II SA/Sz 413/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda,, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 grudnia 2010r. sprawy ze skargi A. T. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 maja 2008r. sygn. akt II SA/Sz 1260/07 w sprawie ze skargi A. T. w przedmiocie niewykonania orzeczenia sądu przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata A. A.-D. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną A. T. z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt II [...] na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi A.T. na Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie niewykonania orzeczenia sądu. Odpis tego postanowienia doręczony została.A.T. . na wskazany przezeń adres: [...] przy czym – jak wynika to z podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki oraz z adnotacji doręczyciela – przesyłkę doręczono dorosłemu domownikowi tj. konkubinie adresata S.M. (.). Postanowienie to stało się prawomocne od dnia [...]. Pismem z dnia[...]. złożonym w Urzędzie Miasta, które wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A.T. wniósł o wznowienie postępowania sądowego w sprawie [...]. W uzasadnieniu skargi o wznowienie podał, że od [...] r. z przerwami przebywał w szpitalach psychiatrycznych. W dniu[...] . sublokatorka S.M. wygoniła go z domu i wzięła sobie do jego domu kochanka i wspólnie kradli jego korespondencję z okresu [...] W związku z tym dopiero teraz dowiedział się w sprawie [...] i prosi o jej wznowienie z urzędu, bo pisma do niego odbierałaS.M. i mu ich nie oddawała oraz był w szpitalu, co odebrało mu prawo do brania udziału w sprawie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału WSA, A.T. wezwany został do usunięcia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania sądowego w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi poprzez: a) nadesłanie odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem, b) podania kiedy skarżący dowiedział się o treści postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] oraz wykazania okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego, c) określenia żądania poprzez podanie czy skarżący wnosi o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia – na piśmie w 2 egzemplarzach. Wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi o wznowienie opatrzone pouczeniem o treści art. 280 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz innymi pouczeniami o prawach i obowiązkach strony zostało doręczone A.T. W dniu [...] r. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pismo A.T. będące odpowiedzią na powyższe zobowiązanie, w którym wniósł o niestosowanie wobec niego rygorów sądowych. Skarżący powołał się na wskazaną w tym piśmie jednostkę chorobową i oświadczył, że nie umie odpowiedzieć na zapytanie Sądu i prosi o pomoc prawnika z urzędu – by on odpowiadał na pytania Sądu i usuwał braki. Ponadto w piśmie tym skarżący zawarł informacje rozszerzające treść uzasadnienia skargi o wznowienie między innymi podając, że leczył się psychiatrycznie szpitalach, na którą to okoliczność do pisma została dołączona karta informacyjna z ostatniej hospitalizacji, tj. karta informacyjna leczenia szpitalnego w okresie [...]. W związku z zawartym w powyższym piśmie wnioskiem wdrożona została procedura przewidziana dla rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia [...] ustanowiony został na zasadzie prawa pomocy na rzecz A.T. pełnomocnik w osobie adwokata. Pismem z [...]r. ustanowiony pełnomocnik został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi A.T. pod rygorem jej odrzucenia. W zakreślonym przez sąd terminie adwokat A.A.D. wykonując zobowiązanie sądu wyjaśniła, że A.T. o postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] dowiedział się w dniu, w którym napisał wniosek o wznowienie postępowania tj.– [...] r. Wszelkie pisma w tej sprawie odbierała osoba, która przebywała w miejscu zamieszkania skarżącego bez jego zgody i nie przekazywała mu żadnych pism, który zostały jej doręczone. Skarżący przebywał w szpitalu, następnie nie mogąc dostać się do swojego mieszkania zamieszkiwał w altance na ogródkach działkowych. Dopiero przy pomocy interwencji mediów odzyskał dostęp do swojego miejsca zamieszkania. W związku z tym skarżący A.T. był pozbawiony możności działania w sprawie [...].Pełnomocnik oświadczył, że skarżący wnosi o uchylenie orzeczenia i rozpoznanie skargi na bezczynność organu związaną z zaniechaniem wydania decyzji w przedmiocie dodatku mieszkaniowego w sprawie [...]. Ponadto pismo pełnomocnika zawiera wniosek o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu i uzupełnione jest załącznikiem w postaci uwierzytelnionej kopii skargi o wznowienie postępowania. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej odpowiadając na skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem WSA w sprawie [...] wniósł o oddalenie skargi o wznowienie postępowania sądowego, ewentualnie o uchylenie orzeczenia i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podniesiono, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swych twierdzeń jak również nie dopełnił obowiązku określonego w art. 70 §1 p.p.s.a. S.M. zamieszkiwała w lokalu w [...] przez kilka lat wielokrotnie odbierała korespondencję A.T. na dowód czego przedłożono kopię dowodu doręczenia wezwania z [...] r. Zdaniem organu domniemania skutecznego doręczenia skarżący nie obalił żadnym dowodem przeciwnym. Odnośnie zaś samej skargi na bezczynność, której dotyczyła sprawa [...] kierownik Ośrodka wyjaśnił, że skarga ta została złożona [...] zaś organ wydał w tej sprawie decyzję[...] . zatem postępowanie sądowe winno ulec umorzeniu ze względu na jego bezprzedmiotowość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Wniesiona skarga o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego maja 2008 [...] okazała się niezasadna. Skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o charakterze wyjątkowym, ponieważ zmierza do obalenia prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie. Dlatego jest oparta na wąsko określonych podstawach, które należy interpretować ściśle. Podstawy skargi o wznowienie postępowania wymienione zostały takstywnie w przepisach art. 271-273 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej określanej: p.p.s.a.). Z treści skargi sporządzonej osobiście przez A.T. oraz jej uzupełnienia dokonanego przez pełnomocnika w wykonaniu zarządzenia Sądu obligującego do usunięcia braków formalnych skargi wynika, że skarga o wznowienie oparta została na podstawie wymienionej w art. 271 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że: "Można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe." Z cytowanego przepisu wynika, że wskazaną przez A.T. podstawę skargi należy zaliczyć do wymienionej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. przyczyny nieważności polegającej na tym, że strona "wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania", skoro skarżący swoje żądanie oparł na stwierdzeniu, że A.M. nie oddawała mu korespondencji, poza tym przebywał w szpitalu, co odebrało mu "prawo do brania udziału w sprawie" Należy wyjaśnić, że zainicjowane skargą o wznowienie postępowanie sądowoadministracyjne ma charakter dwufazowy. W pierwszej fazie Sąd bada na posiedzeniu niejawnym (art. 280 § 1 p.p.s.a.), czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Kierując się powyższymi przesłankami Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a, skoro skarżący powołał się na wymienioną w art. 271 pkt 2 podstawę wznowienia i skoro- jak wyjaśnił - o prawomocnym orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie [...] dowiedział się w dniu, w którym napisał wniosek o wznowienie, czyli [...] a zatem skarga została wniesiona z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. W tej sytuacji, należało przejść do fazy drugiej postępowania i skierowania sprawy na rozprawę. Podkreślenia wymaga, że faza pierwsza postępowania wywołanego skargą o wznowienie postępowania sądowego, nie polega na badaniu zasadności powołanej podstawy wznowienia ani też jej rzeczywistego zaistnienia. Na tym etapie rzeczą sądu jest ustalenie, czy strona w skardze powołała się na ustawową podstawę wznowienia, nie może natomiast badać trafności wskazanej przez stronę podstawy wznowienia. W przekonaniu skarżącego, okoliczność, że przebywał w szpitalu, po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie [...] w powiązaniu z faktem, że osoba, która odebrała adresowaną do niego przesyłkę nie przekazała mu korespondencji, a jednocześnie uniemożliwiła mu powrót do miejsca jego zamieszkania po opuszczeniu szpitala, stanowi podstawę wznowienia tego postępowania. W ocenie sądu, w świetle z jednej strony twierdzeń skarżącego, a z drugiej strony wobec wniosków nasuwających się po analizie akt sprawy [...] oraz akt administracyjnych zaskarżonego w tej sprawie organu, które przedłożone zostały wraz z odpowiedzią na skargę o wznowienie w niniejszej sprawie nie zachodzi wskazana w art. 271 pkt 2 p.p.s.a przyczyna nieważności, na którą powołał się skarżący jako na podstawę swej skargi o wznowienie. Mianowicie, wymieniona w art. 271 pkt 2 p.p.s.a przyczyna nieważności nie dotyczy każdej sytuacji, z powodu której strona "była pozbawiona możliwości działania", bowiem ustawodawca wyraźnie ograniczył jej zasięg stanowiąc w tym przepisie, że pozbawienie strony możliwości działania musi być skutkiem "naruszenia przepisów prawa", a ponadto wprowadził dodatkowy warunek negatywny zastrzegając, że "nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała". Według twierdzeń skarżącego, wspartych kopią karty informacyjnej z ostatniego leczenia szpitalnego, przebywał on w szpitalu w okresie [...] r., a zatem w dniu [...] r. stanowiącym dzień doręczenia odpisu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] r. umarzającego postępowanie sądowe w sprawie [...] AT od tygodnia nie był już hospitalizowany, a zatem ten tylko powód niemożności działania w sprawie nie może być uwzględniony. Skarżący, jak podał w skardze, był pięciokrotnie w tym czasie - z przerwami - hospitalizowany, jednakże w czasie tych przerw nie informował WSA, do którego skarga wpłynęła za pośrednictwem organu w[...] . że jest hospitalizowany jak również o tym, że S.M. która - jak napisał w skardze o wznowienie –[...] . "wygoniła go z domu" nie jest osobą upoważnioną do odbioru adresowanej do niego korespondencji. Mieć też trzeba na uwadze, że - jak podniesiono to w odpowiedzi na skargę - i co wynika z akt administracyjnych, S.M. kilkakrotnie w latach [...] odbierała korespondencję, kierowaną przez Ośrodek Pomocy Społecznej do skarżącego, jako dorosły domownik, co dodatkowo na zwrotnych potwierdzeniach odbioru przesyłek było opatrywane adnotacją: "konkubina" lub "współmieszkaniec" (wide: akta administracyjne OPS) i nigdy w tym czasie A.T. nie kwestionował jej uprawnienia do jej odbioru. W tej sytuacji, doręczyciel nie miał podstaw do zaniechania doręczenia przesyłki dorosłej osobie, przebywającej w miejscu zamieszkania skarżącego i podającej się za domownika, zaś Sąd dokonując doręczeń w sprawie [...] nie miał żadnych podstaw do nabrania jakichkolwiek wątpliwości co do prawidłowości i skuteczności doręczenia pism kierowanych do skarżącego w kontekście art. 72 p.p.s.a, z którego wynika, że jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, jeżeli osoba ta nie ma sprzecznych interesów w sprawie i podjęła się oddania adresatowi pisma. Nie zaistniało tu zatem jakiekolwiek naruszenie prawa, którego skutkiem byłoby pozbawienie skarżącego możności działania w tej w sprawie. Podkreślenia wymaga, że art. 271 pkt 2 p.p.s.a mówiąc o "naruszeniu przepisów prawa" jako o przyczynie, której skutkiem było pozbawienie strony "możności działania" odnosi się do naruszenia prawa procesowego przez sąd w postępowaniu zakończonym orzeczeniem, którego dotyczy skarga o wznowienie. Nie chodzi tu zatem o naruszenie prawa przez osobę, która zobowiązała się, jako dorosły domownik, do doręczenia przesyłki adresatowi, a potem z obowiązku tego nie wywiązała się. Mając powyższe na uwadze należało na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. oddalić skargę o wznowienie. Orzeczenie w przedmiocie wynagrodzenia na rzecz adwokata za pomoc prawna udzieloną skarżącemu oparte zostało o przepis art.250 p.p.s.a.