II SA/Sz 503/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Makowska po rozpoznaniu w dniu 16 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] na uchwałę Rady Miejskiej w Gryfinie Nr XXVIII/228/12, z dnia 29 listopada 2012 r. w przedmiocie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Gryfino p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Stowarzyszenie K. O. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Gryfinie Nr XXVIII/228/12 z dnia 29 listopada 2012 r. w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy. Wezwane do uiszczenia wpisu od przedmiotowej skargi w kwocie [...] wniosło o zwolnienie od wpisu oraz kosztów postępowania. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPPr skarżące Stowarzyszenie podało, że prowadzi działalność społeczną na rzecz mieszkańców powiatu, nie posiada żadnego majątku, nie prowadzi działalności gospodarczej, utrzymuje się ze składek członkowskich. Stowarzyszenie nie osiąga zysków, nie ma strat oraz nie posiada żadnych rachunków bankowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej bądź jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko zupełny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy może nastąpić w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Oceniając przedłożony wniosek pod kątem spełnienia przez Stowarzyszenie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, należy mieć na uwadze, że wnioskodawca jest organizacją wpisaną do ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) regulująca zasady działania tego typu organizacji, określiła również sposób finansowania ich działalności. Zgodnie z art. 42 ust. 2 powołanej ustawy, stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Z powyższego wynika, że stowarzyszenie chcąc realizować swą statutową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, a koszty te winny być pokrywane przez samych członków organizacji, w wielkości i na zasadach, jakie sami określą. Obowiązkiem władz stowarzyszenia jest także ustalenie wysokości tych składek tak, aby zapewniały realną działalność nakreślaną jej celami regulaminowymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela w tym względzie pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny ( por. postanowienie z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt II OZ 1433/06), że przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził także stanowisko, że stowarzyszenie o niewielkiej liczbie członków o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku np. podwyższenie wysokości składek, zwiększenie liczby członków, przekształcenie stowarzyszenia zwykłego w stowarzyszenie statutowe, które stosownie do art. 33 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, oprócz składek członkowskich może zwiększyć swój majątek poprzez otrzymywanie darowizn, spadków, zapisów, może pozyskiwać dochody z własnej działalności, prowadzić działalność gospodarcza z w celu uzyskania środków na działalność statutową. Uwzględniając powyższe należy uznać, że Stowarzyszenie nie wykazało aby spełniało przesłankę z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Złożony wniosek, stowarzyszenie uzasadnia faktem utrzymywania się jedynie ze składek członkowskich ( bez podania ich wysokości). Trudno jednak przyjąć, aby nie było ono w stanie ustalić składek na poziomie gwarantującym uiszczenie wymaganego w sprawie wpisu. Zwłaszcza wobec treści zaświadczenia Starosty dołączonego do akt sprawy, z którego wynika, że Stowarzyszenie zostało wpisane do ewidencji stowarzyszeń w dniu [...] zatem jego członkowie dysponowali niezbędnym czasem w celu gromadzenia środków na jego działalność w tym na koszty sądowe. Członkowie stowarzyszenia przystępując do aktywnej realizacji zamierzonych celów i z powołaniem się na nie m.in. w postępowaniu sądowoadministracyjnm, powinni liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych i przeznaczyć odpowiednie środki na ich pokrycie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że założenie stowarzyszenia przez osoby nie mogące bądź nie zamierzające ponosić koniecznych środków finansowych na jego funkcjonowanie, w tym koszty postępowań sądowych, których to stowarzyszenie ma być stroną, stoi w oczywistej sprzeczności z zasadą osobistego ponoszenia kosztów postępowania przez stronę, która postępowanie uruchomiła. Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszeniach, nie gwarantuje jednak wszytkim stowarzyszeniom prawa finansowania ich działalności przez Skarb Państwa. Skoro zatem Stowarzyszenie nie zabezpieczyło środków, z których mogłoby pokryć koszty postępowania, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, obejmujących na tym etapie postępowania wyłącznie wpis od skargi w wysokości [...], nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.