II SA/Sz 412/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 4 września 2025 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu oddala skargę. Postanowieniem z dnia 7 maja 2025 r. nr SKO.Ke.470/926/2025, po rozpatrzeniu zażalenia A. L. (dalej: "skarżąca", "strona"), Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Szczecinie utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S. z dnia 14 lutego 2025 r. znak WSO-VII.5410.7.421.2023.SŚ, o odmowie przywrócenia terminu do zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu Jak wyjaśnił organ odwoławczy utrzymane w mocy postanowienie organu I instancji zostało wydane na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 10 października 2024 r. sygn. II SA/Sz 601/24 decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 12 czerwca 2024 r znak SKO.WD.470/804/2024 oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 30 stycznia 2024 r znak WSO-VTI.5410.7.421.2023.SŚ, w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na skarżącą za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia w terminie nabycia pojazdu oraz oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w powołanym orzeczeniu co do zastosowania w realiach niniejszej sprawy art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych przed ewentualnym wydaniem decyzji w przedmiocie kary pieniężnej. Jak wyjaśnił organ odwoławczy przesłanką, która musi obligatoryjnie zaistnieć w pierwszej kolejności, aby w ogóle możliwe było badanie okoliczności podniesionych we wniosku i ewentualne przywrócenie uchybionego terminu, jest złożenie prośby w terminie 30 dni od dnia zawiadomienia strony o uchybieniu terminu. Strona złożyła prośbę o przywrócenie terminu w przepisanym terminie. W prośbie o przywrócenie terminu wnioskodawczyni powołała się na siłę wyższą, jaką była pandemia Covid oraz liczne zmiany prawne w tym okresie związane z funkcjonowaniem administracji publicznej co zdaniem strony spowodowało, że nie dotarła do niej informacja o wznowieniu biegu terminów do dokonania zawiadomień starosty - stan wiedzy strony był taki, że "doszło do wstrzymania terminu na zgłaszanie nabycia pojazdu staroście, który potem wznowiono". Strona kolejno wskazała, że kontakt z urzędem w tym czasie był utrudniony, dyżur pełniła jedna osoba w wydziale, linie telefoniczne były przeciążone "co uniemożliwiało nawiązanie połączenia głosowego z kompetentnym urzędnikiem", a wizyty osobiste niemożliwe. Strona podkreśliła, że niezwłocznie po powzięciu wiedzy o uchybieniu terminowi, z własnej inicjatywy, dokonała zawiadomienia o nabyciu pojazdu. W ocenie Kolegium argumentacja przedstawiona w prośbie o przywrócenie terminu jest jednak niespójna, a wręcz wewnętrznie sprzeczna - z jednej bowiem strony wnioskodawczyni wskazuje na utrudniony kontakt z urzędem oraz (już w zażaleniu) wyraża swoje stanowisko, że "umieszczenie dokumentu w urnie wystawionej przed urzędem byłoby niewystarczające, gdyż skarżąca nie uzyskałaby daty prezentaty na dokumencie", co sugeruje podejmowanie prób tego kontaktu lub złożenia zawiadomienia, z drugiej jednak podkreśla, że nie była w ogóle świadoma wznowienia biegu terminu do dokonania zawiadomienia, co tłumaczyłoby zaniechanie prób kontaktu lub złożenia zawiadomienia dopóty, dopóki strona nie powzięła informacji o uchybieniu terminowi do dokonania zawiadomienia na podstawie zawiadomienia z dnia 19 grudnia 2023 r o wszczęciu postępowania administracyjnego, doręczonego stronie w dniu 21 grudnia 2023 r. W istocie, po otrzymaniu tego zawiadomienia, strona w dniu 27 grudnia 2023 r dokonała zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu, oraz powtórnie w dniu 27 stycznia 2025 r. za pośrednictwem konta na platformie e-PUAP. Kolegium uznało, że strona nie wykazała, iż podejmowała jakiekolwiek próby dokonania zawiadomienia o nabyciu pojazdu , zaś twierdzenia o jednym pracowniku w wydziale lub przeciążonych liniach telefonicznych są bardzo ogólnikowe. Strona mogła przecież po bezskutecznych rzekomych próbach kontaktu z urzędem dokonać czynności w inny sposób - umieścić zawiadomienie w przeznaczonych do tego urnach wystawionych począwszy od dnia 20 marca 2020 r przed siedzibą Urzędu Miasta S., z czego skorzystały tysiące obywateli, skorzystać z usługi operatora pocztowego (firmy kurierskiej) czy wreszcie dokonać zawiadomienia za pośrednictwem elektronicznych form kontaktu - za pośrednictwem konta na Elektronicznej Platformie Usług Administracji Publicznej (e-PUAP), czy nawet w formie e-mail w celu zachowania terminu do dokonania czynności. Strona przemilcza dlaczego przy zachowaniu podstawowego miernika staranności przy prowadzeniu swoich spraw nie skorzystała z tych form złożenia zawiadomienia. W ocenie Kolegium organ I instancji słusznie stwierdził, że strona w okresie od 1 września 2012 r do 1 września 2022 r. wykonywała działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej samochodów osobowych i furgonetek pod firmą [...] wobec zaś podmiotów będących profesjonalnymi uczestnikami obrotu gospodarczego (w dacie ogłoszenia epidemii z 8-letnim doświadczeniem w prowadzeniu działalności w zakresie obrotu pojazdami samochodowymi) stawia się wyższe wymogi w zakresie dbałości o swoje interesy, nawet jeżeli nie posiadają wykształcenia prawniczego, na co zwraca szczególną uwagę strona. Uznano, że w powyższym kontekście zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. jawi się jako całkowicie nieuzasadniony, strona bowiem nie zaoferowała żadnych dowodów, które podlegałyby ocenie organu I instancji, zaś organ ten nie miał obowiązku poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń zawartych w prośbie o przywrócenie terminu. Wskazano, że sytuacja spowodowana pandemią nie była okolicznością o wymiarze indywidualnym, dotyczącym tylko strony, ale sytuacją ogólnokrajową. Uznanie pandemii za przypadek wyjątkowy oznaczałoby w istocie obowiązek przywracania terminu do dokonania określonej czynności niemalże w każdym przypadku uchybienia terminu w okresie trwania pandemii, co stałoby w sprzeczności z ideą instytucji przywrócenia terminu. Dlatego powoływanie się na niesprecyzowane trudności organizacyjne spowodowane pandemią bez szczególnego opisu prób podjętych działań nie może skutkować przywróceniem terminu (por. wyroki NSA z 10 października 2024 r sygn.. II GSK 205/23, z 10 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 247/24, z 24 sierpnia 2022, sygn. akt II GZ 326/22). Twierdzenia o sile wyższej w postaci pandemii Covid oraz braku wiedzy o tym, że terminy wynikające z prawa administracyjnego, w tym do złożenia zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu rozpoczęły swój bieg, po ich czasowym zawieszeniu w 2020 r , są zupełnie chybione albowiem, jak wynika z wydruku danych pojazdu w CEP, strona dokonała zgłoszenia w dniu 27 grudnia 2023 r , a więc po upływie ponad 1,5 roku od odwołania stanu epidemii na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że niedochowanie przez stronę terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu nie nastąpiło wskutek przeszkody niemożliwej do usunięcia nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, lecz było wynikiem niedołożenia przez nią należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej należycie o swoje interesy. W sytuacji zatem, gdy nie została spełniona jedna z przesłanek warunkujących przywrócenie tj. terminu uprawdopodobnienie, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego, brak było podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Pismem z 29 maja 2025 r. skarżąca wniosła skargę na powyższe postanowienie zarzucając skarżonemu rozstrzygnięciu: 1. naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (zwana dalej: ustawą covidową) w zw. z art. 31i ust. 1 pkt 1 ustawy covidowej poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że normy te nie nakładały na Organ obowiązku uwzględnienia wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu, podczas gdy wykładnia systemowa i celowościowa omawianych regulacji prowadzi do przeciwnej konkluzji, albowiem wolą ustawodawcy było umożliwienie przedsiębiorcom dokonanie czynności faktycznych i prawnych, obarczonych terminem zawitym, do których zalicza się również czynność zawiadomienia starosty o fakcie nabycia pojazdu, poprzez przywrócenie terminu na ich dokonanie, a to z uwagi na panujący wówczas stan epidemii, czego Organ nie dostrzegł, wydając zaskarżone, postanowienie, a co winno skutkować jego uchyleniem; 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 153 ustawy p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 10 października 2024 