II SA/Sz 484/16

Dnia 30 czerwca 2016 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a odmówić zwolnienia od kosztów sądowych D. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Jednocześnie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wyjaśnił, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie ponieważ jest osobą bezrobotną, a gospodarstwo domowe jest utrzymywane z dochodów pochodzących z sezonowej działalności gospodarczej żony. Skarżący oświadczył, że mieszka z żoną i 16 letnią córką, posiada budynek mieszkalny o pow. [...]m2 (o wartości [...] zł), budynek mieszkalno-usługowy o pow. ok. [...] m2 (o wartości [...]zł), nieruchomość zabudowaną o pow. [...] m2 (o wartości [...] zł), samochód osobowy marki [...] r., a także oszczędności na wspólnym rachunku bankowym w kwocie [...] zł. Dochód z działalności żony wynosi ok. [...] zł miesięcznie, natomiast zobowiązania i wydatki stałe wynoszą miesięcznie: rata pożyczki [...] zł, rata kredytu zaciągniętego na zakup telefonu [...] zł, media ok[...] zł, czesne córki [...] zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z dnia 6 czerwca 2016 r. skarżący przedłożył dokumenty źródłowe określone w tym wezwaniu, tj. wyciągi z posiadanych rachunków bankowych, dowody potwierdzające wysokość wydatków na utrzymanie nieruchomości, kopię decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2016 r., kopie umów kredytowych i harmonogramy spłat, dowód potwierdzający wysokość czesnego za szkołę córki, a także zaświadczenie potwierdzające, że wnioskodawca od [...] r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Powyższe oznacza, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, tj. takich, którzy nie uzyskują żadnych dochodów albo uzyskują dochody pozwalające na zaspokojenie tylko podstawowych potrzeb życiowych. Ze złożonego wniosku wynika, że skarżący jest osobą bezrobotną bez żadnych dochodów, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i 16 letnią córką, a dochody rodziny pochodzące z sezonowej działalności gospodarczej żony wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Z przedłożonych dowodów wynika, że podatek od nieruchomości skarżącego za 2016 r. wynosi [...] zł. Wydatki ponoszone przez wnioskodawcę i jego żonę wynoszą ok. [...] zł miesięcznie (woda i ścieki [...] zł, wywóz odpadów ok[...] zł, energia elektryczna dom mieszkalny [...] zł, energia elektryczna mała gastronomia [...] zł, czesne córki [...] zł, rata pożyczki zaciągniętej przez żonę wnioskodawcy 19 maja 2016 r. [...] zł, rata kredytu bankowego zaciągniętego przez skarżącego 23 maja 2016 r. na zakup tabletu [...] zł (cena tabletu [...] zł). Zaskarżona decyzja, wymierzająca skarżącemu karę pieniężną w kwocie [...], została doręczona 17 marca 2016 r. W dniu 15 kwietnia 2016 r. skarżący wniósł skargę na tę decyzję wraz wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych powołując się na trudną sytuację finansową w jakiej się obecnie znajduje. Z przedłożonych dokumentów wynika, że już po wniesieniu skargi, w dniu 19 maja 2016 r. żona skarżącego zaciągnęła pożyczkę na cele konsumpcyjne w wysokości [...] zł (rata miesięczna [...] zł), a kilka dni później skarżący zawarł umowę kredytu bankowego na zakup tabletu za kwotę [...] zł (rata [...] zł). Z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że cały czas na rachunki bankowe wnioskodawcy i jego żony wpływają środki finansowe, np. w dniu 17 czerwca 2016 r. na konto żony wnioskodawcy związane z prowadzoną działalnością wpłynęła kwota [...] zł, w dniu 4 maja 2016 r. skarżący wpłacił na wspólne konto bankowe kwotę [...] zł, w dniu 19 maja wpłynęła kwota [...] zł od osoby trzeciej. Oceniając złożony wniosek pod kątem spełnienia przesłanki ustawowej stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, by rzeczywiście znajdował się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, uniemożliwiającej poniesienie kosztów postępowania w sprawie zainicjowanej jego skargą. Skarżący wprawdzie jest zarejestrowany jest jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, ale posiada nieruchomości znacznej wartości położone w M., a jego żona uzyskuje dochody z działalności gospodarczej pozwalające na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Trudnej sytuacji majątkowej rodziny nie potwierdza wysokość ponoszonych kosztów utrzymania nieruchomości (ok. [...] zł miesięcznie), ani zaciągnięcie, już po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy dwóch pożyczek bankowych, w tym na zakup tabletu o wartości [...] zł. Wydatek ten trudno zaliczyć do koniecznych kosztów utrzymania rodziny. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2015 r. sygn. II OZ 39/15; LEX nr 1640590) koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Z przedłożonych dokumentów źródłowych nie wynika, by wnioskodawca oszczędności takie poczynił, wręcz przeciwnie, zaciągał kolejne zobowiązania. Skarżący posiada trzy nieruchomości budynkowe znacznej wartości, jego żona uzyskuje dochody z działalności gospodarczej, a wysokość i rodzaj ponoszonych wydatków nie świadczą o wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej rodziny. Okoliczność, że wnioskodawca jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, nie oznacza automatycznie, że znajduje się on w sytuacji majątkowej, nie pozwalającej na uiszczenie wpisu od skargi, wynoszącego w niniejszej sprawie [...] zł, czy ewentualnych dalszych kosztów sądowych. Z uwagi na brak podstaw do uwzględnienia wniosku, orzeczono jak w postanowieniu na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.