II SA/Sz 512/18
WyrokWSA w Szczecinie2018-10-04
Skład orzekający: Maria Mysiak, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Katarzyna Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nakazać rozbiórkę samowolnie wykonanych robót budowlanych i przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń, jeśli inwestor nie posiada tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w tym częściami wspólnymi budynku?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego może nakazać rozbiórkę samowolnie wykonanych robót budowlanych i przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń, nawet jeśli roboty te zostały wykonane przed wejściem w życie nowych przepisów, jeśli inwestor nie posiada tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w tym częściami wspólnymi budynku. Brak takiego tytułu uniemożliwia legalizację samowolnych robót budowlanych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnej zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń piwnicznych poprzez wykonanie w nich łazienki, WC oraz instalacji centralnego ogrzewania, a także połączenie ich z lokalem mieszkalnym na parterze poprzez wykonanie schodów wewnętrznych. Organ nadzoru budowlanego nakazał rozbiórkę tych instalacji, przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń piwnicznych oraz doprowadzenie do stanu poprzedniego naruszonej konstrukcji stropu. Skarżący kwestionował decyzję, podnosząc m.in. brak wymogu uzyskania zgody współwłaścicieli oraz możliwość legalizacji robót.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 października 2018 r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia do stanu poprzedniego oddala skargę.
Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. Ł. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. z dnia [...] r., znak: [...], nakazującej A. Ł.: "w terminie do dnia 30 marca 2018 r. odłączenie instalacji kanalizacji sanitarnej i ogrzewczej na odcinku przebiegającym przez pomieszczenie piwniczne przynależne do lokalu mieszkalnego nr [...] oraz rozbiórkę pomieszczenia higieniczno-sanitarnego i pomieszczenia wc w pomieszczeniu piwnicznym przynależnym do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w Ś." - uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 71 ust. 3 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed dniem 31 maja 2004 r. (j.t.: Dz. U.z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) i art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. z 2004 r. Nr 93, poz. 888), nakazał A. Ł.:
1. doprowadzenie do stanu poprzedniego naruszonej konstrukcji stropu nad piwnicą, w obrębie lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy
ul. [...] w Ś.;
2. rozbiórkę samowolnie wykonanych odcinków instalacji ogrzewczej i kanalizacji sanitarnej, przebiegających przez pomieszczenie w piwnicy, przynależne do lokalu nr [...] w tym budynku;
3. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń w piwnicy przedmiotowego budynku, przynależnych do lokalu nr [...], jako pomieszczeń gospodarczych.
W uzasadnieniu organ II instancji podał, że Sąd Rejonowy w Ś. - Wydział I Cywilny postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt I Ns [...], zniósł współwłasność strychu i piwnic w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w Ś. oraz ustalił sposób korzystania z działki gruntu nr [...]. Postanowieniem tym, pomieszczenie piwniczne nr [...] zostało podzielone na dwie części: [...] o powierzchni [...] m2 - przynależną do lokalu nr [...] oraz [...] o powierzchni [...] m2 - przynależną do lokalu nr [...]. Powyższy podział został ujawniony w księgach wieczystych, w których fundamenty, mury zewnętrzne, elementy konstrukcyjne, dachy, kominy oraz służące do użytku wszystkich właścicieli: korytarze w piwnicy, klatka schodowai urządzenia kanalizacyjne, wodociągowe, centralnego ogrzewania, itp. zostały zaliczone do części wspólnych budynku. W latach [...] M. R., ówczesny właściciel lokalu nr [...] i przynależnej do niego piwnicy [...], wykonał, na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...] r., znak: [...], udzielającej pozwolenia na rozbudowę pomieszczeń piwnicznych, z wykonaniem tarasu i schodów zewnętrznych, wraz z zagospodarowaniem przyległego terenu działki nr [...] z obrębu 4, przy ul. [...] w Ś., roboty budowlane w ramach, których została wzniesiona ściana oddzielająca fizycznie pomieszczenia [...] i [...] oraz wybudowano dodatkowe pomieszczenie piwniczne o powierzchni [...] m2, poza dotychczasowym obrysem budynku, dostępne bezpośrednio z terenu działki, poprzez nowe schody zewnętrzne. M. R. w roku [...] wykonał kolejne roboty budowlane w pomieszczeniach piwnicznych, polegające na wydzieleniu ściankami działowymi poszczególnych pomieszczeń, w tym łazienki i wc oraz doprowadzeniu do nich wewnętrznych instalacji wodnych, kanalizacji sanitarnej i centralnego ogrzewania, a w [...] r. połączył pomieszczenia w piwnicy z lokalem mieszkalnym nr [...] na parterze, poprzez wycięcie części stropu nad piwnicą i montaż schodów drewnianych. Wykonanie tych robót budowlanych, związanych ze zmianą sposobu użytkowania pomieszczeń, nie było objęte projektem budowlanym, zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...] r., znak: [...] i nie zostało poprzedzone uzyskaniem innej decyzji o pozwoleniu na budowę, ani zgłoszeniem do właściwego organu administracji architektoniczno- budowlanej. Obecnie właścicielem lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] w Ś. oraz pomieszczeń przynależnych: piwnicy nr [...] o powierzchni [...] m2 oraz pomieszczenia strychowego o powierzchni [...] m2, jest A. Ł., który nabył tę nieruchomość aktem notarialnym z dnia [...] r., Repertorium [...] nr [...], od R. W. i A. A..
Mając na uwadze ustalony stan faktyczny, organ II instancji stwierdził,
że wykonane w latach [...] roboty budowlane doprowadziły do samowolnej zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń piwnicy na pomieszczenia mieszkalne,
do której zastosowanie znajdują przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed dniem [...] r. W świetle tych przepisów trafnie została rozważona przez PINB w Ś. możliwość zalegalizowania wykonanych robót budowlanych i związanej z nimi zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń, jeżeli okazałoby się, że istnieje szansa doprowadzenia ich do stanu zgodności z prawem. Niewłaściwie jednak organ powiatowy uznał, że w przypadku prowadzenia postępowania legalizacyjnego w trybie przepisów art. 51 ustawy Prawo budowlane, nie jest istotne badanie, czy obecny właściciel, a zarazem następca prawny inwestora, legitymuje się tytułem prawnym do nieruchomości, w której zrealizowano samowolnie roboty budowlane. W związku z tym, w ramach prowadzenia postępowania odwoławczego, pismem z dnia [...] r., wezwał A. Ł. do przedłożenia oryginałów lub poświadczonych kopii dokumentów stwierdzających tytuł prawny do nieruchomości, wskazujący na uprawnienie inwestora do wykonania w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, przy ul. [...] w Ś., robót budowlanych, dotyczących części wspólnych tej nieruchomości, polegających na wykonaniu otworu w stropie nad piwnicą oraz robót instalacyjnych, polegających na przebudowie instalacji ogrzewczej i kanalizacji sanitarnej, na odcinku przebiegającym przez pomieszczenie piwniczne przynależne do lokalu nr [...], stanowiące własność A. i P. K.. W odpowiedzi na ww. wezwanie A. Ł. przedłożył kopie dokumentów, z których żaden nie potwierdza uzyskania przez skarżącego zgody współwłaścicieli budynku na wykonanie robót budowlanych obejmujących jego części wspólne, ani zgody właścicieli piwnicy nr [...] na wykonanie prac w tym pomieszczeniu.
Organ odwoławczy wskazał, że w przypadku braku zgody współwłaścicieli budynku na wykonanie robót budowlanych ingerujących w ich własność, nie ma znaczenia, czy przedłożone ekspertyzy wykazały prawidłowość wykonanych prac
(przy czym kolejne ekspertyzy wskazywały na występujące nieprawidłowości, takie jak: brak dostępu do pionów instalacyjnych, zbyt mała szerokość drzwi do łazienki i wc, brak wentylacji mechanicznej o wystarczającej wydajności w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych oraz pomieszczeń w piwnicy nie wolno wykorzystywać jako pomieszczeń mieszkalnych - są to tylko pomieszczenia gospodarcze). Brak dokumentów stwierdzających tytuł prawny do nieruchomości, wskazujący na uprawnienie inwestora do wykonania w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, przy ul. [...] w Ś., robót budowlanych, dotyczących części wspólnych tej nieruchomości, polegających na wykonaniu otworu w stropie nad piwnicą (w szczególności zgody wszystkich współwłaścicieli nieruchomości na wykonanie tych robót), powoduje konieczność wydania nakazu doprowadzenia do stanu poprzedniego naruszonej konstrukcji stropu nad piwnicą w obrębie lokalu nr [...]. Z kolei, wyrażony wprost w pismach z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r., brak zgody A. i P. K. na wykonanie robót instalacyjnych, polegających na przebudowie instalacji ogrzewczej i kanalizacji sanitarnej, na odcinku przebiegającym przez pomieszczenie piwniczne, przynależne do lokalu nr [...], stanowiące ich własność, przesądza o konieczności dokonania rozbiórki tych instalacji.
Podsumowując organ II instancji stwierdził, że A. Ł. nie legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w zakresie wykonania robót budowlanych, dotyczących części wspólnych tej nieruchomości, polegających na wykonaniu otworu w stropie nad piwnicą oraz robót instalacyjnych, polegających na przebudowie instalacji ogrzewczej i kanalizacji sanitarnej, na odcinku przebiegającym przez pomieszczenie piwniczne przynależne do lokalu nr [...], stanowiące własność A. i P. K., co wskazuje na brak możliwości doprowadzenia ww. wykonanych samowolnie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Odnosząc się do podnoszonej w odwołaniu kwestii prawidłowości ustalenia czasu wykonania przedmiotowych robót budowlanych, ZWINB w S. stwierdził, że dokonane przez PINB w Ś. ustalenia stanu faktycznego są jednoznaczne i wskazują na wykonanie prac w latach [...] (co konsekwentnie potwierdza inwestor), a nie jak podaje skarżący w latach [...], zaś przedłożona umowa z dostawcą gazu oraz protokół z przeprowadzonej próby szczelności instalacji gazowej (która nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania), nie mają wpływu na zmianę przyjętych ram czasowych.
A. Ł. zaskarżył decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. wnosząc o jej uchylenie w całości
i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że materia będąca przedmiotem postępowania dotyczy okoliczności zaistniałych w latach [...] i w [...] r.
Dalej wskazał, że organ dość enigmatycznie podał podstawy prawne zaskarżonej decyzji wynikające z kolejnych zmian ustawy Prawo budowlane oraz błędnie uznał, że inwestor nie posiadał tytułu prawnego do dysponowania nieruchomość wspólną na cele budowlane. Według skarżącego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 p.b. może wynikać z każdego stosunku zobowiązaniowego, pod warunkiem, że przewiduje on w swojej treści uprawnienie do wykonywania robót budowlanych. Nadto prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane można dowodzić w dowolny sposób, zgodnie z regułami kodeksu postępowania administracyjnego. Wystarczające jest zatem stwierdzenie, iż wola współuprawnionych wyartykułowana została w sposób dostatecznie jednoznaczny. Uwzględniając powyższe organ winien mieć na uwadze, iż rozstrzyga o faktach zaistniałych w latach [...] i w latach [...], których żaden ze współwłaścicieli nieruchomości nie kwestionował na drodze prawnej. Co więcej poprzednik prawny skarżącego działał w pełnym przeświadczeniu, iż wyrażoną zgodą pozostałych współwłaścicieli na wykonanie robót budowlanych dysponuje. W świetle wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego powyższe przeświadczenie jest zasadne, jeśli zważyć, iż przez ponad [...] lat od wykonania pierwszych prac i po blisko [...] latach od wykonania ostatnich prac, żaden ze współwłaścicieli nie podnosił, aby były one wykonane bez zgody na ich wykonanie, a ich wykonanie stwierdzić można było natychmiast po ich wykonaniu, choćby przez wzgląd na np. przebieg instalacji przez kolejne mieszkania współwłaścicieli. Powyższych okoliczności organ nie próbował nawet ustalić w oparciu o dostępne środki dowodowe, w tym choćby oświadczenia stron postępowania, czy wykonanie robót strony dostrzegły, czy ich wykonanie kwestionowały, a jeśli nie to dlaczego. Nadto nieruchomość wspólna była przedmiotem postępowania I Ns [...] Sądu Rejonowego w Ś. w sprawie zniesienia współwłasności oraz ustalenia sposobu użytkowania, a więc postępowania zawisłego po wykonaniu robót w latach [...] i żadna ze stron nie kwestionowała zasadności wykonania robót.
Skarżący podniósł również, że organ całkowicie pominął zmiany art. 29 ust. 1 pkt 27 ustawy Prawo budowlane, który stanowi, iż nie wymaga pozwolenia budowlanego budowa instalacji elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, klimatyzacyjnych i telekomunikacyjnych wewnątrz użytkowanego budynku.
W odpowiedzi na skargę Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący uzupełnił skargę podnosząc, że uzyskał konsultację rzeczoznawcy w sprawie negatywnego wpływu ewentualnego wykonania nakazanych mu w zaskarżonej decyzji robót na elementy konstrukcyjne budynku przy ul. [...] w Ś.. Zdaniem rzeczoznawcy wykonanie nałożonego zaskarżoną decyzją obowiązku spowodowałoby konieczność wykonania kolejnego, czwartego już otworu w połowie głównej ściany nośnej, co osłabiłoby tę ścianę, w połowie której już wykonano trzy otwory drzwiowe w ramach samowoli budowlanej innego współwłaściciela i wykonanie czwartego otworu może osłabić ścianę i w konsekwencji doprowadzić do katastrofy budowlanej. Powyższe potwierdza treść Ekspertyzy Technicznej dotyczącej lokalu mieszkalnego nr [...] - pomieszczeń piwnicznych wykonanej przez mgr inż. A. S.. Także z opinii biegłego F. B. z [...] r. wynika, iż ściana nośna również została osłabiona zburzeniem filarków przy przejściu pomiędzy pomieszczeniami.
Dodatkowo skarżący podkreślił, iż fundamenty budynku wykonane zostały
z kamienia w [...] i są systematycznie podmywane przez wody gruntowe i opadowe, co potwierdza powołana opinia z [...] r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.).
Uwzględnienie skargi może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonego aktu (tu decyzja) organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej "P.p.s.a." W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 P.p.s.a, skarga podlegała oddaleniu.
Nie budzi wątpliwości Sądu okoliczność, że organy nadzoru budowlanego dokonały prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy. Zgromadzony
w sprawie materiał dowodowy potwierdza wykonanie w budynku przy
ul. [...] w Ś., w przynależnych do lokalu mieszkalnego
nr [...] pomieszczeniach piwnicznych, łazienki i wc oraz doprowadzeniu do nich wewnętrznych instalacji wodnych, kanalizacji sanitarnej i centralnego ogrzewania,
a w [...] r. montaż schodów drewnianych łączących pomieszczenia w piwnicy
z lokalem mieszkalnym nr [...] na parterze (obecnie należącym do skarżącego). Skarżący w zasadzie ustaleń tych nie kwestionuje, wskazuje jedynie na inną datę wykonania robót budowlanych objętych zaskarżoną decyzją, tj. jego zdaniem roboty wykonywane były już w latach [...]. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżący nie naprowadza jednak żadnych dowodów.
Zauważyć należy, że skarżący nie był wykonawcą wyżej opisanych robót budowalnych, nie był bowiem w tym czasie właścicielem lokalu nr [...] przy
ul. [...] w Ś.. Tymczasem ówczesny właściciel lokalu M. R., zarówno w składanych wyjaśnieniach jak i do protokołu przesłuchania, wyjaśnił, że część robót wykonał w roku [...], a w roku [...] wybudował schody łączące mieszkanie z pomieszczeniami piwnicznymi. Trafne jest zatem stanowisko organu, że roboty budowlane rozpoczęte zostały w roku [...], a zakończone w roku [...]
Zdaniem Sądu, zasadnie też organ II instancji przyjął, iż wykonane roboty budowlane związane były ze zmianą sposobu użytkowania pomieszczeń piwnicznych na pomieszczenia mieszkalne. Stanowisko takie zgodne jest z treścią przepisu art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, który w okresie wykonywania tych robót stanowił, że przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności: podjęcie albo zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego lub pracy, warunki zdrowotne, higieniczno-sanitarne lub ochrony środowiska, bądź wielkość lub układ obciążeń. Wybudowanie w piwnicy łazienki oraz wc, zmieniało warunki higieniczno-sanitarne tego pomieszczenia i umożliwiło korzystanie z niego, jako lokalu mieszkalnego.
Wprawdzie M. R. wyjaśnił, że pomieszczenia piwniczne zaadoptowane zostały na pomieszczenia gospodarcze, jednak oświadczenie to stoi w sprzeczności z przeprowadzonymi przez organ I instancji dowodami w sprawie, tj. oględzinami w dniu [...] r. oraz z zeznaniami przesłuchanych świadków. Dowody te nie pozostawiają wątpliwości, że przebudowane pomieszczenia piwniczne wykorzystywane są jako lokal mieszkalny. Doszło zatem do zmiany sposobu użytkowania tych pomieszczeń z funkcji gospodarczej na mieszkalną.
Nie budzi również wątpliwości kolejna istotna okoliczność w sprawie, iż M. R. dokonał tej zmiany bez pozwolenia właściwego organu. Zeznał on bowiem do protokołu przesłuchania z dnia [...] r., że oprócz pozwolenia na budowę z dnia [...] r., znak: [...], nie posiada żadnych innych pozwoleń, ani zgłoszeń. Rzeczone pozwolenie na budowę obejmowało swoim zakresem wybudowanie dodatkowego pomieszczenia piwnicznego, tarasu oraz schodów zewnętrznych prowadzących na taras. Nie zezwalało natomiast na wykonanie w piwnicy pomieszczenia łazienki, wc oraz schodów wewnętrznych.
Zasadnie również organ II instancji uznał, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 71 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed 1 maja 2004 r. (j.t.: Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.), dalej zwaną "ustawa P.b.", w zw. z art. 2 ust. 3 ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r.
o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. z 2004 r. Nr 93, poz. 888). Zebrany
w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że wykonane w roku 2001 roboty budowlane prowadziły do zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń piwnicy na pomieszczenia mieszkalne, bowiem z funkcją mieszkalną związane są takie pomieszczenia jak łazienka i wc oraz instalacja centralnego ogrzewania.
Prawidłowo zatem organ wskazał na treść art. 2 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy - Prawo budowlane, według którego wprowadzonych ustawą zmieniającą nowych regulacji dotyczących sposobu załatwiania spraw samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, zawartych w dodanym art. 71a, nie stosuje się do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, dokonanego bez wymaganego pozwolenia przed dniem wejścia w życie tej ustawy oraz nakazuje w takich przypadkach stosować przepisy dotychczasowe.
Zgodnie z przywołaną powyżej regulacją organ odwoławczy zatasował w sprawie art. 71 ust. 3 ustawy P.b., który w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ww. ustawy, tj. do dnia 31 maja 2004 r. stanowił, że w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia, o którym mowa
w ust. 1, przepisy art. 50, art. 51 i art. 57 ust. 7 stosuje się odpowiednio. W decyzji,
o której mowa w art. 51 ust. 1, właściwy organ może nakazać właścicielowi albo zarządcy przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.
Z kolei według art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy P.b., w przypadku gdy roboty budowlane zostały już wykonane, właściwy organ wydaje decyzję nakładającą obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.
Trafnie wskazał organ odwoławczy, iż z treści przytoczonego powyżej przepisu wynika, że możliwe jest przeprowadzenie procedury legalizacyjnej samowolnej zmiany sposobu użytkowania wraz z robotami budowalnymi jej towarzyszącymi. Jednakże trzeba mieć tu na uwadze, że nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania naprawczego, określonego w art. 50-51 ustawy P.b., które mają zastosowanie w niniejszej sprawie, w celu doprowadzenia samowolnie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w sytuacji gdy inwestor nie posiada tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Brak jest bowiem podstaw prawnych do tego, aby z kompetencji organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie w trybie przepisów art. 50-51 ustawy P.b. wyłączyć uprawnienie do badania czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Takie stanowisko prezentowane jest też w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którego wyrokach zwraca się uwagę, że skoro w postępowaniach dotyczących pozwolenia na budowę lub legalizacji obiektu wybudowanego samowolnie – inwestor ma obowiązek wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 4, art. 32 ust. 4 pkt 2 i art. 48 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego) to taki sam warunek musi być spełniony, aby mogło nastąpić doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 lub art. 51 ust. 7 ustawy P.b. Różnica jaka w tym zakresie występuje polega na tym, że wykazanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia, natomiast w postępowaniu naprawczym musi się to odbyć według reguł ogólnych, a więc przez przedstawienie dokumentów stwierdzających tytuł prawny do nieruchomości, wskazujący na uprawnienie inwestora do wykonania robót budowlanych (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2183/11, wyrok NSA z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2426/12 - dostępne na stronie www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
W rozpoznawanej skarżący nie przedstawił dokumentu potwierdzającego jego prawo do dysponowania częściami wspólnymi budynku przy ul. [...]
w Ś. na cele budowlane. Podkreślenia wymaga, że to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania, iż takim prawem dysponuje. Wbrew stanowisku skarżącego, organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów na tą okoliczność.
Wskazać również należy, że posiadanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie może być dowodzone, tak jakby chciał tego skarżący, w sposób dorozumiany. Dla jego wykazania nie jest wystarczające, że współwłaściciele części wspólnych budynku wcześniej nie sprzeciwiali się wykonanym robotom budowalnym. Aby można było uznać, że skarżący dysponuje częściami wspólnymi nieruchomości na cele budowlane, powinien przedłożyć oświadczenia wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, że wyrażają zgodę na wykonane roboty budowlane. Skarżący takiej zgody nie przedłożył i, jak wynika z akt sprawy, nie jest w stanie tego uczynić skoro niektórzy współwłaściciele sprzeciwiają się wykonanym robotom budowlanym. Brak jest zatem możliwości doprowadzenia dokonanej zmiany sposobu użytkowania części budynku oraz wykonanych robót budowalnych do stanu zgodnego z prawem.
Wobec takich ustaleń, zasadnie organ II instancji wydał zaskarżoną decyzję, wykonanie której doprowadzi do przywrócenia części wspólnych budynku przy
ul. [...] w Ś. do stanu poprzedniego oraz przywróci poprzedni sposób użytkowania części tego budynku. Zaskarżona decyzja znajduje oparcie w przepisie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy P.b., zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego oraz w art. 71 ust. 3 ustawy P.b., który uprawnia organ do nakazania właścicielowi przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.
Odnosząc się do zarzutu skargi, to za chybiony Sąd uznał zarzut nie wzięcia pod uwagę przez organ zmiany art. 29 ust. 1 pkt 27 ustawy Prawo budowlane. Zauważyć należy, że zaskarżona decyzja wydana została w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania części obiektu budowlanego. W ustalonym przez organ stanie faktycznym, jest to prawidłowa kwalifikacja, co wcześniej zostało już wyjaśnione. Natomiast wykonanie w ramach zmiany sposobu użytkowania pewnych robót budowalnych, nie zmienia faktu, że mamy do czynienia z jedną sprawą, tj. zmianą sposobu użytkowania części obiektu budowalnego połączoną z wykonaniem określonych robót budowlanych, między innymi, wybudowania instalacji ogrzewczej i kanalizacji sanitarnej. Brak jest podstawy do wyodrębniania poszczególnych robót budowlanych i odrębnego ich kontrolowania. W przepisie art. 71 ustawy P.b. przewidziano takie stany faktyczne, odsyłając w takim przypadku do stosowania przepisów art. 50, art. 51 i art. 57 ust. 7.
Nie zasługuje też na uwzględnienie podniesiony w uzupełnieniu skargi zarzut,
iż wykonanie obowiązków nałożonych zaskarżoną decyzją spowoduje dalsze osłabienie ściany nośnej budynku, co w konsekwencji prowadzić może do katastrofy budowlanej. Odnośnie tego zarzutu wskazać należy, że na skarżącego nie nałożono obowiązku wykonania jakiegokolwiek otworu w jakiejkolwiek ścianie. Wręcz przeciwnie nakazano zlikwidowanie otworu wykonanego stropie budynku. Wbrew twierdzeniu skarżącego, nie ma też potrzeby wykonywania dodatkowego otworu drzwiowego, który miałby stanowić wejście do pomieszczeń piwnicznych będących w użytkowaniu skarżącego. Z akt sprawy wynika, że do pomieszczeń piwnicznych należących do skarżącego prowadzą drzwi wykonane w ramach robót budowalnych objętych pozwoleniem na budowę z dnia [...] r. Okoliczność tą zapewne wziął pod uwagę Sąd Rejonowy w Ś. - Wydział I Cywilny, który postanowieniem z dnia [...] sygn. akt I Ns [...], zniósł współwłasność strychu i piwnic w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w Ś. oraz ustalił sposób korzystania z działki gruntu nr [...]. Postanowieniem tym, pomieszczenie piwniczne nr [...] zostało podzielone na dwie części: [...] o powierzchni [...] m2 - przynależną do lokalu nr [...] oraz [...] o powierzchni [...] m2 - przynależną do lokalu nr [...]. Sąd mógł dokonać takiego podziału dlatego, że wydzielone pomieszczeni [...] posiadało wcześniej wykonane drzwi wejściowe bezpośrednio z dworu. Oznacza to, że skarżący po zlikwidowaniu otworu w stropie budynku i schodów wewnętrznych będzie posiadał dostęp do piwnicy drzwiami prowadzącymi z dworu i nie ma potrzeby wykonywania dodatkowych otworów w ścianie nośnej budynku.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło