II SA/Sz 477/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku stowarzyszenia zwykłego [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi R. O. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zajmowanego stanowiska p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Sygn. akt II SA/Sz 477/10 POSTANOWIENIE Dnia 15 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jego skargi na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zajmowanego stanowiska p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Wyrokiem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] oddalił skargę R.O. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...],[...] w przedmiocie zwolnienia z zajmowanego stanowiska. Postanowieniem z dnia [...] w wyniku rozpoznania wniosku stowarzyszenia zwykłego Komitetu Obrony Policjantów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] orzekł o dopuszczeniu ww. stowarzyszenia do udziału na prawach strony w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi R.O. Do przedmiotowego wniosku załączono formularz PPPr, w którym stowarzyszenie wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że stowarzyszenie nie posiada jakichkolwiek środków ruchomych lub nieruchomych, także finansowych. Stowarzyszenie nie zbiera składek i nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie i Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania bądź w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stowarzyszenie zwykłe Komitet Obrony Policjantów, które jest uczestnikiem niniejszego postępowania, jak wynika z akt sprawy jest stowarzyszeniem zwykłym. Zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (t.j. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 ze zm.), stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Należy mieć na uwadze, że w § 8 pkt 2 regulaminu wnioskodawcy zagwarantowano możliwość pobierania składek. Wnioskodawca chcąc realizować swą statutową działalność musi zatem liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W postanowieniu z dnia [...], sygn. akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc Państwa, a więc ubiegający się o taką pomoc powinien w każdym przypadku poczynić wszelkie możliwe czynności, które pozwolą mu na uiszczenie kosztów sądowych i dopiero wtedy, gdy poczynione w ten sposób czynności okazałyby się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc Państwa. Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OZ 1433/06), iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Stowarzyszenie o niewielkiej liczbie członków o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku, np. poprzez zwiększenie liczby członków, przekształcenie stowarzyszenia zwykłego w statutowe, które stosownie do art. 33 ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oprócz składek członkowskich może zwiększyć swój majątek przez otrzymywanie darowizn, spadków, zapisów, może pozyskiwać dochody z własnej działalności, prowadzić działalność gospodarczą do uzyskania środków na działalność statutową. Stowarzyszenie może również tak podnieść liczbę członków, że nie nastąpi jego przekształcenie, jednakże wpłynie to na zwiększenie dochodów ze składek, co poprawi sytuację finansową stowarzyszenia. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszeniach, ale nie gwarantuje stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Skarb Państwa. Wynika z tego, że pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje jedynie podmiotom, które nie mogą z powodów od siebie niezależnych pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, a nie podmiotom, które dobrowolnie zaniechały pozyskiwania tych środków lub dysponując nimi zaniechały przeznaczania ich na koszty postępowania sądowego. W ocenie Sądu Stowarzyszenie, we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazało przeszkód, które uniemożliwiałyby prowadzenie działalności gospodarczej lub pobieranie składek członkowskich. Stowarzyszenie w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazało, że występuje w niniejszej sprawie realizując swoje cele statutowe. Skoro stowarzyszenie chce aktywnie realizować swoje cele statutowe, winno liczyć się ze związaną z tym koniecznością ponoszenia kosztów. W szczególności w sytuacji, gdy powołując się na swoje cele statutowe, zdecydowało się korzystać z drogi sądowoadministracyjnej, powinno przeznaczyć środki na pokrycie kosztów sądowych. Mając powyższe na względzie należy uznać, że stowarzyszenie nie wykazało, że spełniona została przesłanka z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. pozwalająca na przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia. U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] oddalił skargę R.O. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zajmowanego stanowiska. W terminie przewidzianym do złożenia skargi kasacyjnej od ww. wyroku R.O. złożył na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podał, że jako jedyny żywiciel rodziny, poza członkami swojej rodziny utrzymuje dodatkowo dwa mieszkania. Jedno, w którym zamieszkuje razem z babką oraz drugie, w którym zamieszkuje jego żona i córki. Nadto wnioskodawca łoży na utrzymanie mieszkania będącego własnością teściowej i spłaca zobowiązania kredytowe. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, dwiema córkami w wieku [...] lat oraz babką. Wnioskodawca oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają żadnych nieruchomości ani zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.). Dalej R.O. podał, że jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki [...]. Dochód pięcioosobowego gospodarstwa domowego stanowi kwota ok. [...] zł miesięcznie i składa się na nią wynagrodzenie skarżącego w wysokości [...] zł oraz emerytura babki J.S. w wysokości ok. [...] zł. Końcowo skarżący podał, że babka nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania, ponieważ jej emerytura przeznaczana jest na pokrycie kosztów opieki nad nią i rehabilitację. Do formularza PPF R.O. załączył kserokopię zawiadomienia Prezydenta Miasta [...] o zajęciu wynagrodzenia z tytułu prowadzonego postępowania egzekucyjnego za koszty nieopłaconego postoju w strefie płatnego parkowania, pismo Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] podające, iż wysokość wynagrodzenia skarżącego w miesiącu [...] wyniosła po [...] zł brutto oraz dowód wpłaty czynszu za styczeń [...] r. na kwotę [...] zł Pismem z dnia [...] R.O. został wezwany do nadesłania w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy: - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymanie mieszkania J.S. za okres ostatnich trzech miesięcy ( prąd, gaz, woda itp.), - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymanie mieszkania, w którym zamieszkuje małżonka skarżącego wraz z dziećmi za okres ostatnich trzech miesięcy ( prąd, gaz, woda irp), - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymanie mieszkania teściowej D.M. za okres ostatnich trzech miesięcy ( prąd, gaz, woda itp.), - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na opiekę i leczenie J.S., - zaświadczenia z Powiatowego urzędu Pracy o posiadaniu przez W.O. statusu osoby bezrobotnej, - wyciągów z posiadanych rachunków bankowych skarżącego i wszystkich członków rodziny skarżącego pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z okresu ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia, czy starsza córka uczy się, czy pracuje i załączenia zaświadczenia potwierdzającego dany fakt ( z uczelni bądź miejsca pracy ze wskazaniem wysokości otrzymywanego wynagrodzenia), - zaświadczenia o posiadanym kredycie i wysokości miesięcznie spłacanych rat ( np. umowa kredytowa i harmonogram spłat rat), - kserokopii zeznań podatkowych za dwa ostatnie lata kalendarzowe. Żądanych dokumentów R.O. nie nadesłał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Dla jego pozytywnego rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący ograniczył się jedynie do opisania swoich wydatków, z których wynika, że jako jedyny żywiciel rodziny utrzymuje żonę, dwie córki, w tym jedną pełnoletnią, trzy mieszkania – babki, teściowej, żony, spłaca kredyty oraz ma zajęte wynagrodzenie z tytułu postępowania egzekucyjnego. Mimo wezwania Sądu nie udokumentował, rzeczywiście ponoszonych wydatków, nie przesłał dokumentów potwierdzających spłatę kredytu, kosztów rehabilitacji baki. Nie przesłał wyciągów z rachunków bankowych, ani nie podał, że takowych nie posiada. Nie udzielił informacji na temat sytuacji żony oraz [...] córki. Przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony, a zatem to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Skarżący całkowicie zignorował wezwanie Sądu, czym uniemożliwił weryfikację twierdzeń o swojej trudnej sytuacji materialnej i braku środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania. W świetle powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.