II SA/Sz 452/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.),, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 października 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka oddala skargę. Wnioskiem z dnia 9 czerwca 2014 r. M.S. zwróciła się do S. Centrum Świadczeń o ustalenie prawa od jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka M.S. ur. [...] r. Do wniosku zostało dołączone zaświadczenie, z którego wynika, iż wnioskodawczyni pozostawała pod opieką medyczną od 13 tygodnia ciąży. Decyzją z dnia 16 czerwca 2014 r. Prezydent Miasta S. odmówił przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, powołując się na treść art. 15b ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.), z którego wynika, że zapomoga z tytułu urodzenia dziecka przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Od decyzji tej odwołanie wniosła M.S., w którym wskazała, że decyzja organu I instancji jest dla niej krzywdząca, tym bardziej, że córka jest wcześniakiem, wymaga szczególnej troski z uwagi na wykrytą wadę serca. Ponadto wyjaśniła, iż była pod opieką lekarza ginekologa przed 10 tygodniem ciąży. Była bowiem wówczas hospitalizowana z powodu problemów ginekologicznych. Decyzją z dnia 27 listopada 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło wyżej wymienioną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu swojej decyzji, Kolegium wskazało, iż wprawdzie strona do akt sprawy załączyła zaświadczenie od lekarza ginekologa z dnia 6 czerwca 2014 r. o pozostawaniu pod opieką medyczną od 13 tygodnia ciąży, to jednak z treści odwołania od decyzji wynika, iż już przed 10 tygodniem ciąży, z uwagi na problemy ginekologiczne była hospitalizowana. W związku z tym organ odwoławczy uznał, iż niezbędnym jest poczynienie ustaleń, czy fakt ten miał miejsce. Dlatego też Kolegium zobowiązało organ I instancji do wezwania M.S. do dostarczenia zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego terminy przebywania w szpitalu przed dniem 30 grudnia 2013 r., kiedy to - jak wynika z wyżej wymienionego zaświadczenia lekarskiego z dnia 6 czerwca 2014 r. - udzielono pacjentce po raz pierwszy świadczenia zdrowotnego w I trymestrze ciąży wraz z informacją, czy schorzenia ginekologiczne, na które strona powołuje się mogły być okolicznościami utrudniającymi lub uniemożliwiającymi pacjentce, w sposób naturalny, rozpoznanie w terminie określonym przepisem art. 15 ust. 5 wyżej wymienionej ustawy, że jest w ciąży, czy też takie okoliczności nie nastąpiły. Wobec powyższego organ I instancji pismem z dnia 10 grudnia 2014 r. wezwał M.S. do dostarczenia zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego terminy przebywania w szpitalu przed dniem 30 grudnia 2013 r. z uwagi na problemy ginekologiczne powstałe przed 10 tygodniem ciąży. Ponadto organ I instancji wskazał, iż zaświadczenie lekarskie musi zawierać informację czy schorzenia ginekologiczne wnioskodawczyni mogły być okolicznościami utrudniającymi lub uniemożliwiającymi w sposób naturalny rozpoznanie w terminie nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, że jest w ciąży, czy też takie okoliczności nie nastąpiły. W odpowiedzi na niniejsze wezwanie, w dniu 29 grudnia 2014 r., do organu I instancji wpłynęło pełnomocnictwo udzielone przez M.S. radcy prawnemu P.B. i radcy prawnemu B.S. w przedmiotowej sprawie, a także pismo wraz z dowodami w sprawie. W piśmie pełnomocnik informuje, iż rozpoznanie ciąży u pacjentki nastąpiło dopiero w dniu 30 grudnia 2013 r. i od tego momentu pozostawała pod stałą opieką medyczną. Do powyższego pisma załączony został wynik badania USG z dnia 30 grudnia 2013 r., stwierdzający ciążę, a także karty informacyjne leczenia szpitalnego z dnia 7 stycznia 2014 r.(okres przebywania w szpitalu od 3 stycznia 2014 r. do 7 stycznia 2014 r.), z dnia 22 stycznia 2014 r. (okres przebywania w szpitalu od 21 stycznia 2014 r. do 22 stycznia 2014 r.), z dnia 21 maja 2014 r. (okres przebywania w szpitalu od 19 maja 2014 r. do 21 maja 2014 r.), z dnia 1 czerwca 2014 r. (okres przebywania w szpitalu od 27 maja 2014 r. do 1 czerwca 2014 r.), a także kartę przebiegu ciąży. Następnie na podstawie przedstawionego przez pełnomocnika pisma wraz z dowodami, Prezydent Miasta S. decyzją z dnia 5 stycznia 2015 r. orzekł o odmowie przyznania prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. W ocenie organu I instancji z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, że M.S. udokumentowała swoje wizyty w szpitalu czy też u ginekologa przed dniem 30 grudnia 2013 r., ani potwierdzających pozostawanie jej pod opieką medyczną z uwagi na problemy ginekologiczne. Ponadto do akt sprawy nie zostało dostarczone również zaświadczenie lekarskie wskazujące, iż wnioskodawczyni z uwagi na schorzenia ginekologiczne mogła mieć trudności z rozpoznaniem, w sposób naturalny ciąży. Wszystkie dokumenty dostarczone przez pełnomocnika, świadczą o pozostawaniu strony pod opieką medyczną po 10 tygodniu ciąży, aż do porodu i nie potwierdzają jakoby strona z uwagi na problemy ginekologiczne była hospitalizowana przed dniem 30 grudnia 2013 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pełnomocnik M.S., zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art.80 kpa oraz naruszenie prawa materialnego co miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 15 b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik zaznaczył, iż organ I instancji nie dokonał oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie, czy strona udowodniła, że nie mogła z uwagi na skomplikowaną sytuację zdrowotną rozpoznać u siebie ciąży na tak wczesnym etapie, gdyż miesiączkowała regularnie, zgłosiła się do lekarza dniu 30 grudnia 2013 r. z powodu krwawienia z dróg rodnych i dolegliwości bólowych podbrzusza, które to objawy nie są typowymi objawami zwiastującymi ciążę. Ponadto w odwołaniu pełnomocnik podkreślił, iż organ I instancji dokonał niewłaściwej wykładni art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych albowiem niezbędne jest przeprowadzenie takiej wykładni, która gwarantowałaby możliwość korzystania z tej formy pomocy także kobietom, które z niezawinionych przez siebie przyczyn nie były w stanie znaleźć się pod opieką medyczną przed upływem 10 tygodnia ciąży, a które w późniejszym okresie były objęte systematyczną (w każdym trymestrze ciąży) opieką medyczną. Jednocześnie pełnomocnik zaznaczył, iż za takim kierunkiem wykładni przemawiają zasady konstytucyjne wywiedzione w art. 32 w związku z art. 71 Konstytucji RP, bowiem odwołanie się wyłącznie do literalnej wykładni przepisu art. 15 b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w istocie prowadzi do zróżnicowania sytuacji prawnej kobiety w ciąży ze względu na stan zdrowia. Wobec powyższego zdaniem pełnomocnika, nie powinna ona ponosić negatywnych skutków literalnej wykładni przepisu art. 15 b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż z powodów zdrowotnych nie mogła rozpoznać, nie później niż do 10 tygodnia, że jest w ciąży, a tym samym skorzystać z pomocy dla rodzin przewidzianej przez ustawodawcę w art. 15b ust. 1 wyżej wymienionej ustawy. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. K.p.a. i art. 15 b ust. 1 - 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r. poz. 114) oraz rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 14 września 2010 r. w sprawie formy opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka oraz wzoru zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod tą opieką (Dz. U. z 2010 r. Nr 183 poz. 1234) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy ponownie przeanalizował całość zebranego w sprawie materiału dowodowego i powołując się na art. 15b ustawy o świadczeniach rodzinnych uznał, że świadczenie powyższe M.S. nie przysługuje. Z ustaleń organu wynika, że wnioskodawczyni legitymuje się zaświadczeniem lekarskim, z którego wynika, że pozostawała pod opieką lekarską dopiero od 13 tygodnia ciąży, a nie jak jest to wymagane przez przepis art. 15b ust. 5 nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. M.S. nie udokumentowała swoich wizyt w szpitalu czy też u lekarza ginekologa przed dniem 30 grudnia 2013 r., potwierdzających pozostawanie pod opieką medyczną z uwagi na problemy ginekologiczne. Ponadto, pomimo faktu, że organ I instancji wezwał stronę do uzupełnienia dokumentacji (wypełniając zalecenia Kolegium zawarte w jego decyzji), do akt niniejszej sprawy, nie zostało dostarczone zaświadczenie lekarskie, które wskazywałoby, że z uwagi na schorzenia ginekologiczne mogła mieć trudności z rozpoznaniem, w sposób naturalny ciąży. Organ uznał, iż dokumenty dostarczone przez pełnomocnika, świadczą o pozostawaniu strony pod opieką medyczną po 10 tygodniu ciąży do porodu, a tym samym nie potwierdzają jakoby M.S. z uwagi na problemy ginekologiczne przebywała w szpitalu przed dniem 30 grudnia 2013 r. Kolegium wskazało, że przytoczone wyżej przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a decyzje na ich podstawie wydawane, to decyzje tzw. związane. W związku z tym ani organ I instancji ani Kolegium nie mają możliwości przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, gdyż zgodnie z wyżej cytowanymi przepisami, świadczenie to nie przysługuje, a przy orzekaniu nie mogą brać pod uwagę żadnych szczególnych okoliczności istniejących w sprawie, albowiem nie działają tutaj w ramach uznania administracyjnego. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik M.S. zarzucając: 1. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 15b ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U.2013,1456 j.t.), zwanej dalej u.ś.r. poprzez dokonanie wyłącznie literalnej wykładni tego przepisu co w konsekwencji doprowadziło do nierównego traktowania skarżącej i odmowę przyznania jej jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, która z niezawinionych przez siebie przyczyn nie była w stanie znaleźć się pod opieką medyczną przed upływem 10 tygodnia ciąży pomimo tego, że w późniejszym okresie była objęta systematyczną opieką medyczną 2. Naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 138 § 1 pkt. 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy podczas gdy organ odwoławczy winien ją uchylić i orzec w tym zakresie co do istoty sprawy W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o: 1. na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2. zwrot kosztów postępowania na rzecz Skarżącej od Organu w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych 3. rozważenie możliwości na podstawie art. 135 p.p.s.a. uchylenia w całości decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd administracyjny naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), przy czym sąd ten nie jest związany postawionymi w skardze zarzutami i kontroluje zaskarżony akt również z urzędu (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Kontrolowana decyzja wydana została na gruncie ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139 poz. 992 ze zm.). Zgodnie z art. 15 b ust. 1 i ust. 2 w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1.000 zł na jedno dziecko matce lub ojcu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka - niezależnie od wysokości dochodów. Wskazać należy, że na mocy art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2008r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2008r. Nr 237, poz. 1654) wprowadzono do art. 15b ustępy 5-7. Zgodnie z ich treścią omawiana zapomoga przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, a pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim. Przepisy dotyczące przyznania wnioskowanego świadczenia zostały zmienione na podstawie ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 50. poz. 301). Na podstawie art. 3 tej ustawy odroczono obowiązek stosowania przepisu art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do art. 3 dodatek z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka, o których mowa w art. 9 ust. 1 i art. 15b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do dnia 31 grudnia 2011 r. przysługują po przedstawieniu zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną, potwierdzającego co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza ginekologa lub położną. Ponadto art. 15b ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych w nowym brzmieniu określał, że pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Przepisy wydane na podstawie art. 9 ust. 8 stosuje się odpowiednio. Z akt sprawy wynika, i nie jest to przez stronę skarżącą kwestionowane, że jej córka M.S. urodziła się w dniu [...] r. Zaświadczeniem lekarskim z dnia 6 czerwca 2014 r. potwierdzono, że skarżąca przebywała pod opieką medyczną od 13 tygodnia ciąży do porodu i że świadczenia zdrowotne były jej udzielane: w pierwszym trymestrze ciąży – 30 grudnia 2013 r., w drugim trymestrze ciąży 13 stycznia 2014 r., 27 stycznia 2014 r,. 28 lutego 2014 r., 14 marca 2014 r., w trzecim trymestrze ciąży 28 marca 2014 r., 18 kwietnia 2014 r., 11 kwietnia 2014 r, 19 maja 2014 r., 21 maja 2014 r. Wskutek twierdzeń skarżącej zawartych w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta S. z 16 czerwca 2014 r. jaka została wydana po raz pierwszy w sprawie, że pozostawała pod opieką lekarza ginekologa przed 10 tygodniem ciąży, organ II instancji okoliczność tą wziął pod uwagę i decyzją z dnia 27 listopada 2014 r. uchylił decyzję organu I instancji nakazując wyjaśnić tę kwestię. Pomimo wezwania skarżącej do dostarczenia zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego terminy przebywania w szpitalu, lub że była z wizytą u ginekologa przed 30 grudnia 2013 r. z uwagi na problemy ginekologiczne powstałe przed 10 tygodniem ciąży, z którego będzie wynikać, że schorzenia te uniemożliwiają w sposób naturalny rozpoznanie w terminie określonym w art. 15b ust. 5 cyt. ustawy, że jest w ciąży, M.S. takiego zaświadczenia nie dostarczyła. Przedłożyła jedynie do organu wynik badania USG z 30 grudnia 2013 r. oraz karty informacyjne leczenia szpitalnego z 7 stycznia 2014 r., 22 stycznia 2014 r., 21 maja 2014 r., 1 czerwca 2014 r. oraz kartę przebiegu ciąży. Z przedłożonego przez skarżącą dokumentów nie wynika, iż w okresie od 10 tygodnia ciąży pozostawała pod opieką medyczną. Zatem w ocenie Sądu zarówno organ I jak i II instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy prawidłowo uznały, że skarżąca nie wykazała, że do 30 grudnia 2013 r. pozostawała po opieką medyczną. Na dzień 30 grudnia 2013 r. przypadał 13 tydzień ciąży. Przepis art. 15b ustawy, jak słusznie zauważyło Kolegium nie jest przepisem uznaniowym i nie wprowadza żadnych wyjątków w zakresie wydłużenia terminu poza 10 tydzień ciąży dla objęcia opieką medyczną kobiety skutkujące przyznaniem jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo uznały, że data pierwszej wizyty lekarskiej miała miejsce po 10 tygodniu ciąży. Z tych przyczyn na podstawie art.151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku.