c i nast. stanowią implementację dyrektywy 2009/72/WE. Ponadto przepis art. 33 noweli z dnia 26 lipca 2013 r. wprowadza szczególną regułę wydatkowania środków przeznaczonych na dodatki energetyczne. Podstawą wprowadzenia tej regulacji jest art. 50 ustawy o finansach publicznych, choć stanowi on, że regulacje tego typu powinny być zawarte jedynie w projektach ustaw przyjmowanych przez Radę Ministrów, a w tym przypadku, projekt ustawy był projektem poselskim. W art. 33 tej noweli określony został maksymalny limit wydatków z budżetu państwa przeznaczonych na dodatki energetyczne w kolejnych latach, począwszy od 2014, a skończywszy na 2023 r. Jednocześnie wprowadzono mechanizm korygujący wydatkowanie środków przeznaczonych na te dodatki, mający zastosowanie w przypadku przekroczenia lub zagrożenia przekroczenia przyjętego na dany rok budżetowy maksymalnego limitu wydatków. Mechanizm ten zakłada, że gdy w pierwszym półroczu roku budżetowego wykorzystanie środków przeznaczonych na dodatki energetyczne na dany rok przekroczy 60%, to w drugiej połowie tego roku wysokość wskaźnika procentowego określonego w art. 5c ust. 2 ustawy Prawo energetyczne ulegnie obniżeniu o połowę różnicy między faktycznym wykorzystaniem środków (wyrażonym w procentach) w pierwszym półroczu roku budżetowego, a wielkością 60%. Jednocześnie, w kolejnym roku budżetowym kwota dotacji zostanie obniżona o różnicę między kwotą faktycznie wydatkowaną a przewidzianą na dany rok. W przypadku obniżenia poziomu wskaźnika wysokość dodatku energetycznego, jest ogłaszana przez ministra gospodarki w drodze obwieszczenia w Monitorze Polskim. Przepisy noweli z dnia 26 lipca 2013 r. zobowiązują ministra finansów do monitorowania wykorzystania limitu wydatków. Mając na uwadze powyższe spostrzeżenia i odnosząc je do wątpliwości skarżącego co do prawidłowości podstawy prawnej wydanych w sprawie decyzji, wskazać należy, iż jeżeli chodzi o obwieszczenie ministra właściwego ds. energii, o którym mowa w art. 5c ust. 4, to wymaga ono uprzedniego obliczenia wysokości dodatku energetycznego, co z uwagi na fakt, że sposób obliczania jest określony w przepisach, jest działaniem czysto technicznym. Przy czym obwieszczenie takie nie stanowi samoistnego źródła prawa, a jest wydawane celem wykonania zakładanego ustawą maksymalnego limitu wydatków z budżetu państwa przeznaczonych na dodatki energetyczne, z jednoczesnym ustaleniem mechanizmu określania jego wysokości oraz jej korygowania również na poziomie ustawowym (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2018 r. sygn. akt I OSK 2607/16). Obwieszczenie, to podanie do publicznej wiadomości przez właściwy organ faktu dokonania określonej czynności lub ogłoszenia aktu prawnego (np. tekstu jednolitego); obwieszczenie, to inaczej informacja pełniąca rolę zawiadomienia, komunikatu, pouczenia, powiadomienia o czymś określonej liczby osób. Nie jest to informacja stanowiąca odpowiedź na konkretne pytanie, lecz informacja o podjęciu decyzji w sprawach dotyczących danej grupy adresatów decyzji. Może ona wskazywać na prawa jak i obowiązki (czy też jedno i drugie zarazem) tej grupy, jednak samo w sobie obwieszczenie nie jest elementem systemu źródeł prawa. W świetle przedstawionych rozważań, w odniesieniu do sformułowanego w skardze wniosku o wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, skład orzekający w sprawie nie znalazł podstaw do wystąpienia z takim pytaniem na podstawie art. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. z 2015 r. poz. 1064 ze zm.). Podstawą do przedstawienia przez sąd pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego muszą być uzasadnione wątpliwości sądu, a nie skarżącego (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2004 r. sygn. akt OSK 971/04); w tej sprawie sąd takich wątpliwości nie nabył. W konsekwencji, skoro skarżący spełnił przesłanki do otrzymania dodatku energetycznego, którego wysokość organy prawidłowo ustaliły, przedstawiając sposób jego wyliczenia, to zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. W tej sytuacji, sąd - na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - orzekł jak w sentencji. Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.