II SA/Sz 489/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.),, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 października 2013r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Po przeprowadzeniu na wniosek B. S. postępowania administracyjnego Prezydent Miasta, decyzją z dnia [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu Z. S. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego nr [...] . Od powyższej decyzji Z. S. złożył odwołanie, w treści którego wskazał między innymi, że nie zgadza się z ustaleniami organu, iż trwale i dobrowolnie opuścił ww. lokal. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że w rozpatrywanej sprawie faktem jest, iż Z. S. został zatrzymany, a następnie osadzony w Zakładzie Karnym, gdzie od [...] r. odbywa karę pozbawienia wolności. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że fakt przebywania osoby w Zakładzie Karnym nie pozwala zakwalifikować związanej z tym nieobecności w lokalu jako opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Do wymeldowania Z. S. niezbędne było zatem ustalenie, że opuścił on przedmiotowy lokal zanim został aresztowany i osadzony w Zakładzie Karnym. Z akt sprawy wynika, że Z. S. już od 2002 r. nie mieszkał na stałe w lokalu przy ul. [...] i mimo tego, że posiadał klucze do mieszkania, to przychodził tam tylko sporadycznie. Fakt ten potwierdzają między innymi zeznania B. S. z dnia [...] r., M. K., M. S. i I. S. z dnia [...] r. Istotne jest również to, że w dniu [...] r. Sąd Rejonowy II Wydział Cywilny przyznał przedmiotowy lokal na własność B. S. i nakazał Z. S., aby wydał B. S. przedmiotowy lokal w stanie wolnym od osób i rzeczy w terminie 18 miesięcy. Sąd nie przyznał Z. S. uprawnienia do uzyskania lokalu socjalnego. Z. S. nie może zatem zakładać, że przedmiotowy lokal stanowi miejsce jego pobytu. Wojewoda wskazał również, że z akt postępowania wynika, iż Z. S. korzystał z udzielanych mu przepustek z Zakładu Karnego, podczas których nie przebywał w lokalu przy ul.[...],co wynika z zeznań świadków, B. S. z dnia [...] r., M. R., M. S. i I. S. z dnia [...] r., pisma z Zakładu Karnego z dnia [...] r., oraz zeznań S. K. z dnia [...] r. i A. K. z dnia [...] r. W ocenie organu II instancji powyższe potwierdza tezę, że Z. S. skoncentrował interesy życiowe poza lokalem przy ul. [...] i że utracił on zamiar stałego zamieszkiwana w tym lokalu. Na poparcie ww. stanowiska Wojewoda wskazał również na pismo Z. S. do B. S. z dnia [...] r., w treści którego oświadczył on między innymi, że wymelduje się z przedmiotowego lokalu, jeżeli tylko B. S. wypłaci przysługujące mu należności z tytuł podziału majątku stron. Zdaniem organu II instancji treść tego oświadczenia wyraźnie wskazuje na to, że Z. S. nie traktuje przedmiotowego lokalu jako miejsca pobytu stałego, a meldunek w tym lokalu służy mu jedynie jako karta przetargowa w dochodzeniu roszczeń majątkowych. Od decyzji organu II instancji Z. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucił organowi pierwszej, jak i drugiej instancji "rażącą obrazę prawa w prowadzonym postępowaniu administracyjnym". Jego zdaniem, sprawa prowadzona była w sposób stronniczy i została oparta na złośliwych pomówieniach B. S. Skarżący nie zgodził się z ustaleniami organów poczynionymi w sprawie. Podkreślił, że B. S. celowo utrudniała mu korzystanie z przedmiotowego lokalu. Z. S. podniósł również, że został pozbawiony udziału w podejmowanych przez organy czynnościach, w tym możliwości osobistego złożenia wyjaśnień, zadawania pytań świadkom. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 993 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Wskazany akt prawny przewiduje ewidencjonowanie przez właściwe organy miejsca pobytu osób, nakładając na nie obowiązek meldunkowy. Zgodnie z art. 4 tej ustawy obowiązek ten polega, między innymi, na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego, jak i na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Powyższa regulacja wyraża funkcję, jaką spełnia ewidencja ludności, będąca instytucją służącą do odzwierciedlenia stanu faktycznego i jednocześnie źródłem informacji co do rzeczywistego i aktualnego miejsca pobytu konkretnej osoby, jak również charakteru tego pobytu. O zameldowaniu przesądza zatem stan faktyczny, polegający na rzeczywistym zamieszkaniu danej osoby pod określonym adresem. W przypadku osoby opuszczającej miejsce pobytu stałego lub czasowego, obowiązek meldunkowy polega na dokonaniu wymeldowania (art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Jeżeli strona takiego obowiązku nie dopełni, wówczas, zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 tej ustawy, organ gminy, na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu, wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu jest opuszczenie przez osobę miejsca stałego zameldowania. Jest to jedyna przesłanka ustawowa, bowiem przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności nie określa dodatkowych uwarunkowań dotyczących sposobu opuszczenia lokalu, a w szczególności nie określa przyczyn jego opuszczenia. Zgodnie z ugruntowanym w tej kwestii orzecznictwem sądowoadministracyjnym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu ww. przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Przejawem takiej dobrowolności jest niewymuszona wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z innym miejscem poprzez urządzenie w nim swego trwałego centrum życiowego. Zamiar ten, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, powinien być oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie tylko na podstawie treści oświadczenia zainteresowanej osoby. Niezbędnym jest więc uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywanie związków z miejscem stałego pobytu, jak również pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w nim (por.: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 lutego 2011 r., II SA/Gl 802/2010, Lex Polonica nr 2592125). Postępowanie dowodowe prowadzone przez organ administracji publicznej w ramach postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania danej osoby winno zatem zmierzać do jednoznacznego ustalenia, czy opuściła ona dany lokal w sposób wskazujący na dobrowolne i trwałe zerwanie więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania. Dokonana przez Sąd analiza akt administracyjnych sprawy uprawnia do stwierdzenia, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie, w następstwie wnikliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego prawidłowo uznały, że Z. S. opuścił lokal przy ul. [...] w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. w sposób dobrowolny i trwały. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, że począwszy od dnia [...] r. Z. S. przebywa w Zakładzie Karnym , gdzie odbywa karę [...] lat pozbawienia wolności, orzeczoną wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 14 czerwca 2006 r., sygn. akt III. K.250/05 (informacja z Krajowego Rejestru Karnego znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy). Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że sam fakt pobytu skarżącego w zakładzie karnym w związku z wykonywaniem kary pozbawienia wolności nie mógłby stanowić przesłanki do wymeldowania z pobytu stałego, albowiem pobyt w zakładzie karnym nie może być uznany za dobrowolne opuszczenie miejsca stałego zameldowania (wyrok WSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1608/06, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadnicze znaczenie dla oceny niniejszej sprawy ma zatem ocena poprawności i trafności ustalenia przez organy obu instancji faktu i okoliczności opuszczenia przez Z. S. spornego lokalu jeszcze przed datą osadzenia w zakładzie karnym, tj. przed [...] r. Powyższa okoliczność, jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w szczególności wynika z zeznań domowników zgodnie stwierdzających, że Z. S. opuścił lokal przy ul. [...] z własnej woli długo przed aresztowaniem, ponieważ poznał nową partnerkę, z którą się związał i u której prawdopodobnie skoncentrował swoje interesy życiowe. (oświadczenia B. S. z dnia [...] r. oraz córek z dnia [...] r.). B. S. zeznała nadto, że skarżący w tym czasie posiadał klucze do przedmiotowego lokalu i, nikt mu nie utrudniał wchodzenia do mieszkania. Z akt sprawy wynika również, że w lokalu przy ul. [...] nie było rzeczy osobistych skarżącego. Znajdowały się one bowiem w piwnicy domu, do której posiadał klucze. Według oświadczenia B. S., skarżący kilkakrotnie przychodził po swoje rzeczy, ale szedł prosto do piwnicy, do mieszkania nie wchodził. Z zeznań B. S. oraz A. K. wynika także, że podczas przepustek z Zakładu Karnego Z. S. przebywał najczęściej w mieszkaniu kolegi A. K., tj. w lokalu przy ul. [...]. Odnośnie pozostałych zarzutów skargi, Sąd nie dopatrzył się w prowadzonym postępowaniu zarzucanych przez skarżącego uchybień, jak również braku obiektywizmu w dokonanej przez organy obu instancji ocenie dowodów. Dysponując materiałem dowodowym w postaci między innymi wyjaśnień stron, w tym skarżącego oraz świadków, organy dokonały prawidłowej oceny tego materiału, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 77 i art. 80 K.p.a., czemu dały wyraz w uzasadnieniach podjętych decyzji. W postępowaniu administracyjnym dochowano również gwarancji procesowych skarżącego, doręczono mu bowiem odpisy protokołów przesłuchania świadków oraz innych dokumentów, składanych w sprawie. Z. S. pouczony został o możliwości pisemnego wypowiedzenia się w sprawie, bądź zgłoszenia ewentualnych żądań. Skarżący zapoznał się także z aktami sprawy, co potwierdza jego pisemne oświadczenie z dnia 25 września 2012 r. Sąd nie dopatrzył się okoliczności, że wskutek realnych ograniczeń, wynikających z pobytu skarżącego w Zakładzie Karnym, organ naruszył jego uprawnienia do czynnego udziału w postępowaniu w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik tego postępowania. Wyjaśnić też trzeba, że ewidencjonowanie miejsca pobytu osób - stałego lub czasowego - nie ma związku z kwestią dochodzenia roszczeń majątkowych (w tym należności z tytułu podziału majątku stron), co podnoszono w treści skargi. Stanowisko prezentowane przez skarżącego jest wadliwe i nie znajduje uzasadnienia w przepisach regulujących obowiązek meldunkowy. Świadczy jedynie o tym, że skarżący wadliwie postrzega instytucję zameldowania. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.