II SA/Sz 513/19
WyrokWSA w Szczecinie2019-09-19
Skład orzekający: Renata Bukowiecka-Kleczaj, Marzena Iwankiewicz, Katarzyna Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku niezgodności samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wyłącznie w zakresie konstrukcji i kształtu dachu, możliwe jest doprowadzenie obiektu (lub jego części) do stanu zgodnego z prawem, zamiast orzekania bezwzględnej rozbiórki całego obiektu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego nie zbadały w sposób wyczerpujący możliwości legalizacji samowolnie wybudowanego domku letniskowego. Stwierdzono, że niezgodność z planem miejscowym dotyczyła jedynie konstrukcji dachu, a nie całej zabudowy. W związku z tym, organy powinny były rozważyć, czy możliwe jest doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem, zamiast orzekać bezwzględną rozbiórkę całego obiektu. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w zakresie pełnych ustaleń stanu faktycznego i ich oceny stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki drewnianego domku letniskowego wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. Organ I instancji ustalił, że domek został wybudowany w obecnej formie nie wcześniej niż w 2005 r., w miejscu istniejącego wcześniej mniejszego domku. Ponieważ budowa była niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (w zakresie połaci dachowych), organ nakazał rozbiórkę. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, uznając, że budowa była samowolą budowlaną i nie można jej zalegalizować. Skarżący zarzucał błędy w ustaleniach faktycznych i ocenie dowodów, w tym dotyczące daty budowy oraz charakteru tarasów. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, uznając, że organy nie zbadały w wystarczającym stopniu możliwości legalizacji obiektu lub jego części.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. Zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 września 2019 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Z. W. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 49b ust. 1 w związku z art. 49b ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. nakazał dokonanie rozbiórki wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia, drewnianego domku letniskowego o wymiarach ca 5,6 x 5,85 m z zadaszonym tarasem o wymiarach ca 1,5 x 8,5 m + 5,85 x 2,9 m (oznaczonego nr [...] wg planu sytuacyjnego), wchodzącego w skład zabudowy letniskowej położonej przy ul. [...] w P. położonej na terenie działki nr [...]. Do wykonania powyższego nakazu organ zobowiązał F. i Z. W. - właścicieli przedmiotowego domku.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w dniu [...] r. pracownicy Inspektoratu przeprowadzili wizję lokalną w sprawie zabudowy na terenie działki nr [...] przy ul. [...] w m. P. . W trakcie czynności kontrolnych ustalono, że przedmiotowa działka stanowi własność Z. i F. W.. Ustalono, że decyzją Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...] udzielono dla F. i Z. W. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie przedmiotowej działki, zatwierdzając do realizacji projekt budowlany. Budowa tego obiektu nie została rozpoczęta. Ponadto decyzją Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...] udzielono dla Z. W. pozwolenia na budowę budynku letniskowego na terenie przedmiotowej działki zatwierdzając do realizacji projekt budowlany autorstwa J. Z.. Budynek ten został zrealizowany w całości.
Ponadto stwierdzono, że na terenie przedmiotowej działki ustawionych jest czternaście domków letniskowych, jeden budynek z pomieszczeniami: sanitariatów
i magazynowymi, usytuowany pomiędzy dwoma domkami letniskowymi oraz obiekt gospodarczy usytuowany przy granicy z działką nr [...]. Na budowę tych obiektów nie okazano pozwolenia na budowę i nie dokonywano zgłoszeń w trybie przepisów art. 29 i 30 ustawy Prawo budowlane. Mapa zasadnicza pobrana z PODGiK w G. nie odzwierciedla aktualnego usytuowania i wielkości zabudowy na terenie tej działki. Na podstawie wyjaśnień Z. W. ustalono, że nabył on przedmiotową działkę wraz z E. S. (siostrą) od [...] "I. " Sp. z o.o. z/s we W. na podstawie aktu notarialnego Rep A nr [...] z dnia [...] r. Na podstawie aktu notarialnego Rep A nr [...] z dnia [...] r. zniesiono współwłasność,
a działka nr [...] stała się własnością Z. i F. W.. Ponadto Z. W. wyjaśnił, że domki nabył od [...] Sp. z o.o. z/s J. [...] (faktura VAT wystawiona dnia [...] r. na nabywcę E. S.). Według wyjaśnień Z. W., w dacie nabycia działki była ona zabudowana kompleksem domków letniskowych, które były stare, w złym stanie technicznym i dlatego później na przestrzeni lat odnawiał je. Szczegółowe ustalenia z przeprowadzonych czynności kontrolnych przedstawiono w protokole oględzin. Do akt sprawy załączono także dokumentację fotograficzną i szkic domku. Domek nr [...] wg planu sytuacyjnego posiada wymiary ca 5,6 x 5,85 m z zadaszonym tarasem o wymiarach ca 1,5 x 8,5 m + 5,85 x 2,9 m. Jest to domek o konstrukcji drewnianej, posadowiony na fundamencie z bloczków betonowych, przegrody ścienne z materiałów drewnianych, dach dwuspadowy kryty blachą profilowaną.
Powyższe ustalenia stały się podstawą do wszczęcia postępowania w sprawie budowy zabudowy letniskowej na terenie przedmiotowej nieruchomości w warunkach samowoli budowlanej.
W toku postępowania ustalono, że teren przedmiotowej nieruchomości objęty jest obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą [...] Rady Gminy R. z dnia [...] r. Z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w G. uzyskano opis nieruchomości z 1996 r., zawierający wyrys z mapy ewidencyjnej, aktualizowanej do podziału nieruchomości objętego decyzją wydaną w Urzędzie Rejonowym w G. z dnia [...] r. Z opisu wynika, że w owym czasie przedmiotowa działka zabudowana była czterema budynkami. Ponadto włączono do akt wydruk mapy zmian z operatu PODGiK [...] przestawiający obecne usytuowanie obiektów na terenie działki nr [...] - kolor czerwony (po aktualizacji w 2018 r.) oraz poprzednie usytuowanie obiektów na terenie tej działki wg wtórnika zarejestrowanego pod nr KERG: [...] - kolor niebieski, na podstawie którego opracowywano projekty budowlane stanowiące załączniki do pozwoleń na budowę wydawanych przez Starostę P. G. nr [...] oraz nr [...].
Na podstawie pozyskanych materiałów geodezyjnych ustalono jednoznacznie,
że w obecnym usytuowaniu domku (nr [...]) w dacie 1996 r., nie istniał żaden obiekt budowlany. Wg wypisu z kartoteki budynków obiekt w tym miejscu oznaczony nr [...] został wybudowany w roku 2000 i posiadał powierzchnię zabudowy 26 m2. Taki obiekt istniał w 2005 r., kiedy sporządzano mapę do celów projektowych (nr KERG [...]). Obecnie w tym miejscu istnieje inny, większy obiekt, inaczej usytuowany.
W świetle zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że przedmiotowy domek został wybudowany w obecnej formie nie wcześniej niż w 2005 r., w miejscu istniejącego wcześniej zupełnie innego i wyraźnie mniejszego domku wybudowanego nie wcześniej niż w 1996 r. (wg kartoteki budynków w 2000 r.). Lokalizacja domku (nr [...]) została zaznaczona na kopii aktualnej mapy zasadniczej, która stanowi załącznik do niniejszej decyzji.
Organ I instancji wyjaśnił, że ponieważ obecnie istniejący obiekt został wybudowany nie wcześniej niż w 2005 r., do rozpatrzenia sprawy zastosował przepisy obowiązującej obecnie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Dalej organ wskazał, że przedmiotowa działka nr [...] posiada powierzchnię [...] m2, a zatem na jej terenie zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy Prawo budowlane można ustawić na podstawie zgłoszenia siedem budynków rekreacji indywidualnej, rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku,
o powierzchni zabudowy do 35 m2. Wybudowano w warunkach samowoli budowlanej siedem domków o powierzchni zabudowy do 35 m 2. Są to domki oznaczone nr: 2, 3, 4, 5, 7, 8 i 13 wg planu sytuacyjnego.
Rozpatrując sprawę budowy domków letniskowych wybudowanych bez zgłoszenia w oparciu o przywołane przepisy art. 49b ustawy Prawo budowlane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. postanowieniem z dnia [...] r. nałożył na F. i Z. W. obowiązek przedłożenia
w wyznaczonym terminie określonych dokumentów mających na celu doprowadzenie przedmiotowej inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Między innymi nałożono obowiązek przedłożenia: szkiców i rysunków przedstawiających wybudowane bez wymaganego zgłoszenia domki wraz ze zwięzłym opisem; zaświadczenia Wójta Gminy R. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości P.; oświadczenia
o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; projekt zagospodarowania terenu. W dniu [...] r., do tut. inspektoratu przesłano między innymi szkice i rysunki domku nr [...], projekt zagospodarowania terenu, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] Wójt Gminy R. odmówił wydania zaświadczenia o zgodności budowy przedmiotowego domku (nr [...]) z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu wydanego postanowienia jako podstawę odmowy wydania zaświadczenia wskazano na niezgodność przedmiotowego domku z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie połaci dachów.
Ponadto organ I instancji wskazał, że na podstawie pozyskanych dokumentów ustalono między innymi, że aktem notarialnym z dnia [...] r. Rep A
nr [...] ustanowiono przez Skarb Państwa wieczyste użytkowanie gruntu (działki nr [...]) i przeniesienie własności budynków znajdujących się na terenie tej działki na rzecz dotychczasowego użytkownika - Z. A. T. i E. Z. "[...] w [...] - w likwidacji. Do wskazanego aktu notarialnego przedłożono opis i mapę nieruchomości. Zgodnie z aktem notarialnym, wg treści przedłożonego opisu i mapy oraz wg oświadczenia stron, przedmiotowa działka nr [...] zabudowana była w owym czasie 22 domkami letniskowymi o numerach od 3 do 24, budynkiem świetlicy oznaczonym nr [...] i budynkiem sanitariatów oznaczonym nr [...]. Organ I instancji stwierdził, że na terenie obecnej działki nr [...] (powstałej po podziale geodezyjnym działki nr [...]), w stanie aktualnym na sierpień 1995 r., istniały dwa domki letniskowe oznaczone nr [...] wg opisu nieruchomości, w całkowicie innym miejscu niż domek będący przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia (nr [...] wg aktualnego planu sytuacyjnego). W oparciu o wpisy w księdze wieczystej oraz załączone do księgi opisy nieruchomości ustalono jednoznacznie, że przynajmniej do 6 grudnia 1995 r.
w miejscu usytuowania będącego przedmiotem postępowania domku oznaczonego nr 2 wg planu sytuacyjnego nie istniał żaden domek. Ponadto ustalono, że aktem notarialnym z dnia [...] r. Rep. A nr [...] przeniesiono własność nieruchomości (między innymi działki nr [...] powstałej po podziale działki nr [...]) przez Wojewodę [...] reprezentującego Skarb Państwa na rzecz "I. " Sp. z o.o. z/s w W.. Na podstawie informacji uzyskanych z Urzędu Gminy w R. w pismach z dnia [...] r. i z dnia [...] r. ustalono, że nie udzielano żadnych pozwoleń na budowę obiektów na terenie przedmiotowej nieruchomości w latach 1974-2003.
Opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. uznał wykazaną w kartotece budynków datę budowy domku - 2000 r. za orientacyjną wykazaną dla poprzednio istniejącego
w tym miejscu mniejszego domku o powierzchni zabudowy 26 m2. Obecny właściciel
w okresie nie wcześniejszym niż od 2005 r., w miejsce starego mniejszego domku ustawił inny większy domek (obecnie domek posiada powierzchnię zabudowy w bryle
ca 32,75 m2), ustawiony wcześniej w całkowicie innym miejscu (wygląd domku wskazuje, że jest to obiekt produkowany jako typowy we wcześniejszym okresie niż 2005 r.).
Ponieważ inwestor wybudował przedmiotowy domek letniskowy (nr [...]) bez wymaganego zgłoszenia i biorąc pod uwagę fakt, że Wójt Gminy R. ostatecznie odmówił wydania zaświadczenia o zgodności budowy przedmiotowego domku (nr [...])
z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z uwagi na niezgodność przedmiotowego domku z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie połaci dachowych, zgodnie z dyspozycją art. 49b ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r., nakazano dokonanie rozbiórki przedmiotowego domku.
Z. W., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej:
1. wybiórczą ocenę dowodów w postaci wyrysów z map ewidencyjnych i wypisów
z kartoteki budynków, brak porównania w szczególności co do skali sporządzanych map,
2. błędną ocenę, że domek nr [...] nie istniał przed dniem [...] stycznia 1995 r., mimo obowiązujących do tej daty przepisów zgodnie z którymi nie nanosiło się na mapy budynków nietrwale związanych z gruntami,
3. brak oceny dokumentów w postaci wypisu z kartoteki nieruchomości, mimo ewidentnych błędów w jej sporządzeniu,
4. błędne przywołanie decyzji planu zagospodarowania przestrzennego, który powstał dopiero w roku 2013,
5. brak analizy charakteru tarasów, ze wskazaniem, czy stanowią one utwardzenie gruntu, czy też rozbudowę domku,
6. brak analizy, czy i jaki budynek istniał przed dniem [...] stycznia 1995r., w przypadku jego rozbudowy nie odniesienie decyzji o rozbiórce do części rozbudowanego budynku,
7. obrazę art 7 kpa poprzez niezastosowanie i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), art. 49b ust. 1 w związku z art. 49b ust. 3 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ II instancji przedstawił stan faktyczny sprawy i powołując się na dokumenty zgromadzone w toku postępowania przez organ I instancji, przyjął ustalenia tego organu za własne.
Organ II instancji podkreślił, że budowa (również odbudowa, rozbudowa
i nadbudowa) domku letniskowego o powierzchni zabudowy 32,8m2 powinna zostać poprzedzona dokonaniem przez inwestora zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo budowlane w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1,a zatem ustalenie przez PINB w G., że aktualni właściciele nieruchomości nie dokonali zgłoszenia budowy domku letniskowego nr [...], wchodzącego w skład zabudowy na terenie działki nr [...] dała podstawy do wszczęcia niniejszego postępowania administracyjnego w trybie art. 49b ustawy Prawo budowlane. Z uwagi na potwierdzony brak zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a co za tym idzie brak możliwości spełnienia obowiązku w zakresie przedłożenia zaświadczenia, należy stwierdzić, że nie jest możliwe zalegalizowanie budowy domku letniskowego nr [...], co wskazuje na konieczność usunięcia stanu naruszającego prawo poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, na podstawie przepisu art. 49b ust. 1 w związku z art. 49b ust. 3 ustawy Prawo budowlane, nakazującej rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego.
Odnosząc się do argumentów podnoszonych w odwołaniu, dotyczących ustalenia daty budowy spornego obiektu, organ odwoławczy stwierdził, że z opisanych dokumentów, w szczególności map zasadniczych z 1995 r., 1996 r., 2005 r. i 2018 r., jednoznacznie wynika, że domek letniskowy nr [...] został wybudowany pomiędzy dniem [...] lutego 1996 r. a dniem [...] maja 2005 r., bez zgłoszenia lub pozwolenia na budowę, a następnie po dniu [...] maja 2005r. został również bez uprzedniego zgłoszenia lub pozwolenia na budowę, rozebrany oraz wzniesiony na nowo, jako większy i nieco inaczej zlokalizowany niż poprzedni, razem z nowymi, zadaszonymi tarasami. Podzielając zastrzeżenia skarżącego, co do wiarygodności danych zawartych w kartotece budynków, organ nie wziął ich pod uwagę, jako materiału dowodowego w niniejszej sprawie. Natomiast pozostałe dokumenty zgromadzone w aktach sprawy, są wystarczające do stwierdzenia, że przed 1996 r. w przedmiotowej lokalizacji nie istniał żaden domek letniskowy, a co najważniejsze, że obecnie istniejący obiekt nie jest tożsamy z domkiem ujawnionym na mapie sporządzonej w dniu [...] maja 2005 r. Przy czym wykonane po
2005 r. roboty budowlane nie mogły polegać na rozbudowie istniejącego obiektu, o czym świadczy jednolity charakter istniejącej zabudowy oraz wykończenie budynku, którego wszystkie elementy wykazują równy stopień zużycia i co potwierdza także skarżący w treści rozpatrywanego odwołania. Skoro zatem z zebranych dowodów wynika, że po 2005 r., na działce nr [...] doszło do samowoli budowlanej polegającej na rozebraniu starego domku letniskowego i wybudowaniu w zbliżonej lokalizacji zupełnie nowego obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia, bez znaczenia pozostaje, kiedy dokładnie powstał pierwotny domek letniskowy w przedmiotowej lokalizacji, obecnie już nieistniejący i nie mogący stanowić przedmiotu jakiekolwiek postępowania.
Co do ustalenia zakresu robót budowlanych wykonanych w domku letniskowym nr [...], organ nie dał wiary zapewnieniom skarżącego, iż w przedmiotowym domku wykonywał tylko remonty, ponieważ remont (zdefiniowany w art. 3 pkt 8 ustawy Prawo budowlane) nie może prowadzić do powiększenia istniejącego obiektu, które to zmiany zostały wykazane przez uprawnionych geodetów na poszczególnych mapach. W świetle wyjaśnień, udzielonych przez Z. W. do protokołu z kontroli przeprowadzonej w dniu [...] r., że "w dacie nabycia działki była ona zabudowana kompleksem domków letniskowych, które były stare, w złym stanie technicznym, dlatego później na przestrzeni lat odnawiał je " oraz biorąc pod uwagę nietrwałość sezonowej zabudowy, o konstrukcji i wykończeniu z materiałów drewnianych, organ II instancji uznał, iż nie jest prawdopodobne, aby przedmiotowy domek był jedynie "odnawiany", lecz, że dokonano jego rozbiórki i wybudowano w zbliżonym miejscu nowy, większy obiekt, przy którego budowie mogły zostać użyte materiały pochodzące
z rozbiórki, a skarżący nie wyjaśnił w jaki sposób zbadał, że "rodzaj użytych materiałów i wygląd bloczków wskazują na to, że ma on co najmniej 40 lat.
Odnosząc się do prawidłowości zastosowanych w niniejszej sprawie norm prawnych, organ wyjaśnił, że przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego ma na celu doprowadzenie samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami prawa budowlanego obowiązującymi w czasie legalizacji, albowiem brak jest przepisów stanowiących inaczej. Również w zakresie badania zgodności przedmiotowego obiektu budowlanego z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym, zastosowanie znajduje podobna zasada, tzn. badana jest zgodność
z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym, obowiązującymi w czasie postępowania legalizacyjnego, albowiem brak jest postanowień odmiennych. Powyższe oznacza, iż w toku niniejszego postępowania badana była zgodność przedmiotowego domku z obecnie obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego.
Z. W., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył powyższą decyzję w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając jej:
1. błędne ustalenie, że dokumenty geodezyjne sporządzane przed rokiem 1996 odzwierciedlały stan rzeczywisty w szczególności posadowienie budynków nie związanych trwale z gruntami tj. nie mających fundamentów, polegający nadto na nieuwzględnieniu informacji, iż Spółka z o.o. J. prowadziła na tym terenie ośrodek wypoczynkowy bazujący na domkach letniskowych od lat 70-tych,
2. błędne ustalenie, że skarżący rozbudował domek nr [...], choć w istocie dodatkowa powierzchnia dotyczy jedynie tarasu, który stanowi utwardzenie podłoża,
3. błędne ustalenie, że domek został wybudowany w pierwszej wersji w okresie ok [...].02.1996, a [...].05.2005r., a następnie rozebrany i wzniesiony na nowo jako większy i nieco inaczej zlokalizowany,
4. błędne oparcie ustaleń na mapie ewidencyjnej z [...].2018 r. i stwierdzenie na tej podstawie, że istniejący domek nr [...] nie jest tożsamy z obiektem wciągniętym w roku 2005 do ewidencji budynków.
5. Brak analizy przepisów dotyczących ewidencji budynków przy rozróżnieniu budynków trwale związanych z gruntem i nie związanych z gruntem.
6. Niezbadanie czy budynek nr [...] został "powiększony" o dobudowane tarasy, a tym samym brak ograniczenia decyzji o rozbiórce do tarasów wykonanych bez zgłoszenia.
7. Oparcie ustaleń na projekcie zagospodarowania terenu sporządzonym przez architekta W. M. na zlecenie pełnomocnika skarżącego T. K., który to projekt nie został wykorzystany do żadnych prac.
8. Błędne powołanie się na postanowienia Wójta Gminy R. z [...].
o niezgodności inwestycji z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym od roku 2013.
9. Błędne wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji, iż "skoro przedmiotowego domku nie było na wcześniej sporządzonych mapach, to domek został wybudowany pomiędzy dniem [...]02.1996 r., a [...]05.2005r., a także że po dniu [...]05.2005 r. w dacie bliżej nieokreślonej, domek nr [...] został rozebrany i ponownie zbudowany".
10. naruszenie zasady legalności przy wydaniu zaskarżonej decyzji.
Skarżący podał w skardze, że według jego wiedzy na działce wykupionej przez niego od lat 70-tych istniały domki letniskowe drewniane, które były sukcesywnie naprawiane i ulepszane. We wcześniejszym okresie nie podlegały ewidencji domki, które nie były związane stale z gruntem, a były ustawiane na bloczkach betonowych, czy cegłach (tak jak domek nr [...]). W istocie potwierdzenie takich informacji znajduje odzwierciedlenie na mapie z roku 1996 r. na której zaznaczono jedynie cztery domki usytuowane na fundamentach, a więc stale związanych z gruntem, zaś pozostałe domki mimo, że na ten dzień już istniały zostały pominięte w ewidencji. Organy administracyjne całkowicie pominęły te zarzuty. Jak wynika z powyższego oparcie wniosków zawartych w zaskarżonej decyzji, że domek nr [...] został wybudowany w okresie 1995-2005 i po roku 2005 został ponownie rozebrany i wybudowany, wyłącznie na mapach, które nie odpowiadają rzeczywistości, jest błędne. Podobnie błędne jest przypuszczenie oparte na oględzinach aktualnie istniejącego domku, że skoro okładzina elewacji domku jest z jednolitego materiału, to tym samym wniosek, iż domek został wybudowany po roku 2005 jest słuszny. Remont domku nr [...] wykonany przez niego polegał na wymianie tych elementów, które uległy zniszczeniu, a wśród nich były to deski elewacyjne, którymi obłożony był domek. Stąd też aktualnie domek nr [...] obłożony jest w miarę nowymi deskami elewacyjnymi, co jednak nie może prowadzić do wniosku jak w zaskarżonej decyzji, że został on wcześniej rozebrany i postawiony na nowo. Ponadto skarżący podniósł co do zakresu zaskarżonej decyzji, która ukierunkowana jest na rozbiórkę całego domku, nie zaś tych części tych tarasów, które zostały dobudowane bez pozwolenia na budowę, czy zgłoszenia budowlanego.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje :
Kontrola sprawy dokonana, według kryterium zgodności z prawem działań organu, skutkowała uwzględnieniem skargi przez Sąd, choć nie wszystkie zarzuty skargi okazały się zasadne.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowił art. 49 b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r. poz. 1202), zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej.
Natomiast w myśl art. 49 b ust. 2 tej ustawy, jeżeli budowa, o której mowa
w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,
a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie:
1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30
ust. 2 i 4;
2) projektu zagospodarowania działki lub terenu;
3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy
z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,
w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.
W przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, stosuje się przepis ust. 1 (art. 49 b ust. 3 cytowanej ustawy).
Jak wynika z cytowanych powyżej uregulowań, zalegalizowanie samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia nie jest możliwe w sytuacji gdy budowa jest sprzeczna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo budowlane, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej, rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku,
o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać jednego na każde 500 m2 powierzchni działki.
Z kolei w myśl art. 30 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej wymaga, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 i 4 - budowa, o której mowa m.in. w art. 29 ust. 1 pkt 1a-2b.
Bez wątpienia sporny obiekt – domek letniskowy przeznaczony na "na cele turystyczne" jest obiektem o jakim mowa w cytowanym powyżej art. 29 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo budowlane (taką kwalifikację przyjął też organ w decyzji).
Wobec tego słusznie uznał organ, że skarżący powinien był dokonać zgłoszenia
o jakim mowa w art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane.
Sąd stwierdził też, że ustalenia organu, poczynione w oparciu o zgromadzone
w aktach dokumenty i oględziny, w zakresie daty powstania spornego obiektu są wystarczające do uznania, że sporny obiekt w obecnym kształcie powstał po dniu [...] maja 2005 r.
Sąd uznał jednak, że organy obu instancji nie ustrzegły się od naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w zakresie poczynienia pełnych ustaleń stanu faktycznego i ich rzetelnej oceny w zakresie możliwości legalizacji spornego domku letniskowego.
Jak już wskazano powyżej legalizacja obiektu wzniesionego bez zgłoszenia nie jest możliwa w wypadku niezgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Na tej podstawie organ orzekł o nakazie rozbiórki bezwzględnie całego obiektu.
Tymczasem z postanowienia Wójta Gminy R. z dnia [...] r. (sprostowanego w dniu [...] r.) wynika, że zgodnie z zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy R. części miejscowości [...], zatwierdzonego uchwałą [...] Rady Gminy R. z dnia 25 października 2013 r., działka nr [...] znajduje się w obszarze o symbolu [...] przeznaczonym na tereny usług turystycznych, gastronomii i handlu. Zrealizowany budynek posiada dach pochyły dwuspadowy z niesymetrycznie zlokalizowaną kalenicą i spadkami połaci 22 i 7ş. Z ustaleń szczegółowych planu wynika, że na ww. terenie dopuszcza się dachy dwuspadowe o kącie nachylenia głównych połaci dachowych – maks. 45 ş i połacie dachów pochyłych dwuspadowych i wielospadowych należy realizować jako symetrycznie zbiegające się w kalenicy.
Lektura tego postanowienia jednoznacznie wskazuje, że co do zasady lokalizacja (wzniesienie) domku letniskowego na działce nr [...] (tereny usług turystycznych) jest zgodna z ww. planem, a jedyną "niezgodnością" istniejącej zabudowy z zasadami zabudowy tego terenu są parametry obiektu i to tylko w zakresie konstrukcji dachu.
Okoliczności tej organy obu instancji w ogóle nie wzięły pod rozwagę, co oznacza, w ocenie Sądu, naruszenie zasad rzetelnej procedury i stanowi o nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie legalizacji obiektu budowlanego.
Należy pamiętać, że organ nadzoru budowlanego podejmując decyzję administracyjną w tego rodzaju sprawach, musi przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), jest też zobowiązany do należytego i wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia, zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Poza tym działania organów nadzoru budowlanego muszą być proporcjonalne i adekwatne do stwierdzonego naruszenia prawa, a także być zgodne z zasadą zaufania z art. 8 k.p.a. Podkreślenia też wymaga, że nakaz rozbiórki nie jest orzekany bezwzględnie, w tym znaczeniu że stwierdzenie przez organ faktu zaistnienia samowoli budowlanej nie implikuje wprost nałożenia na stronę obowiązku rozbiórki danego obiektu budowlanego. Przed orzeczeniem rozbiórki organ nadzoru budowlanego ma obowiązek zbadania wszystkich okoliczności sprawy, w celu ustalenia ponad wszelka wątpliwość, czy w myśl obowiązujących przepisów prawa, legalizacja danego obiektu budowlanego rzeczywiście nie jest dopuszczalna.
W ocenie Sądu, w tej sprawie organy bez właściwej analizy zapisów planu miejscowego, który nie wyklucza możliwości zabudowy działki [...] przeznaczonej
w planie pod usługi turystyczne spornym domkiem letniskowym o funkcji rekreacyjnej, przedwcześnie uznały, że nie była możliwa legalizacja obiektu z uwagi na to, że wzniesiony samowolnie obiekt narusza przepisy miejscowego plany zagospodarowania przestrzennego - w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem (vide: art. 49b pkt 2 Prawa budowlanego). Organy nadzoru budowlanego nie rozważyły kwestii, że sporny domek jest niezgodny z ustaleniami obowiązującego planu wyłącznie w zakresie konstrukcji i kształtu dachu i czy w tym zakresie jest możliwe doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, biorąc pod uwagę brzmienie art. 49b pkt 2 ustawy Prawo budowlane.
Wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, że doprowadzenie samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem może w niektórych przypadkach wymagać wykonania określonych robót budowlanych, w tym również rozbiórki części obiektu budowlanego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2009 r., sygn. II OSK 795/08, a także z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2530/14 publ.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na względzie argumenty skargi wyjaśnić należy, że przez pojęcie "obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego", należy rozumieć plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w dacie rozstrzygania przez właściwy organ, nie zaś plan obowiązujący w dacie powstania obiektu budowlanego. Przesłanka określona w ust. 2 art. 49b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane została sformułowana bowiem w czasie teraźniejszym, co oznacza, że skutki samowoli należy oceniać w świetle przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie wydawania decyzji.
Rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni przedstawioną wyżej wykładnię prawa materialnego, w tym zastosuje się do wskazań z uzasadnienia, a więc przeprowadzi ponownie prawidłowo postępowanie w celu ustalenia czy w niniejszej sprawie istnieje możliwość doprowadzenia spornego obiektu (jego części) do stanu zgodnego z przepisami aktu prawa miejscowego.
Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących zwrot uiszczonego wpisu sądowego od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego skarżącego, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ww. ustawy, w pkt II sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło