II SA/Sz 508/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy p o s t a n a w i a: 1/ oddalić wniosek w zakresie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata. . A. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy. Po uiszczeniu wpisu od przedmiotowej skargi w wysokości 200 zł skarżący wniósł o ustanowienie obrońcy z urzędu. Mając na uwadze ustawowy obowiązek złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, zarządzeniem Sądu zobowiązano skarżącego do uzupełniania przedmiotowego braku poprzez złożenie wniosku na właściwym formularzu PPF, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W wykonaniu zobowiązania Sądu skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek podał, że nie posiada środków na opłacenie pomocy prawnej, ponieważ brakuje mu takowych na godne życie i rehabilitację niepełnosprawnego dziecka. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i [...] -letnim synem. Posiadany majątek stanowi dom o powierzchni [..] m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, nadto wnioskodawca posiada [...] zł oszczędności. Miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wynosi [...] zł i składa się na niego emerytura skarżącego w wysokości [...] zł, świadczenia z MGOPS otrzymywane przez żonę w wysokości [...] zł oraz alimenty w kwocie [...] zł. Rodzina spłaca kredyt zaciągnięty w banku [...] w wysokości [...] zł z miesięczna rata w wysokości [...] zł, w banku [...] w wysokości 5 000 zł z miesięczna rata wysokości [...] zł, koszty zakupu opału wynoszą [...] zł rocznie, koszty leczenia i rehabilitacji dziecka – [...] zł miesięcznie, prąd, woda i gaz – [...] zł miesięcznie. W wykonaniu zobowiązania referendarza sądowego do nadesłania dokumentów potwierdzających opisaną sytuację, skarżący nadesłał decyzję w sprawie łącznego wymiaru zobowiązania pieniężnego, paragon fiskalny za zakup węgla opałowego na kwotę [...] zł, fakturę za wodę i ścieki na kwotę [...] zł za dwa miesiące, upomnienie do zapłaty kwoty [...] zł, faktury za prąd na kwoty [...] zł, [...] zł za okres dwóch miesięcy (z zaległościami w ich opłacaniu), harmonogramy spłat zaciągniętych kredytów, wyciąg z konta bankowego wnioskodawcy oraz jego żony z okresu trzech miesięcy. . Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, referendarz sądowy zważył: Należy przede wszystkim wyjaśnić, że prawo pomocy jest szczególną instytucją procesową, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Instytucję prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulują przepisy zawarte w rozdziale 3, działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z przesłanych dokumentów wynika, że A. S. otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł miesięcznie, jego żona A. S. otrzymuje z MGOPS świadczenie rodzinne w wysokości [...] zł oraz alimenty w wysokości [...] zł ([...] r.), [...] zł ([...] r.), [...] zł ([...] r.) oraz kwotę ok. [...] zł z kancelarii komorniczej, zatem miesięczny dochód trzyosobowej rodziny średnio wynosi ok. [...] zł. Wyszczególnione miesięczne wydatki ponoszone na niezbędne koszty utrzymania wahają się w granicach ok. [...] zł i składają się na nie: opał – [...] zł, prąd – [...] zł, woda i ścieki – [...] zł, rehabilitacja dziecka [...] zł, dodatkowo skarżący ponosi koszty zakupu żywności. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, że posiadanie przez skarżącego stałego dochodu w wysokości ok. [...] zł netto miesięcznie w zestawieniu z wykazanymi miesięcznymi kosztami utrzymania pozwalają na uznanie, że wnioskodawca jest w stanie uiścić koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie stanowi wpis od skargi w kwocie [...] zł i który skarżący już uiścił. Odnośnie podnoszonego przez skarżącego faktu spłacania kredytów bankowych należy podkreślić, że korzystanie przez stronę z kredytu bankowego, czy pożyczki, potwierdza, że posiada ona zweryfikowaną przez profesjonalne instytucje finansowe, zdolność kredytową, a więc po uwzględnieniu podstawowych kosztów utrzymania jest w stanie zaoszczędzić część dochodu z przeznaczeniem na inne cele. Nie jest zatem osobą ubogą, która może zaspokoić tylko konieczne koszty utrzymania. Brak jest podstaw do przyjęcia, że wydatki ponoszone przez stronę na spłatę zaciągniętych kredytów i pożyczek mają pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 761/08, z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 427/10). W tym stanie rzeczy uiszczenie przez skarżącego kwoty wpisu sądowego nie doprowadzi do niedostatku w jego utrzymaniu, przeciwnie mieści się w jego możliwościach płatniczych. Nie ulega jednak wątpliwości, że w aktualnym stanie dochodów i wydatków skarżący nie byłby w stanie ustanowić pełnomocnika z wyboru. Dlatego referendarz sądowy stwierdził, że zachodzą przesłanki do przyznania A. S. adwokata z urzędu. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.