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt: II SA/Sz 601/24 wskazał, iż Prezydent Miast S. winien poinformować skarżącą o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu marki [...], co z kolei powinno prowadzić do wniosku, iż intencji Sądu było, aby termin ten został skarżącej przywrócony, czego Organ nie dostrzegł wydając zaskarżone postanowienie, a co winno skutkować jego uchyleniem; 3. naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że skarżąca ze swojej winy nie dotrzymała terminu na zawiadomienie starosty o nabyciu pojazdu [...], podczas gdy zdarzenie implikujące powstanie obowiązku zawiadomienia starosty nastąpiło w stanie epidemii, a więc w okresie ekstraordynaryjnym, kiedy kontakt z urzędami był praktycznie niemożliwy z uwagi panujące obostrzenia, a nadto gdy dochodziło do częstych zmian normatywnych, co utrudniało obywatelom zorientowanie się w ciążących na nich obowiązkach i sprzyjało ich przypadkowemu uchybieniu, czego Organ nie dostrzegł wydając zaskarżone postanowienie, a co winno skutkować jego uchyleniem. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia, dokonana – stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1627 – j.t.), według kryterium zgodności z prawem, wykazała, że akt ten nie narusza prawa. Na wstępie rozważań, w związku z podniesionym przez skarżącą zarzutem naruszenia art. 153 p.p.s.a., należy wyjaśnić, że stosownie do tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie organu oceną prawną oraz wytycznymi sądu o którym mowa w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę. O naruszeniu art. 153 p.p.s.a. można mówić wówczas, gdy organ w swoim rozstrzygnięciu zaprezentował odmienną od dokonanej przez sąd wykładnię przepisów prawa bądź gdy nie wykonał wytycznych wynikających z uzasadnienia wyroku. W związku z okolicznością, iż w rozpatrywanej sprawie zapadł wyrok WSA w Szczecinie, w którego uzasadnieniu zawarto wytyczne dla organu, obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie czy organ do tych wytycznych oraz wykładni przepisów zaprezentowanej w uzasadnieniu tego wyroku się zastosował. Analiza treści uzasadnienia wyroku WSA w Szczecinie z dnia 10 października 2024 roku, sygn. akt II SA/Sz 601/24 oraz zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ zastosował się do wytycznych tam zawartych. Rzeczą organu w rozpatrywanej sprawie było bowiem pouczenie skarżącej o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu. Wynika to wprost z uzasadnienia wyroku. Jednocześnie brak jest w uzasadnieniu takich sformułowań, które sugerowałyby organowi, iż wniosek ten, bez względu na jego uzasadnienie i przywołane tam okoliczności, powinien uwzględnić. Nie ma racji skarżąca wywodząc, że intencją Sądu było, aby termin ten został przywrócony. W żadnym miejscu uzasadnienia wyroku taka sugestia nie pada, co wydaje się być oczywistym, zważywszy, że ani Sądowi, ani organowi nie była i nie mogła być znana motywacja skarżącej oraz względy, które spowodowały uchybienie terminu do dokonania czynności. To od uznania i woli skarżącej uzależnione było wystąpienie do organu ze stosownym wnioskiem w tym zakresie, a obowiązkiem organu było ten wniosek ocenić i wydać rozstrzygnięcie, co też zostało uczynione. Nie doszło zatem do naruszenia art. 153 p.p.s.a. Analiza wniosku o przywrócenie terminu oraz zaskarżonej decyzji prowadzi do konkluzji, iż organ prawidłowo orzekł o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Skarżąca, domagając się przywrócenia terminu wskazywała, iż pojazd został nabyty w trakcie trwania stanu epidemii COVID-19. W tym czasie często dochodziło do zmiany przepisów, a ona tego nie śledziła. Nie było możliwości skontaktowania się z urzędem ani osobiście, ani telefonicznie i dokonania czynności zawiadomienia o nabyciu pojazdu. W tym miejscu należy wyjaśnić, że stosownie do art. 58 § 1 k.p.a. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Na podstawie § 2 przywołanego przepisu, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W związku z ogłoszeniem na terenie kraju stanu epidemii, w zakresie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu wprowadzono regulacje szczególne, których celem była ochrona stron przed skutkami podjęcia czynności wymaganych przepisami prawa z uchybieniem terminu w okresie pandemii. Zgodnie z art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1). W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W związku z tymi regulacjami organ winien był zatem poinformować stronę o uchybieniu terminu do dokonania czynności i wyznaczyć jej termin na złożenie wniosku o jego przywrócenie, na co wskazał Sąd w wyroku z 12 września 2024 r. i organ do tych wskazówek się zastosował. Odrębną kwestią pozostaje ocena wniosku i zasadności przywrócenia terminu w kontekście argumentacji przedstawionej we wniosku. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wprowadzenie powyższych mechanizmów ochronnych nie oznacza jednak, że już sam stan epidemii zobowiązywał organ do przywrócenia terminu w każdym przypadku stwierdzenia jego uchybienia. Omawiany przepis nie wskazuje też, aby intencją ustawodawcy było automatyczne przeniesienie na organ ciężaru inicjatywy dowodowej związanej z przywróceniem uchybionego terminu. Chociaż ustawodawca wprost nie wskazał w ww. przepisie, to trzeba przyjąć, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym, poprzedzone zawiadomieniem organu w trybie art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID, powinno być prowadzone przez organ w trybie art. 58 i nast. k.p.a. z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonej przez art. 15zzzzzn2 ustawy COVID, jedynie w zakresie terminu do złożenia wniosku o przewrócenie terminu (por. wyrok NSA z 2 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2458/23, dostępne w CBOSA, na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji to na skarżącej spoczywał ciężar uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przez uprawdopodobnienie należy rozumieć wskazanie okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli strony, co uniemożliwiło dokonanie czynności w terminie. Chodzi zatem o wskazanie takich przeszkód, których strona nie była w stanie przezwyciężyć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw. Nie ma zatem racji skarżąca wywodząc, że celem omawianej regulacji w powiązaniu z art. 31i ust. 1 ustawy COVID było doprowadzenie do wykonania ciążących na przedsiębiorcy obowiązków i odstąpienie od ich karania. W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, że wskazywane przez skarżącą okoliczności nie mogą stanowić podstawy do przywrócenia terminu. Fakt, że na terenie całego kraju wprowadzono stan epidemii nie uniemożliwiał bowiem skarżącej dokonania zawiadomienia. Nie jest to czynność, którą można było zrealizować wyłącznie przez osobiste stawiennictwo w odpowiednim urzędzie. Można jej było dokonać drogą listową, poprzez wrzucenie korespondencji do specjalnie przygotowanej do tego celu urny, czy też drogą elektroniczną. Skarżąca nie wykazała, aby podjęła jakąkolwiek próbę załatwienia sprawy w ten właśnie sposób i aby próba ta zakończyła się niepowodzeniem. Nie zasługiwały na uwzględnienie wywody skarżącej, że nie miała orientacji w przepisach prawa. Trafnie zauważyło Kolegium, iż skarżąca w okresie, kiedy został nabyty pojazd zajmowała się działalnością w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej samochodów osobowych i furgonetek. Oznacza to, że skarżąca powinna mieć świadomość ciążących na niej obowiązków wynikających z prowadzonej działalności. Przy czym w przypadku przedsiębiorców przyjmuje się, że obowiązek znajomości przepisów prawa odnoszących się do prowadzonej przez nich działalności gospodarczej dotyczy ich w większym stopniu, aniżeli przeciętnego obywatela. Stąd skarżąca powinna z jednej strony mieć świadomość tego, że po nabyciu pojazdu powinna dokonać zgłoszenia jego nabycia, natomiast w sytuacji, gdy ogłoszono stan epidemii, powinna zainteresować się tym jak obowiązku tego może dopełnić. Dopiero wówczas, gdyby skarżąca uprawdopodobniła, że podejmowała próby zawiadomienia organu o nabyciu pojazdu, ale okazały się one bezskuteczne, bądź że została wprowadzona w błąd przez organy właściwe do przyjęcia zgłoszenia, mogłaby wywodzić, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych. Sąd nie podzielił argumentacji, z której wynika, że skarżąca dobrowolnie dopełniła zgłoszenia nabycia pojazdu, co powinno zostać uwzględnione. Dokonanie zgłoszenia nastąpiło długo po nabyciu pojazdu (1310 dni) i około pół roku po ustaniu stanu epidemii, co oznacza, że nie można mówić o braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.