II SA/Sz 430/12
WyrokWSA w Szczecinie2012-07-04
Skład orzekający: Stefan Kłosowski, Barbara Gebel, Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję Wójta Gminy i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. z powodu naruszeń przepisów postępowania przez organ I instancji, w tym nieprawidłowego ustalenia kręgu stron i wyboru wariantu przedsięwzięcia bez zgody wnioskodawcy?Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, ponieważ organ pierwszej instancji dopuścił się rażących naruszeń przepisów postępowania, w tym nieprawidłowo ustalił krąg stron postępowania oraz wybrał wariant przedsięwzięcia bez zgody wnioskodawcy. Te naruszenia miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, co uzasadnia zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Wójta Gminy o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy zespołu budynków hotelowych. Wójt Gminy ustalił środowiskowe uwarunkowania, nakładając m.in. zakaz likwidacji stanowisk paprotki zwyczajnej i nakaz zachowania wydmy szarej. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym przekroczenie kompetencji i brak podstaw dowodowych do nałożenia niektórych obowiązków. Sąd rozpoznał legalność decyzji organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lipca 2012 r. sprawy ze skargi P. C. i A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę.
Wnioskiem z dnia [...] spółka cywilna "A" zwróciła się do Wójta Gminy o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu budynków hotelowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą w miejscowości [...] ul. [...].
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wójt Gminy ustalił środowiskowe uwarunkowania na realizację wnioskowanego przedsięwzięcia. Decyzja ta, w wyniku rozpatrzenia odwołania stron, została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia celem uzupełnienia postępowania dowodowego ( decyzja [...] z dnia [...])
Kolejną decyzją z dnia [...] numer [...] Wójt Gminy, działając na podstawie art. 71 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4 oraz art. 82 i art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), a także § 3 ust. 1 pkt 49, pkt 52 lit. b oraz pkt 53 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.), w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku spółki "A" i przeprowadzeniu postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko ustalił środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia i jednocześnie określił:
I. Rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia
- budowa zespołu budynków: hotelowy, mieszkalno - usługowych, usługowy, parkingi samochodowe;
- zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 49, pkt 52 lit.b, oraz pkt 53 rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.) planowane przedsięwzięcia zaliczane są do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
- przedsięwzięcie zlokalizowane jest na działkach numer ewidencyjnych [...] obręb geodezyjny [...] w miejscowości [...] ul. [...].
II. Warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich:
- wszelkie roboty należy wykonywać zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi, aktualnymi normami, zasadami sztuki budowlanej ze szczególnym uwzględnieniem Prawa budowlanego oraz przepisów BHP.
- do wykonawstwa zaprojektowanych robót należy stosować materiały atestowane oraz przeprowadzać wszystkie wymagane przepisami badania techniczne w trakcie realizacji robót.
- w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia należy zapewnić możliwość selektywnej zbiórki powstałych odpadów.
- należy utrzymać porządek na terenie objętym zapleczem i pracami budowlanymi oraz stosować maszyny i pojazdy sprawne techniczne.
- wycieki olejów ze sprzętu budowlanego i transportowego natychmiast neutralizować poprzez zebranie i wywiezienie przez firmy zajmujące się ich unieszkodliwianiem.
- ograniczyć emisję hałasu w czasie realizacji inwestycji, poprzez prowadzenie prac jedynie w porze dziennej, tj. od godz. 6.00 do godz. 20.00 oraz poprzez wykorzystanie sprawnych technicznie maszyn o niskiej emisji dźwięku.
- unikać nakładania się i piętrzenia oddziaływań o jednym charakterze, np. jednoczesna praca agregatów, koparek i pojazdów transportowych.
- w przypadku poruszania się pojazdów transportowych oraz sprzętu budowlanego po powierzchniach nieutwardzonych, należy ograniczyć prędkość ich jazdy w celu zminimalizowania pylenia wtórnego z tego rodzaju powierzchni.
- organizacja placu budowy winna uwzględniać ochronę powierzchni ziemi polegającą w szczególności na uwzględnieniu zasad minimalizacji zajęcia terenu i przekształcenia jego powierzchni.
- zastosować środki organizacyjne i techniczne w celu ochrony środowiska gruntowo-wodnego przed zanieczyszczeniami ropopochodnymi pochodzącymi od pracujących maszyn, urządzeń i pojazdów.
- roboty budowlane należy zorganizować w sposób minimalizujący ich wpływ na stan powietrza atmosferycznego, uciążliwość hałasową (opracować harmonogram prac). 12.Teren budowy należy zabezpieczyć przed niekontrolowanym spływem wód gruntowych (odwodnienie wykopów pod fundamenty) oraz opadowych i roztopowych na tereny sąsiednie.
- należy ograniczyć pylenie przez polewanie wodą w okresach suszy terenu, po którym przebiegać będzie transport materiałów oraz zabezpieczyć pyliste materiały sypkie przed rozwiewaniem.
- uzyskać stosowne zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów kolidujących z planowanym przedsięwzięciem zgodnie z ustawą o ochronie przyrody.
- wycinkę drzew i krzewów należy przeprowadzić w okresie pomiędzy [...]; w razie konieczności wykonania wycinki poza wyżej wymienionym terminem dopuszcza się jej przeprowadzenie po stwierdzeniu, że w miejscu prowadzenia prac nie występują gatunki zwierząt objętych ochroną lub po uzyskaniu zezwolenia właściwego organu na odstępstwa od zakazów obowiązujących w stosunku do zwierząt chronionych.
- w związku z planowaną wycinką drzew należy przeprowadzić działania minimalizujące straty w zakresie ochrony drzewostanu istniejącego, w tym celu należy opracować projekt w zakresie zagospodarowania zielenią terenu przeznaczonego pod planowaną inwestycję.
