II SA/Sz 438/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. sprawy ze skargi T. K. i K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących T. K. i K. K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie umorzenia postępowania. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Pismem z dnia [...] r. K. i T. K. (skarżący) zwrócili się do Starosty W. z wnioskiem o udzielenie informacji, czy starostwo podjęło decyzję o uregulowaniu stanu prawnego, należącej do nich nieruchomości położonej w T. na działce o numerze [...], wpisanej do księgi wieczystej pod numerem KW [...]. Na skutek pisma skarżących, Starosta W. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] r. W uzasadnieniu wniosku starosta wskazał, że opisaną wyżej decyzją J. i W. M. została oddana w użytkowanie wieczyste działka oznaczona numerem [...] o powierzchni [...] m2 położona w T. Starosta W. podniósł we wniosku, że powodem stwierdzenia nieważności decyzji jest okoliczność, iż dokonując przekazania nieruchomości w użytkowanie wieczyste nie obliczono powierzchni działki, nie przeprowadzono procedury polegającej na wyodrębnieniu działki, jak również nie nastąpiło okazanie jej granic. Przekazanie nieruchomości odbyło się w czasie, gdy w obrębie T. [...] zakładano rejestr gruntów. W rejestrze gruntów, który został sporządzony w dniu 10 maja 1972 r. działka o numerze [...] nie istniała, natomiast w tym samym miejscu usytuowana była działka o numerze [...] i powierzchni [...] m2. W ocenie starosty tylko ta działka mogła zostać przekazana w użytkowanie wieczyste. Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W., nr [...] z dnia [...] r. Pismem z dnia 22 grudnia 2014 r. E. M. – K. (wnuczka J. i W. M.), sprzeciwiła się prowadzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji podnosząc, że jej dziadkowie na podstawie tej decyzji, otrzymali w użytkowanie wieczyste działkę o powierzchni [...] m2, ale także otrzymali na własność znajdujące się na tej działce budynki. W jej ocenie, stwierdzenie nieważności decyzji pozbawi ją nie tylko użytkowania wieczystego działki, ale również własności posadowionych na tej działce budynków. Decyzją z dnia [...] r., nr [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w W. z dnia [...]r., nr [...], w przedmiocie oddania małżonkom J. i W. M. w użytkowanie wieczyste działki, stanowiącej własność Państwa, o powierzchni [...] m2, położonej w T. przy ul. [...], działka nr [...] i sprzedaży domu mieszkalnego jednorodzinnego, posiadającego 5 izb powierzchni [...] m2 i kubaturze 481 m3 oraz budynku gospodarczego o kubaturze 132 m3, położonych na w/w działce. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło obowiązujące w dacie wydania decyzji przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach wskazując jednocześnie, że brak jest podstaw do uznania, iż doszło do ich naruszenia. Kolegium nie stwierdziło również aby decyzja była dotknięta którąś z pozostałych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. uzasadniających stwierdzenie jej nieważności. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik K. i T. K. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżących szczegółowo opisał stan prawny nieruchomości i wykazywał, że część działki przekazanej decyzją z [...] r. w użytkowanie wieczyste J. i W. M. stanowiła w dacie przekazania własność K. i T. K. Na skutek decyzji, a także działań podejmowanych przez kolejne organy zostali oni pozbawienia władztwa nad działką o powierzchni [...] m2. Pełnomocnik skarżących wywodził, że w efekcie tych działań działka widnieje w dwóch księgach wieczystych o różnych numerach, a analiza dokumentacji geodezyjnej prowadzi do wniosku, iż ma ona "podwójne pokrycie w terenie". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. umorzyło postępowanie odwoławcze uznając, że K. i T. K. nie są stroną postępowania i tym samym nie mają legitymacji do wniesienia odwołania w tej sprawie. Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ uznał, iż skarżący są właścicielami działki sąsiedniej, graniczącej z działką, której dotyczyło postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] r. W konsekwencji nie posiadają oni interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji dotyczącej tej nieruchomości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., skarżący podnieśli zarzut naruszenia art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), wywodząc, że organ błędnie uznał, iż nie mają interesu prawnego w niniejszej sprawie. W ocenie skarżących poza sporem pozostaje, że na skutek dokonanych kolejno podziałów i zmian w numeracji działek, sporna działka posiada "podwójne pokrycie w terenie" i figuruje w dwóch różnych księgach wieczystych, to jest księdze wieczystej skarżących o numerze KW [...] (obecnie [...]), obejmującej działkę nr [...] ( która swoją powierzchnią obejmuje działkę o numerze [...] o powierzchni [...] m2 i działkę o numerze [...] o powierzchni [...] m2), oraz w księdze wieczystej gminy T. o numerze [...] (obecnie [...]). W tej sytuacji sprawa dotyczy interesu prawnego skarżących, bowiem do działki o powierzchni [..] m2 przysługuje im prawo własności. Nie są zatem jedynie właścicielami działki sąsiedniej – jak wywodzi organ. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Ze znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego dokumentów wynika, że decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W., oddało w użytkowanie wieczyste małżonkom J. i W. M., na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego, działkę stanowiącą własność Skarbu Państwa, położoną w T. przy ul. [...], oznaczoną na planie numerem [...] o powierzchni [...]m2 oraz sprzedało w/w znajdujący się na tej działce dom jednorodzinny oraz budynek gospodarczy. Następnie, na skutek dokonania pomiaru uzupełniającego, działka oznaczona numerem [...], została podzielona na dwie działki – nr [...], o powierzchni [...] m2 i nr [...], o powierzchni [...] m2. Decyzją z dnia [...] r., Wojewoda P. stwierdził nabycie z mocy prawa obu działek przez Gminę T. Decyzją nr [...], z dnia [...]r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność opisanej wyżej decyzji Wojewody P. Z uzasadnienia decyzji wynika, że działka o numerze [...] została, w wyniku zmian w ewidencji gruntów, opisana jako część działki numer [...], stanowiącej własność K. i T. K. W dniu 18 maja 1988 r. został sporządzony wykaz zmian gruntowych, który zmieniał właścicieli działki numer [...] z K. i T. K. na J. i W. M. Z uzasadnienia decyzji wynika także, że w zasobie geodezyjnym brak jest danych geodezyjnych, które mogłyby stanowić podstawę do ustalenia granic działki o numerze [...], a Starosta W. wskazał, iż obszar, którego dotyczy działka nr [...] nigdy nie był użytkowany przez p. E. M.-K., ani jej poprzedników prawnych. Od 1965 r. obszarem tym władali K. i T. K. Z tych względów Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji komunalizacyjnej, uznając, że wobec niewyjaśnionego stanu prawnego nieruchomości brak było podstaw do stwierdzenia nabycia działki przez Gminę T. Z kolei z załączonego do akt wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 29 kwietnia 2008 r., sygn. akt [...] również wynika, że sporna działka o powierzchni [...] m2 od 1965 r. stanowiła własność M. i J. K., a następnie K. i T. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył co następuje: Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji potwierdziła zasadność skargi i wykazała, że akt ten narusza prawo w sposób uzasadniający jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Zaskarżoną decyzją organ pozbawił skarżących przymiotu strony uznając, że nie posiadają oni interesu prawnego w rozstrzygnięciu – jako właściciele działki sąsiadującej z działką, której dotyczy postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji. Za punkt wyjścia rozważań w tej sprawie należy przyjąć definicję strony, zawartą w art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.). Stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W niniejszej sprawie skarżący wywodzą swój interes prawny, z przysługującego im prawa własności do działki gruntu, o powierzchni [...] m2, położonej w miejscowości T., która została oddana w użytkowanie wieczyste J. i W. M. Dokonując oceny tak uzasadnionego interesu prawnego, w pierwszej kolejności należy wskazać, że w doktrynie i judykaturze istnieje ugruntowane stanowisko dotyczące cech, jakie powinien posiadać interes prawny. Przyjmuje się, że powinien być osobisty, własny, indywidualny, konkretny i aktualny, a ponadto powinien być oparty na normie prawa powszechnie obowiązującego, przede wszystkim administracyjnego (materialnego), choć dopuszcza się również, aby była to norma prawa cywilnego. Należy przyjąć, że interes prawny powinien być bezpośredni, a więc wynikać wprost z norm prawa powszechnie obowiązującego. Pojęcie interesu prawnego uosabia potencjalną możność nałożenia obowiązków lub przyznania uprawnień, które muszą wynikać z powszechnie obowiązującego prawa i których adresatem może być wyłącznie osoba określona (wskazana) przez to prawo (patrz Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz pod redakcją R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. CH Beck, wyd. 2). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy uznać, że w świetle poczynionych ustaleń skarżący wykazali interes prawny w złożeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, bowiem jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach, nie są oni jedynie właścicielami działki sąsiadującej z działką oddaną J. i W. M. w użytkowanie wieczyste. Ze zgromadzonych dokumentów wynika natomiast, że są oni właścicielami wchodzącej w skład przekazanej w użytkowanie wieczyste części nieruchomości o powierzchni [...] m2 i stąd wywodzą swój interes prawny w tej sprawie. Z wywodów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynika również, że obecnie działka ta widnieje w dwóch różnych księgach wieczystych, w tym w księdze wieczystej dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność skarżących. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący posiadają interes prawny w stwierdzeniu nieważności decyzji, która pozbawiła ich władztwa nad częścią stanowiącej ich własność nieruchomości. Organ rozpatrując wniosek całkowicie pominął powyższe okoliczności, dokonując ustaleń, które nie odpowiadają stanowi faktycznemu. W konsekwencji skarżący zostali pozbawieni przymiotu strony, a ich argumenty nie zostały przez organ rozpatrzone. Prawidłowe określenie stron postępowania ma doniosłe znaczenie, o czym świadczy chociażby fakt, iż brak udziału strony w postępowaniu stanowi przesłankę do wznowienia postępowania. W tym miejscu należy wyjaśnić, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji stronami postępowania są nie tylko strony trybu zwykłego, lecz także osoby, których interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 326/13, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rolą organu było zatem szczegółowe zbadanie, czy i komu w prowadzonym postępowaniu przysługuje przymiot strony, biorąc pod uwagę w szczególności skutki stwierdzenia nieważności. Rozpatrując ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania i dokona prawidłowych ustaleń dotyczących interesu prawnego skarżących, a następnie doręczy wydaną w sprawie decyzję wszystkim prawidłowo ustalonym stronom postępowania. Z przytoczonych wyżej względów sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postepowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.