II SA/Sz 513/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.) Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Protokolant Tomasz Korpal po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2008 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr [...]; II. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego F. P.: 1) kwotę [...] złotych , 2) kwotę [...] złote - zawierające podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej, za obie instancje, udzielonej z urzędu; III. oddala wniosek skarżącego o zwrot kosztów postępowania w postaci kosztów podróży. Wyrokiem z dnia 8 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Sz 1017/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] nr [...], przyznającą J. C. zasiłek okresowy od kwietnia do lipca 2006 r. w wysokości 37,90 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd wyjaśnił: z ustaleń organu pomocy społecznej - wywiad środowiskowy - wynika, że J. C. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną, bez prawa do zasiłku, a jego jedyny dochód stanowi dodatek mieszkaniowy w wysokości 352,92 zł. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 38 ust. 1 pkt 1 oraz art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), zgodnie z którym skarżący jest uprawniony do otrzymania zasiłku w wysokości obliczonej według wskazań art. 147 ust. 3 pkt 1.Przepis ten stanowi, że w 2006 r. zasiłek przyznaje się w wysokości 35% różnicy między kryterium dochodowym, a otrzymywanym dochodem (w tym przypadku dodatkiem mieszkaniowym ), zatem jest to 35% z 461 zł - 352,92 zł, co wynosi 37,90 z. Kwota ta jest prawidłowo wyliczona, zaś zarzuty skargi są chybione, bowiem dodatek mieszkaniowy stanowi dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, natomiast pod aktualizacją wywiadu środowiskowego widnieje podpis skarżącego, a wobec tego materiał dowodowy został zebrany prawidłowo. Reprezentowany przez radcę prawnego z urzędu, J. C. złożył skargę kasacyjną od tego wyroku, wnosząc o jego uchylenie lub zmianę i zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. w szczególności art. 67 Konstytucji RP, art. 8, art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 września 2001 r. w sprawie wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 114, poz. 1220), jak też naruszenie prawa procesowego, przede wszystkim art. 7, 9 i 77 § 1 Kpa poprzez błędną interpretację i zastosowanie lub brak zastosowania. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że przedmiotem zaskarżenia jest to, czy dodatek mieszkaniowy jest dochodem w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, a także, iż zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 i 3 ustalony przez organy dochód powinien zostać zweryfikowany, bowiem zasiłek okresowy przyznano od kwietnia do lipca, zaś dodatek mieszkaniowy był przyznany tylko do 31 maja 2006 r., o czym organy były informowane, ale nie przeprowadziły dokładnego postępowania dowodowego w tym zakresie, czym naruszyły art. 67 Konstytucji oraz art. 7 i 77 § 1 Kpa. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 908/071 uwzględniając skargę kasacyjną uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania oraz oddalił wniosek skarżącego o zwrot kosztów postępowania w postaci kosztów podróży. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził między innymi, że J C. jest osobą samotnie gospodarującą (art.3 pkt 1 ust. 1), a nie z rodziną (art.3 pkt 3 ust. 1). Przepis ten ustala kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, a kryterium to ma zasadnicze znaczenie, bowiem tylko osobom go nieprzekraczającym służy prawo do świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłek okresowy. Zasiłek ten, zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 tej ustawy przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego. Ustalenie zatem dochodu i odniesienia go do kryterium ma zasadnicze znaczenie w sprawach z pomocy społecznej, w tym w sprawie zasiłku okresowego. J. C. podważył błąd w ustaleniu jego dochodu, zwłaszcza jeśli idzie o miesiące czerwiec i lipiec. Organy pomocy społecznej jako dochód uznały dodatek mieszkaniowy (co było zasadne), jednak skarżący twierdził, że w miesiącach kwiecień - maj, dodatek ten otrzymywał, bowiem do końca maja był on przyznany, zaś zasiłek okresowy został przyznany do końca lipca, bez uwzględnienia tego faktu. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów co do losów dodatku mieszkaniowego w miesiącach po 31 maja, a Wojewódzki Sąd nie zwrócił na to uwagi. Skoro zasiłek okresowy jest różnicą pomiędzy kryterium a dochodem, a dodatku za miesiące czerwiec i lipiec nie da się ustalić na postawie akt, to Wojewódzki Sąd powinien był kwestię tę wyjaśnić i stosownie do wyniku orzec. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził także, że o wynagrodzeniu radcy prawnego ustanowionego z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. Ponownie rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przeprowadził uzupełniający dowód z karty wypłat dodatku mieszkaniowego na rzecz J. C. i ustalił, iż skarżący pobierał dodatek mieszkaniowy w okresie od grudnia 2005 r. do 31 maja 2006 r. w wysokości 352,92 miesięcznie i następnie we wrześniu otrzymał dodatek dwukrotnie i dalej do końca roku 2006 r. w wysokości 189,25 zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art.190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Organ odwoławczy orzekając na podstawie art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dacie wydania decyzji ostatecznej (decyzji organu odwoławczego). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekając w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] uznało decyzję organu I instancji przyznającą zasiłek okresowy za prawidłowo ustalającą wysokość zasiłku dla J. C. Kolegium nie uwzględniło faktu, iż pomiędzy datą wydania decyzji przez organ I instancji ([...]), a datą wydania decyzji ostatecznej ([...]), uległ zmianie stan faktyczny. Od 1 czerwca 2006 r. J. C. przestał bowiem otrzymywać dodatek mieszkaniowy, a tym samym ustalony w wywiadzie środowiskowym dochód skarżącego uległ zmianie. Zgodnie z art.106 ust.3a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz.728) zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10 % odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Z przedstawionej sądowi karty wypłat dodatków mieszkaniowych J. C. wynika, że dochód skarżącego w miesiącu czerwcu i lipcu obniżył się o ponad 10%. Kwestie powyższe nie zostały dostrzeżone przez organ odwoławczy i nie były brane pod uwagę przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, czym organ odwoławczy naruszył art.138 § 1 pkt 1Kpa, w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Ponieważ, by rozstrzygnąć kwestię zasiłku okresowego dla J. C. za miesiąc czerwiec i lipiec 2006 r. należy ustalić dochód wnioskodawcy w tym okresie oraz to czy skarżący nadal gospodarował samotnie, Sąd uznał za celowe uchylenie także decyzji organu I instancji. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w związku z art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.), orzekł jak w sentencji. Wniosek skarżącego o zwrot kosztów osobistego stawiennictwa w sądzie został oddalony na podstawie art.205 § 2 ww. ustawy, bowiem J. C. nie był wezwany przez Sąd do osobistego stawienia się na rozprawę. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie § 15 pkt 1 w związku z § 14 ust.2 pkt 1 lit.b i pkt 2 lit.b oraz § 2 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz.U. Nr 163, poz.1349 z późn.zm. ).