II SA/Sz 456/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.),, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., Nr [...] W dniu 27 grudnia 2017 r. M. Ż. wystąpiła o przyznanie świadczenia wychowawczego dla córki M. Ż. na okres od 1 grudnia 2017 r. do 30 września 2018 r. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta S. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ wyjaśnił, że w oparciu o zebrane dokumenty zweryfikował dochód osiągnięty przez stronę w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na który jest ustalane prawo do świadczenia i ustalił, że wyniósł on [...] zł (dochód strony wynikający ze stosunku pracy rozpoczętej w grudniu 2016 r.), a w przeliczeniu na członka dwuosobowej rodziny [...] zł, co oznacza przekroczenie kryterium dochodowego wymaganego dla przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Po rozpatrzeniu odwołania M. Ż. i w oparciu o zebrany materiał dowodowy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...], w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257) w związku z art. 2 pkt 1, 2, 14, art. 4 ust. 2 i 3, art. 5 ust. 3 i 4, art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r., poz. 1851), dalej jako "k.p.a.", uznając je za niezasadne utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy, po przytoczeniu przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie, wyjaśnił, że w roku 2016 rodzina M. Ż. uzyskała łączny dochód w wysokości [...] zł. Dochód ten został uzyskany w grudniu 2016 r. Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 2 powołanej ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W związku z powyższym dochód uzyskany w 2016 r. należało podzielić przez liczbę miesięcy (jeden miesiąc – grudzień), a następnie przez liczbę członków rodziny (dwie osoby), co dało kwotę [...]zł dochodu na członka rodziny i tym samym przekroczone zostało kryterium dochodowe w wysokości [...] zł. Skutkiem powyższego świadczenie wychowawcze na wnioskowany okres nie przysługuje. Opisaną decyzję organu odwoławczego M. Ż. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę jej wydania, tj. art. 4 ust. 2 i art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Skarżąca podniosła, że wniosek został złożony w celu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres [...], w związku z czym organ winien ustalić dochód rodziny za rok 2016. W roku tym rodzina uzyskała łączny dochód w wysokości [...] zł w okresie od lipca 2016 r. do grudnia 2016 r. Mając na uwadze treść art. 7 ust. 2 ustawy uzyskany w 2016 r. dochód należało podzielić przez liczbę miesięcy, tj. sześć – od lipca do grudnia, a następnie przez liczbę członków rodziny, tj. dwie osoby, co daje kwotę [...]zł dochodu na członka rodziny. Z powyższego wynika, że kryterium dochodowe rodziny nie zostało przekroczone. W oparciu o powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznając skargę za bezzasadną wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zasady przyznawania świadczenia wychowawczego (tzw. 500+) zostały unormowane w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r., poz. 1851). Zgodnie z art. 4 i art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze w kwocie [...]zł miesięcznie przysługuje rodzicowi dziecka (pod, którego opieką się znajduje) do ukończenia przez nie 18-go roku życia, przy czym uprawnienie to na pierwsze dziecko w rodzinie zostało uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, tj. dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie może przekraczać [...] zł miesięcznie. Dochodem rodziny jest suma dochodów jej członków (art. 2 pkt 4), zaś dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalone jest prawo do świadczenia wychowawczego z uwzględnieniem utraty i uzyskania dochodu. W myśl art. 2 pkt 1 ustawy "dochód" oznacza dochód w rozumieniu przepisów oświadczeniach rodzinnych. Definicja dochodu została zawarta w art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1952 – j.t. ze zm.). Art. 3 pkt 1 lit. a) tej ustawy definiuje dochód, jako przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c, 30e, 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o: koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W niniejszej sprawie M. Ż. wnioskowała o przyznanie świadczenia na okres od 1 grudnia 2017 r. do 30 września 2018 r., zatem rokiem kalendarzowym z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest rok 2016. Organy obu instancji przyjęły, że dochód roczny rodziny skarżącej we wskazanym okresie, uzyskany ze stosunku pracy rozpoczętej w grudniu 2016 r. wyniósł [...] zł, a w przeliczeniu na członka dwuosobowej rodziny [...] zł i tym samym przekroczył kryterium dochodowe wymagane dla przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia na pierwsze dziecko, tj. [...] zł miesięcznie. W ocenie Sądu, tak przyjęty przez organy sposób wyliczenia dochodu rodziny skarżącej budzi wątpliwości, co do jego prawidłowości. Ustalając dochód rodziny skarżącej organ pierwszej instancji oparł się jedynie na wydruku informatycznym udostępniania danych w Epodatki oraz danych z ZUS o składkach. Pomimo przedłożenia przez skarżącą w dniu 1 lutego 2018 r. zaświadczenia z A. we W. z którego wynika, że w okresie od lipca 2016 r. do listopada 2016 r. były zawarte z nią umowy zlecenia, organ tej kwestii w ogóle nie wyjaśnił. Nie ustalił jakiego rodzaju dochód został uzyskany z tytułu wskazanej umowy o pracę na zlecenie, czy był on opodatkowany, czy odprowadzono od niego składki na ubezpieczenie zdrowotne, poprzestając jedynie na wydruku informatycznym, uwzględniającym datę uzyskania uprawnień do ubezpieczenia zdrowotnego od 1 grudnia 2016 r. Z takim stanowiskiem organu, nie sposób się zgodzić, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona przedłożyła dokumenty, mające wpływ na stan sprawy. Ustalenie na ich podstawie kiedy faktycznie i w jakiej wysokości dochód uzyskała skarżąca, ma istotne znaczenie dla sprawy, bowiem od tych ustaleń zależy przyjęty sposób wyliczenia wysokości dochodu rodziny, a w rezultacie członka rodziny i tym samym przyznania świadczenia wychowawczego. Organ winien wnikliwie wyjaśnić sytuację skarżącej, w odniesieniu do dochodu uzyskanego z tytułu umów zlecenia. W oparciu o treść art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) Sąd przyjął jako dowód w sprawie przedłożone przez skarżącą na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. zaświadczenia wystawione przez A. we W. z dnia 7 czerwca 2018 r. informujące, że w okresie od lipca 2016 r. do listopada 2016 r. zawierano z M. Ż. umowy zlecenia i, że została zawarta ze stroną umowa o pracę na czas określony od dnia 1 grudnia 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2019 r. w wymiarze ˝ etatu oraz wskazujące wysokość wynagrodzenia z tego tytułu. Wprawdzie organ pierwszej instancji nie dysponował przedmiotowym dowodem w momencie orzekania, ale w dacie ich wpływu do organu powziął o nich wiedzę, zatem z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. zachodzi potrzeba ich rozważenia. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że ustaleń tych nie może poczynić sam Sąd, gdyż nie może w tym zakresie wyręczyć organu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 150/11). Organy administracji są zobowiązane przestrzegać m.in. zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 K.p.a. jak też zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 K.p.a.) oraz zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.). Podsumowując, podstawą uchylenia przez Sąd decyzji organów obu instancji były uchybienia proceduralne sprowadzające się do niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. W celu zachowania zasady dwuinstancyjności organ pierwszej instancji winien ponownie rozpoznać sprawę, tj. ustalić dochody skarżącej za 2016 rok, posługując się nie tylko danymi z systemu informatycznego, które nie zawsze muszą być wiarygodne. Należy uwzględnić przedłożone przez skarżącą zaświadczenia i dopiero po weryfikacji całości materiału dowodowego, podjąć prawidłową decyzję w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego na córkę M. Ż.. W tej sytuacji, zachodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego przez Sąd zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Z uwagi na niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, Sąd nie oceniał prawidłowości zastosowania przez organy, przepisów prawa materialnego, jako przedwczesne na tym etapie sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy organy powinny mieć uwadze powyższe wskazania i dokonaną przez Sąd ocenę prawną. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. c) oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak sentencji wyroku