- zapewnić ochronę zieleni w następujący sposób:
- zabezpieczyć system korzeniowy przed uszkodzeniami mechanicznymi (miażdżenie) powodowanym zagęszczeniem terenu,
- ograniczyć do minimum pracę ciężkiego sprzętu w obrębie sytemu korzeniowego w miarę możliwości w bezpośrednim sąsiedztwie grubszych korzeni ( o średnicy od 3-5 cm) użyć sprzętu lekkiego lub wykonywać ręcznie,
- wykopy nie powinny powodować obniżenia poziomu wody gruntowej
w obrębie systemu korzeniowego zarówno w czasie jak i po zakończeniu inwestycji,
- składowanie materiałów oraz użycie środków chemicznych nie powinno odbywać się w obrębie bryły korzeniowej,
- pień oraz konary drzew zabezpieczyć w sposób uniemożliwiający uszkodzenia mechaniczne (owinięcie pni matami ochronnymi) a wszelkiego rodzaju powstałe uszkodzenia należy zabezpieczyć.
- należy uzyskać zezwolenie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska lub Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w przypadku stwierdzenia konieczności zniszczenia stanowisk gatunków chronionych, w związku z realizacją przedmiotowej inwestycji (nie dopuszcza się likwidacji stanowisk paprotki zwyczajnej Polypodium vulgare).
- zakazuje się naruszania roślinności znajdującej się poza terenem przeznaczonym pod "lokalizację planowanej inwestycji, w trakcie realizacji oraz eksploatacji inwestycji.
- należy ograniczyć wielkość wykopów i nasypów, które prowadzą do zmian naturalnego ukształtowania terenu na działkach objętych planowanym przedsięwzięciem.
- wytworzone odpady przekazywać wyłącznie przedsiębiorcom posiadającym zezwolenia właściwych organów na prowadzenie działalności w zakresie odbioru odpadów.
- zorganizować na placu budowy oraz w miejscu wykonywania zadania:
- miejsca do czasowego przechowywania wytworzonych odpadów,
- miejsca do przechowywania olejów napędowych,
- miejsca postojowych sprzętu budowlanego w sposób gwarantujący ochronę środowiska gruntowo-wodnego,
- miejsca awaryjnych napraw sprzętu z uszczelnionym podłożem, skutecznie zabezpieczającym przed skażeniem środowiska gruntowo-wodnego substancjami ropopochodnymi.
- użytkować sprzęt sprawny technicznie, stosować atestowane maszyny i urządzenia, w tym sprzęt wysokiej jakości, spełniający wymagania stawiane urządzeniom używanym na zewnątrz pomieszczeń w zakresie emisji hałasu do środowiska.
- w przypadku uciążliwych emisji hałasu pochodzących z placu budowy stosować lekkie przenośne ekrany akustyczne.
- wyłączać maszyny i urządzenia podczas przerw pracy (unikać pracy urządzeń na tzw. biegu jałowym).
- w przypadku zastosowania ciężkich walców wibracyjnych oraz maszyn o charakterze udarowym należy podczas prowadzenia prac kontrolować poziomy drgań tych budynków poprzez równoległe pomiary i w razie stwierdzenia przekroczeń dopuszczalnych poziomów wibracji kontrolowanych obiektów zmienić technologię prowadzenia prac.
- dążyć do oszczędności energii przez zastosowanie urządzeń energooszczędnych (np. żarówki energooszczędne, urządzenia o niskim zapotrzebowaniu mocy itp.).
- dążyć do oszczędności wody poprzez jej racjonalne gospodarowanie.
- ścieki socjalno-bytowe należy odprowadzać do gminnej sieci kanalizacyjnej zgodnie z warunkami technicznymi.
- wierzchnia warstwa gruntu z wykopu winna być odkładana w takie miejsce, by nie była narażona na zanieczyszczenie. Grunt ten należy wykorzystać do zagospodarowania terenu po zakończeniu budowy.
- nie zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
- nie odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.
- zachować w całości wydmę szarą w niezmienionym stanie zlokalizowaną
w południowej części działki nr [...] poprzez:
- nie prowadzenie prac ziemnych, budowlanych i itp.,
- nie prowadzenie prac mogących powodować osuwanie się skarpy,
- utrzymywanie w należytym stanie zieleni i zadrzewień,
- nie składowanie odpadów i materiałów budowlanych,
- nie zanieczyszczanie gruntu,
- nie lokalizowanie obiektów tymczasowych, a także reklam itp.
- w miarę możliwości montować urządzenia klimatyzacyjne i wentylacyjne na ścianach maksymalnie oddalonych od granic nieruchomości (unikać montowania na zewnątrz budynku kilku urządzeń w jednym miejscu), należy tak dobrać urządzenia, aby dotrzymane były dopuszczalne poziomy hałasu na granicy nieruchomości sąsiednich.
- eksploatować kotłownie zgodnie z wymaganiami technicznymi.
- prowadzić okresową kontrolę stanu technicznego urządzeń odprowadzających ścieki (w tym takich urządzeń jak np. separatory tłuszczu) w celu wykrycia nieprawidłowości i zapobiegania awariom technicznym.
- uwzględnić wytyczne i zalecenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu na środowisko.
III. Wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia
w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1-13, w szczególności w projekcie budowlanym, w przypadku decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10 i 14 ustawy.
- zastosować technologie i urządzenia techniczne przyjazne środowisku,
tj. eliminujące lub ograniczające wpływ obiektów budowlanych na środowisko przyrodnicze oraz zdrowie ludzi.
- określić sposób zagospodarowania mas ziemnych usuwanych lub przemieszczanych w związku z realizacją inwestycji.
- ustalić miejsca do gromadzenia odpadów.
- zabrania się lokalizowania obiektów budowlanych w pasie o szerokości 39 m od południowej granicy działki nr [...] z działką nr [...] stanowiącą drogę powiatową, ul. [...].
- wody opadowe i roztopowe z terenu planowanej inwestycji odprowadzać częściowo do ziemi na teren nieutwardzony w granicach nieruchomości, do której inwestor posiada tytuł prawny oraz do kanalizacji deszczowej.
- ścieki bytowo-gospodarcze odprowadzać do gminnej kanalizacji sanitarnej.
- wodę dla potrzeb funkcjonowania planowanej inwestycji należy pobierać
z wodociągu gminnego.
IV. Wymogi przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych.
Planowane przedsięwzięcie nie zalicza się do zakładu o zwiększonym ani dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, według kryteriów jakościowych i ilościowych określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 9 kwietnia 2002 r. w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (Dz. U. Nr 58, poz. 535 ze zm).
V. Wymogi w zakresie ograniczania transgranicznego oddziaływania
na środowisko - ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wykazała,
że oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia będzie ograniczone terytorialnie.
Jako załącznik do decyzji Wójt Gminy ustalił charakterystykę przedsięwzięcia: "Planowane przedsięwzięcie polegać będzie na budowie zespołu budynków hotelowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działkach nr [...] w miejscowości [...]. Przedsięwzięcie będzie spełniać funkcję wypoczynkowo-usługową. Powierzchnia działek, na których planowana jest inwestycja wynosi około [...] m2 . Do obsługi obiektu zaplanowano wykonanie około [...] miejsc parkingowych. Podczas prac budowlanych wystąpi emisja hałasu, spalin i pyłów w związku pracą maszyn budowlanych i środków transportu. Ze względu na krótkotrwały i lokalny charakter emisji występujących w fazie budowy nie przewiduje się specjalnych rozwiązań chroniących środowisko. W celu ochrony szczególnych elementów środowiska naturalnego charakterystycznych dla nadmorskiej gminy wskazano w środowiskowych uwarunkowaniach konieczność zachowania okazałej wydmy szarej znajdującej się w południowej części działki nr [...]. Jest to zadrzewiony teren wydmowy, na którym stwierdzono stanowiska paprotki zwyczajnej Polypodium vulgare. Występuje ona w postaci płatów na północnym stoku wydmy. Paprotka zwyczajna to roślina objęta ścisłą ochroną gatunkową. Zagospodarowanie wydmy przy południowej granicy terenu objętego inwestycją spowoduje destabilizację struktury wydmy co doprowadzi do całkowitej likwidacji.
Siedlisko przyrodnicze - wydma szara Koelerion albescentis podlega ochronie zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 sierpnia 2001 r. w sprawie określenia rodzajów siedlisk przyrodniczych podlegających ochronie (Dz. U. Nr 92, poz.1029).
Niezbędne do funkcjonowania budynków media dostarczone będą z istniejącego uzbrojenia, znajdującego się na działkach objętych analizą.
Wody opadowe i roztopowe z terenu planowanej inwestycji odprowadzane będą częściowo do ziemi na teren nieutwardzony w granicach nieruchomości, do której inwestor posiada tytuł prawny oraz do kanalizacji deszczowej."
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli P.C. i A.C..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], numer [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium stwierdziło, że zaskarżona obecnie decyzja z dnia [...] jest drugą decyzją wydaną przez Wójta Gminy
w niniejszej sprawie. P.C. i A.C. odwołali się od ww. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach podnosząc, iż jest ona niezgodna
z wnioskiem inwestora z dnia [...] oraz z postanowieniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) z dnia [...] Nr [...], wskazując zarzuty naruszenia przepisów prawa:
1) art.80 ust.1 pkt l i 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania środowisko poprzez niewzięcie pod uwagę treści postanowienia RDOŚ oraz ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko,
2) art.82 ust.1 pkt 2 ww. ustawy poprzez nałożenie na wnioskodawcę obowiązku zapobiegania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, pomimo faktu,
iż z postanowienia RDOŚ nie wynikała taka potrzeba,
3) art.81 ust.1 ww. ustawy poprzez wydanie decyzji, której treść nie jest zgodna
z wariantem proponowanym przez wnioskodawcę, pomimo nieuzyskania zgody wnioskodawcy,
4) art.56 ust. l i 2 ustawy o ochronie przyrody poprzez wydanie decyzji, w której treści, nie będąc organem właściwym, rozstrzygnął o możliwości odstępstw od zakazów zawartych w ww. ustawie, tj. o niemożliwości usuwania określonych gatunków roślin z terenu inwestycji,
5) art. 85 ust.2 i 107 § 3 Kpa, poprzez niewyjaśnienie przez organ w uzasadnieniu decyzji przyczyn nieuwzględnienia ustaleń zawartych w raporcie oraz
w postanowieniu RDOŚ,
6) art.7 Kpa poprzez wydanie decyzji nie uwzględniającej słusznego interesu wnioskodawcy,
7 art.8 Kpa poprzez wydanie decyzji o treści sprzecznej z postanowieniem RDOŚ, czym naruszono zaufanie obywateli do organów Państwa.
Kolegium ustaliło także, że mając powyższe na względzie odwołujący się wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy w sposób zgodny z treścią postanowienia RDOŚ, tj.:
1) w zakresie pkt II 18 decyzji, iż należy uzyskać wymagane prawem zezwolenia
w przypadku stwierdzenia konieczności zniszczenia stanowisk gatunków w związku z realizacją przedmiotowej inwestycji" - bez nakładania zakazu likwidacji stanowisk paprotki zwyczajnej,
2) w zakresie pkt II 33 decyzji - o jego usunięcie z treści decyzji, ewentualnie
o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego, z uwagi na przesłanie przez organ I instancji niekompletnych akt sprawy, Kolegium wystąpiło o ich uzupełnienie, w tym m.in. o wniosek Spółki oraz o wypisy z rejestru gruntów osób uznanych przez organ stronami postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło następnie,
że przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, w swojej decyzji z dnia
[...] wskazało na szereg uchybień w postępowaniu organu l instancji, w tym
w szczególności:
- braku dowodów, na których organ oparł się ustalając krąg stron postępowania (brak wyznaczonych na mapie granic obszaru, na który przedsięwzięcie będzie oddziaływać oraz brak wypisów z ewidencji gruntów działek sąsiednich położonych w obszarze oddziaływania);
- ustalając zakres raportu organ l instancji naruszył przepisy art.68 ust.2 pkt 1 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania środowisko (zwanej dalej "ustawą o uioś ") odstępując od ustawowych wymagań innych niż wymienionych w art.68 ust.2 pkt 1 ustawy o uioś,
- organ I instancji nie dokonał weryfikacji przedłożonego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, gdyż nie zawierał on szeregu ustawowych wymogów, w tym wyników obliczeń,
- decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach w swej treści nie zawierała określenia skali przedsięwzięcia.
Rozpatrując ponownie niniejszą sprawę skład orzekający Kolegium zwrócił uwagę w szczególności, czy organ I instancji w trakcie ponownego rozpatrzenia wniosku inwestora wypełnił dyspozycje wskazane w decyzji organu odwoławczego. Analiza przedłożonych przez organ l instancji akt sprawy wykazała, iż w wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku - organ spowodował jedynie uzupełnienie raportu przez inwestora o ustawowe wymogi określone w art.66 ustawy o uioś. Natomiast w dalszym ciągu akta sprawy nie zawierały dowodów, na których organ oparł się ustalając krąg stron postępowania, gdyż mapa obejmująca teren inwestycji w dalszym ciągu nie zawierała wyznaczonych granic obszaru, na który przedsięwzięcie będzie oddziaływać mimo, że stronami postępowania organ uznał [...] osób fizycznych i [...] osobę prawną, władających sąsiednimi nieruchomościami( naruszenie art. 74 ust.1 pkt 3 ustawy o uioś). Ponadto, akta w dalszym ciągu nie zawierały wypisów z rejestru gruntów tych sąsiednich nieruchomości, którymi władają osoby uznane przez organ I instancji stronami (czyli działek położonych w obszarze oddziaływania - naruszenie art.74 ust.1a – błędnie określone przez organ jako naruszenie art.74 ust.1 pkt 6 ppkt 1a ustawy o uioś ).
W wyniku wystąpienia do Wójta Gminy, Kolegium uzupełniło materiał dowodowy otrzymując wypisy z rejestru gruntów osób uznanych przez organ I instancji stronami postępowania, natomiast organ I instancji nie dokonał weryfikacji wniosku inwestora poprzez wyznaczenie na mapie właściwych granic obszaru, na który przedsięwzięcie będzie oddziaływać (inwestor bezpodstawnie uznał, iż granice
te zamkną się w granicach nieruchomości pozostających w jego władaniu).
Skład orzekający Kolegium zwrócił również uwagę, iż organ I instancji i tym razem nie dokonał weryfikacji przedłożonego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, czym naruszył art.3 ust.1 pkt 8 lit.a w związku z art.61 ustawy o uioś. Dowodem na powyższe jest niewskazanie w decyzji jednego z 3 wariantów opisanych w raporcie, co powoduje, że warunki określone w pkt lI ppkt 20 i 33 zaskarżonej decyzji pozostają w całkowitej sprzeczności z wariantem przedsięwzięcia wskazanym we wniosku inwestora (wariant nr 1), który to wariant przewiduje ingerencję w wydmę znajdującą się w południowej części działki oraz w siedlisko paprotki (patrz raport, str.13 -wykaz wariantów przedsięwzięcia oraz str.53-55 analiza poszczególnych wariantów).Ochronę zarówno wydmy, jak i siedliska paprotki, gwarantuje jedynie wariant 3.
Niewskazanie w decyzji wybranego przez organ I instancji wariantu przedsięwzięcia z jednoczesnym wskazaniem obowiązku ochrony elementów środowiska, powoduje, jak słusznie wskazał odwołujący się, wydanie decyzji sprzecznej z jego wnioskiem.
Reasumując Kolegium stwierdziło, iż zaskarżoną decyzję podjęto z naruszeniem przepisów ustawy o uioś, określonych w art.3 ust.1 pkt 8, art. 66 ust.1 w związku z art.68 ust. 2 pkt 1 i w art.74 ust.1 pkt 6, co stanowi podstawę jej uchylenia
i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, celem uzupełnienia materiału dowodowego i wydania decyzji zgodnej z prawem - ze wskazaniem jednego
z wariantów wyszczególnionym w raporcie.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium uznało za zasadne tylko te określone w pkt 3,5,6,7 odwołania. Kolegium w dalszym ciągu nie podziela zarzutu odwołujących się, iż uwarunkowania ustalone w decyzji winny ujmować jedynie te zawarte w uzgodnieniu. W myśl art.80 ust.1 ustawy o uioś, Wójt Gminy , działający jako organ ochrony środowiska, wydając decyzję bierze pod uwagę oprócz warunków zawartych w uzgodnieniach i opiniach również inne okoliczności wymienione w tym przepisie.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
wnieśli P.C. i A.C. Zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji zarzucili:
1) naruszenie prawa powodujące nieważność decyzji wydanej w pierwszej instancji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. w części, w której Wójt Gminy nałożył zakaz likwidacji stanowisk paprotki zwyczajnej, tj. naruszenie art. 56 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie, które polegało na tym, że Wójt, nie będąc organem właściwym do decydowania o możliwości odstępstw od zakazów wyrażonych w ustawie o ochronie przyrody w odniesieniu do gatunków roślin poddanych ochronie, nałożył w treści swojej decyzji zakaz usuwania określonych gatunków z terenu inwestycji, co zostało zaaprobowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze;
2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 i 107 § 3 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a które polegało na błędnym przyjęciu przez Wójta Gminy oraz przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwala na nałożenie obowiązków (nakazów i zakazów) przez organ pierwszej instancji, podczas gdy podstawy do nałożenia tych obowiązków nie wynikają z materiału dowodowego sprawy;
3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 80 ust. 1 pkt 1 i 2 uioś, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a które polegało na tym, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając zaskarżoną decyzję, uznało, podobnie jak Wójt Gminy, iż był on uprawniony do nieuwzględnienia wyników uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1 ww. ustawy w postaci postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 30 września 2011 r. wydanego w sprawie o sygnaturze WST.K.4242.10.3.2011.ML;
4) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i 107 § 3 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające z jednej strony na nieodniesieniu się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze do braku podania przez organ rozpoznający sprawę w pierwszej instancji przyczyn nieuwzględnienia treści postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska przy wydawaniu zaskarżonej decyzji oraz nieustaleniu, że miało to miejsce z naruszeniem zasad określonych w art. 7 i 8 K.p.a., a z drugiej strony na braku wyjaśnienia nieuwzględnienia zarzutów z pkt 1, 2, 4 odwołania, poza stwierdzeniem, że art. 80 uioś... przewiduje również inne okoliczności, które organ powinien wziąć pod uwagę;
5) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 82 ust. 1 pkt 2 uioś, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając zaskarżoną decyzję, podobnie jak Wójt Gminy rozpoznający sprawę w pierwszej instancji, uznało za dopuszczalne nałożenie przez organ rozpoznający sprawę w pierwszej instancji obowiązku zapobiegania oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko - obejmującego zakaz likwidacji stanowisk paprotki zwyczajnej oraz nakaz zachowania ,,wydmy szarej" w całości, pomimo faktu, iż z wyników oceny oddziaływania na środowisko nie wynikała taka potrzeba.
Wobec powyższego:
1) na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji
w części, w której została ona wydana z naruszeniem przepisów o właściwości,
tj. w zakresie pkt 11.18 decyzji wydanej w pierwszej instancji, tj. w zakresie ustalenia zakazu likwidacji stanowisk paprotki zwyczajnej;
2) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c wnosimy o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skargi P.C. i A.C. ponieśli,
że w dniu [...] została wydana decyzja Wójta Gminy ustalająca środowiskowe uwarunkowania realizacji planowanego przez nich przedsięwzięcia.
Co do zasady treść tej decyzji uwzględniała treść postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] wydanego w sprawie o sygnaturze [...], dalej zwanego "postanowienie RDOŚ", mocą którego uzgodniono i określono warunki realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu budynków hotelowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działkach nr [...] oraz [...] położonych w miejscowości [...].
Jednakże, w pkt 11.18 oraz 11.33 decyzji pierwszoinstancyjnej, Wójt zawarł ustalenia niewynikające ze stanowiska przedstawionego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska - wprowadził zakaz likwidacji stanowisk paprotki zwyczajnej oraz nakaz zachowania w całości wydmy szarej. Ponadto, w odniesieniu do wydmy szarej, Wójt wprowadził zakaz lokalizowania "obiektów tymczasowych oraz reklam na jej terenie.
W wyniku wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze
wydało decyzję, mocą której uchyliło decyzję Wójta Gminy
i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Przyczyny takiego rozstrzygnięcia podane przez organ drugiej instancji nie są jednak prawidłowe, poza przyczyną polegającą na niezgodnym z uioś... wydaniem decyzji środowiskowej niezgodnej z ich wnioskiem. W ocenie skarżących, decyzja Wójta Gminy była wadliwa z innych przyczyn, niż wskazał to organ odwoławczy.
W pierwszej kolejności wskazali, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jako nieodpowiadające prawu może negatywnie wpłynąć na ich prawa i obowiązki
i doprowadzić do powtórzenia przez Wójta Gminy naruszeń, których dopuścił się on po raz pierwszy rozpatrując sprawę.
Według skarżących decyzja pierwszoinstancyjna w zakresie w jakim zakazuje likwidacji stanowisk paprotki zwyczajnej została wydana z naruszeniem przepisów
o właściwości, co stanowi podstawę stwierdzenia jej nieważności w tej części, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.
W ustawie o ochronie przyrody przewidziano szereg zakazów dotyczących oddziaływania na chronione gatunki roślin i zwierząt. W zależności od ustalonego przez ustawodawcę stopnia ochrony, zakazy te, zgodnie z art. 56 ust. 1 i 2 tej ustawy, mogą być uchylane przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska albo przez generalnego inspektora dyrektora środowiska. Oznacza to, że zakazy te, wprowadzone przepisami powszechnie obowiązującymi mają charakter względny, co oznacza, że intencją ustawodawcy było wprowadzenie możliwości ich uchylania w określonych przypadkach. Przepisy ustawy nie przewidują natomiast kompetencji organów samorządu gminnego do wydawania wiążących decyzji w zakresie wskazanych zakazów. Wobec tego wprowadzenie przez Wójta bezwzględnego zakazu likwidacji stanowisk paprotki stanowi niedopuszczalną w świetle obowiązujących przepisów ingerencję w sferę kompetencji innego organu, która, gdyby została utrzymana w obrocie prawnym, mogłaby doprowadzić do kuriozalnej sytuacji, w której wójt, w decyzji środowiskowej zabronił usuwania paprotki, podczas gdy odpowiedni dyrektor ochrony środowiska, w swojej decyzji, pozwoliłby na takie usunięcie.
Skarżący podnieśli, że wydając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą
ją decyzję organu pierwszej instancji, zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jak i Wójt Gminy , dopuścili się istotnych naruszeń przepisów postępowania, których wynikiem było dokonanie nieprawidłowych ustaleń faktycznych, przez co decyzje podjęte przez organy administracji nie odpowiadają prawu. Pomimo braku w materiałach postępowania dowodów pozwalających na stwierdzenie zasadności nałożenia zakazu likwidacji stanowisk paprotki zwyczajnej oraz nakazu zachowania w całości wydmy szarej w niezmienionym stanie, organy uznały za zgodne z prawem rozstrzygnięcie nakładające tego rodzaju obowiązki – przyjmując jak się wydaje, że wyniki przeprowadzonej oceny oddziaływania na środowisko dają podstawę dla takiego rozstrzygnięcia. Z takim poglądem nie można się zgodzić, bowiem w procesie wydawania decyzji przez organy, zdaniem skarżących, nie wskazano dowodów dających podstawę takich rozstrzygnięć.
Szczególnie lekceważący stosunek do obowiązku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego przejawia się w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które w przedostatnim akapicie uzasadnienia stwierdziło, że nie podziela pozostałych zarzutów naszego odwołania, gdyż "w myśl art. 80 ust. 1 ustawy o uioś... Wójt Gminy , /.../ wydając decyzję bierze pod uwagę oprócz warunków zawartych w uzgodnieniach i opiniach również inne okoliczności - wymienione w w/w przepisie". W ich ocenie tego typu argument stoi w rażącej sprzeczności z art. 7 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a.; wskazanie bowiem, że Wójt Gminy bierze pod uwagę inne okoliczności, bez ich nawet ogólnikowego zarysowania nie może być traktowane jako zgodne z zasadą prawdy obiektywnej prawidłowe uzasadnienie decyzji.
Uzasadnieniem dla wprowadzenia tego rodzaju ograniczeń nie może być
w szczególności, powoływana w decyzji Wójta uchwała nr XXXII/375/09 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 15 września 2009 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu, której § 3 pkt 5 zakazuje wykonywania na terenie Gminy wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, innych niż wymienione w tym postanowieniu. Zastosowanie tego postanowienia uchwały wymagałoby zatem dokonania ustaleń w zakresie rzeźby terenu w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia, obejmujących w szczególności ustalenie, czy na terenie de facto zurbanizowanym (na którym znajdują się ośrodki wypoczynkowe, który jest poprzecinany drogami) może być mowa o rzeźbie, która może być zniekształcona oraz ustalenie ewentualnej rzeźby terenu w analizowanym obszarze. Takich wyraźnych ustaleń brak jest jednak w obu decyzjach. Jeżeli jednak to właśnie na tej przesłance organy rozpoznające sprawę w administracyjnym toku instancji oparły swój pogląd co do zasadności rozstrzygnięcia w zakresie zachowania wydmy szarej w niezmienionym stanie, to takie ustalenie należy uznać za błędne. Ocena istnienia rzeźby terenu i możliwości jej zniekształcenia przez ingerencję w wał ziemi znajdujący się na działce, na której prowadzona jest działalność gospodarcza, usytuowanej w miejscowości wypoczynkowej w sąsiedztwie wielu podobnych obiektów, na obszarze, na którym znajdują się liczne ciągi komunikacyjne nie może być dokonywana z pominięciem tych okoliczności. Ich prawidłowe, zgodne z zasadami logicznego rozumowania uwzględnienie doprowadzi do wniosku, że na obszarze planowanej przez nich inwestycji w ogóle nie można mówić o rzeźbie terenu, której ochrona jest celem regulacji powołanej przez Wójta Gminy uchwały.
Zarzucane naruszenie ma więc istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w razie prawidłowej oceny materiału dowodowego sprawy, kwestionowane przez skarżących fragmenty rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego nie mogłyby zostać uznane za prawidłowe.
Wydając decyzję w pierwszej instancji, Wójt Gminy nie uwzględnił brzmienia postanowienia RDOŚ, czym naruszył art. 80 ust. 1 pkt 2 uioś...,
a Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie stwierdziło naruszenia w tym zakresie. Naruszony przepis ustawy należy do kategorii przepisów postępowania nieujętych
w K.p.a., który w sposób szczególny określa jaki materiał dowodowy jest brany pod uwagę przy wydawaniu decyzji środowiskowej. Przepis ten statuuje ogólną zasadę, zgodnie z którą organ wydający decyzję środowiskową jest zobowiązany uwzględnić
w jej treści, w szczególności treść uzgodnień, o których mowa wart. 77 ust. 1 ustawy oraz treść raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Przepis ten ogranicza zatem uznanie administracyjne organu wydającego decyzję środowiskową, poprzez wskazanie jakimi kryteriami organ ten powinien się kierować przy jej wydawaniu.
W odniesieniu do uzgodnień decyzji o warunkach zabudowy (które jednak, zgodnie z art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obejmują w szczególności uzgodnienie treści tej decyzji z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska), Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 września 2007 r. przedstawił kategoryczny pogląd, zgodnie z którym "organy te podejmują zatem cząstkowe rozstrzygnięcia sprawy w ramach przyznanych im kompetencji, a organ wydający decyzje jest związany stanowiskiem wyrażonym w postanowieniach uzgadniających". Pogląd ten w pełni zasługuje na aprobatę i znajduje zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Należy mieć bowiem na uwadze, że rozstrzygnięcie w zakresie technicznych aspektów decyzji środowiskowej wymaga specjalistycznej wiedzy oraz pogłębionej znajomości problematyki ochrony środowiska i właśnie dlatego zostało powierzone specjalnie powołanym do tego organom, takim jak RDOŚ. Do kompetencji Wójta nie należało zatem w szczególności ustalenie, czy teren położony w południowej części działki o numerze [...] stanowi w istocie wydmę szarą oraz czy i w jaki sposób powinien być on chroniony, podobnie jak nie leżało w jego kompetencjach nakładanie zakazów dotyczących likwidacji stanowisk paprotki, skoro tego rodzaju okoliczności nie wynikały z materiału, który obligatoryjnie bierze on pod uwagę, zgodnie z przepisami uioś, ustalenia w tym zakresie oraz kompetencje do nakładania ograniczeń należały w niniejszej sprawie do RDOŚ, który to organ w wydanym przez siebie postanowieniu nie odniósł się do tej kwestii.
Skarżący podnieśli także, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w żaden sposób nie zakomunikowało im przyczyn, dla których uznało niektóre zarzuty odwołania za niezasadne. Tego rodzaju rozstrzygnięcie rażąco narusza art. 7 K.p.a. oraz uniemożliwia sądową kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia dokonanego przez organ (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2007 r. sygn. akt II OSK 1207/06 ).
Ponadto, uznając za zasadne część z zarzutów skarżących dotyczących naruszeń przepisów K.p.a. (zarzuty z pkt 5, 6 i 7 odwołania), Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wskazało, na czym te naruszenia Wójta Gminy miały polegać. Brak takiego wyjaśnienia może prowadzić do powtórzenia naruszeń przez organ pierwszoinstancyjny rozpoznający sprawę i powinien być uzupełniony.
Zdaniem skarżących, organy niewłaściwie zastosowały. art. 82 ust. 1 pkt 2 uioś. Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego ma miejsce wtedy, gdy pomimo braku elementów hipotezy normy prawnej, organ administracji zastosuje jej dyspozycję. Analiza materiału dowodowego zebranego w postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie, w ocenie skarżących, prowadzi do wniosku, że nie istnieje potrzeba zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, której istnienie wypełniałoby hipotezę normy zawartej w art. 82 ust. 1 pkt 2, w zakresie obejmującym kwestionowane przez nich w administracyjnym toku instancji, elementy rozstrzygnięcia. Potrzeba ta nie istnieje obiektywnie, o czym świadczy materiał dowodowy sprawy.
Powyższy błąd miał istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadził do ujęcia
w treści decyzji zakazu likwidacji stanowisk paprotki zwyczajnej oraz zakazu ingerencji w wydmę szarą.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U.
z 2012 r., poz.270).
Decyzja o ustaleniu środowiskowych uwarunkowaniach wydawana jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji
o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz.1227 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o uioś".
W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o przepisy
ww. ustawy, ale także, a w zasadzie przede wszystkim, na podstawie art.138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanego dalej "K.p.a."
Zgodnie z art.138 § 2 K.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Kontrola sądu w niniejszej sprawie sprowadza się więc do oceny legalności decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Obecna konstrukcja prawna decyzji kasacyjnej opiera się na wystąpieniu dwóch przesłanek, a mianowicie konieczności ustalenia przez organ odwoławczy,
że postępowanie przed organem I instancji, w którym została wydana decyzja, prowadzone było z naruszeniem przepisów postępowania przy jednoczesnym stwierdzeniu, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Oznacza to, że wyznaczenie dopuszczalności zakończenia postępowania odwoławczego w sposób kasacyjny wymaga wykazania naruszenia przepisów postępowania, którego następstwem jest niewyjaśnienie podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy, bez którego nie można sprawy rozpoznać. Treść art. 138 § 2 K.p.a. musi być odczytywana i interpretowana łącznie z przepisem art. 136 K.p.a., określającym granice postępowania dowodowego przed organem odwoławczym. Granice te zostały zakreślone przez umożliwienie organowi odwoławczemu przeprowadzenia na żądanie strony lub z urzędu, dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, bądź zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego z przekroczeniem granic wynikających z art. 136 K.p.a. powodowałoby naruszenie opisanej wyżej zasady dwuinstancyjności.
W ocenie sądu, powyżej omówione przesłanki, zostały w niniejszej sprawie spełnione.
Organ I instancji, nie wyjaśnił bowiem należycie stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. Jak zwrócił uwagę organ odwoławczy, organ ten nie wywiązał się z obowiązku precyzyjnego ustalenia, kto posiada przymiot strony w tym postępowaniu. Brak jest bowiem kopii mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. W ocenie sądu, choć w istocie strona złożyła kopię mapy ewidencyjnej obejmującej dość szeroki obszar, ale z uwagi, że pomiędzy sporządzeniem tej kopii (rok [...]), a wydaniem decyzji upłynął dość długi okres, obecnie w oparciu o nią nie jest możliwe ustalenie stron postępowania.
W ocenie wnioskodawcy, oddziaływanie przedsięwzięcia zamknie się w granicach nieruchomości objętej inwestycją. Organ tego stwierdzenia w żaden sposób nie zweryfikował. W aktach sprawy przedstawionych organowi odwoławczemu brak było wniosku strony, a także załączników do tego wniosku w postaci wypisów z rejestru gruntów obejmujących przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmujących obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Naruszony więc został przepis art.74 ust.1 pkt 6 ustawy o uioś i choć brak ten został częściowo uzupełniony poprzez przedłożenie wypisów z ewidencji gruntów dotyczących nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością objętą przedsięwzięciem, nie pozwoliło to organom administracji publicznej na prawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania z uwagi na brak kopii aktualnej kopii mapy ewidencyjnej. Dodać należy, że wydawana decyzja winna być oparta o stan faktyczny istniejący w momencie jej wydawania.
Zgodnie z art.3 ust.1 pkt 8 lit.a ustawy o uioś, ilekroć w tej ustawie jest mowa
o ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - rozumie się przez
to postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności:
a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,
b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień,
c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.
Ocena ta dokonywana jest w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia ( art.61 ust.1 pkt 1 ).
Jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony, biorąc pod uwagę:
1) wyniki uzgodnień i opinii,
2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;
3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;
4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone (art.80 ustawy o uioś).
W trakcie postępowania organ zobowiązany jest do wybrania jednego z wariantów zaprezentowanych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Organ nie może jednak dokonywać tego wyboru według własnego uznania, bez uzyskania zgody wnioskodawcy. Zgodnie z art.81 ust.1 ustawy o uioś, jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia.
W sposób prawidłowy Kolegium zwróciło uwagę, że organ I instancji wydał decyzję przyjmując w niej rozwiązania z wariantu 3. bez uzyskania zgody wnioskodawcy, podczas gdy P.C. i A.C. wnioskowali
o przyjęcie wariantu 1 i właśnie takie rozstrzygnięcie, sprzeczne z art.81 ust.1 ustawy
o uioś, legło u podstawy większości zarzutów skarżących.
W tym stanie rzeczy, w ocenie sądu, organ odwoławczy wykazał,
że przeprowadzenie przezeń dodatkowego postępowania wyjaśniającego nie jest wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy. Użyte w przepisie art. 138 § 2 K.p.a. sformułowanie "w znacznej części" oznacza, zgodnie z intuicją językową, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził przeważającej, większej, pokaźnej części postępowania wyjaśniającego lub taka część postępowania została przeprowadzona
z rażącym naruszeniem przepisów proceduralnych. Zarówno nieprecyzyjne ustalenie kręgu stron postępowania, jak i zmiana wniosku skarżących bez ich zgody, stanowią rażące naruszenie przepisów postępowania, uzasadniające uchylenie decyzji
i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Brzmienie art. 138 § 2 K.p.a. zdanie drugie (przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy) nie pozostawia wątpliwości, że organ odwoławczy, podejmując na tej podstawie decyzję, jest obowiązany zawrzeć w jej uzasadnieniu wytyczne/wskazówki/zalecenia, o których mowa w tym przepisie.
W uzasadnieniu swojej decyzji kasacyjnej Kolegium stwierdziło: "... co powoduje jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia celem uzupełnienia materiału dowodowego i wydanie decyzji zgodnej z prawem i ze wskazaniem jednego z wariantów wyszczególnionych w raporcie".
W ocenie sądu, jakkolwiek wskazanie przez organ odwoławczy okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy nie jest precyzyjne i pozostawia wiele do życzenia, to jednak nie można uznać, że wydana decyzja w ogóle nie wskazuje takich okoliczności, a więc, że została wydana z naruszeniem art.138 § 2 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Decyzja kasacyjna oparta o art. 138 § 2 K.p.a. jest rozstrzygnięciem procesowym. Nie kształtuje ona stosunku materialnoprawnego. nie przesądza zatem o istocie sprawy administracyjnej, lecz jest ostatnim aktem wydanym w toku instancji, który w inny sposób kończy postępowanie, stanowiącym przeszkodę dla ukształtowania tego stosunku wydanym wcześniej rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji, uniemożliwiając mu uzyskanie przymiotu ostateczności.
Następstwem wydania decyzji kasacyjnej jest powrót sprawy na drogę postępowania przed organem I instancji. Ponowne postępowanie, jakie się przed nim toczy nie jest dalszym ciągiem, ani "przedłużeniem postępowania" odwoławczego.
Po uchyleniu decyzji przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. sprawa wraca do poprzedniego stanu i postępowanie przed organem I instancji toczy się od początku. Na nowo zostaje ustalony stan sprawy - zarówno faktyczny, jak i prawny. Jakkolwiek nowa decyzja organu I instancji może ukształtować sytuację prawną strony w sposób mniej korzystny lub bardziej korzystny, niż czyniła to uchylona, uprzednia decyzja tego organu, czyni to jednak na nowo, jako "efekt" nowego postępowania. Wskazanie przez organ odwoławczy okoliczności, jakie organ I instancji powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy dotyczy kwestii związanych z powodami, dla których organ uznał konieczność uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, a więc kwestii proceduralnych.
W tej sytuacji wypowiadanie się tak przez organ odwoławczy, jak i przez sąd, odnośnie do prawidłowości merytorycznych rozstrzygnięć, byłoby przedwczesne.
Sąd stwierdził również, że organ odwoławczy podejmując zaskarżoną decyzję naruszył art.107 § 3 K.p.a., jednakże naruszenie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Naruszenie to polega na tym, że uzasadnienie decyzji nie zostało sporządzone zgodnie z zasadami określonymi w tym przepisie, szczególnie w zakresie braku ustosunkowania się do zarzutów odwołania i ogólnikowego stwierdzenia o uznaniu za zasadne zarzutów wymienionych w punktach 3, 5, 6 i 7 odwołania.
Na marginesie sąd jedynie zwraca uwagę, że rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 sierpnia 2001 r. w sprawie określenia rodzajów siedlisk przyrodniczych podlegających ochronie (Dz. U. Nr 92, poz.1029 ), o którym mowa w załączniku do uchylonej decyzji organu I instancji, utraciło moc z dniem 15 czerwca 2005 r., tj. z dniem wejścia w życie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 maja 2005 r. w sprawie typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, wymagających ochrony w formie wyznaczenia obszarów Natura 2000 (Dz. U. Nr 94, poz.795 ), które następnie również utraciło moc z dniem 25 maja 2010 r., tj. z dniem wejścia w życie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 kwietnia 2010 r. w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także kryteriów wyboru obszarów kwalifikujących się do uznania lub wyznaczenia jako obszary Natura 2000 (Dz. U. Nr 77, poz.510 ).
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło