II SA/Sz 529/11

Dnia 21 lipca 2011 r. roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jej skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej p o s t a n a w i a I. odmówić zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić radcę prawnego R.N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...][...] utrzymującą w mocy decyzję tego organu odmawiającą przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. W dniu [...] skarżąca złożyła w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek oświadczyła, że mieszka sama w mieszkaniu o pow. 100 m2 i utrzymuje się z renty rodzinnej w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, z której opłaca wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego, a pozostałą część przeznacza na leki i utrzymanie. Zarządzeniem z dnia [...] (doręczonym w dniu [...]) Sąd zobowiązał skarżącą do przedłożenia w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy: - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania (czynsz, gaz, prąd, woda itp.) i innych niezbędnych wydatków, w okresie ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wysokość renty rodzinnej, w okresie ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia o liczbie osób zameldowanych pod adresem [...]. Skarżąca na zobowiązanie Sądu nie odpowiedziała. Referendarz sądowy wezwaniem z dnia [...] ponownie zobowiązał wnioskodawczynię do przedłożenia dowodów dotyczących sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodów tj: - oświadczenia czy skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem, a jeżeli tak, to do przedłożenia dowodów potwierdzających jego dochody, - kserokopii decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości za 2011 r., - dowodów potwierdzających wysokość dochodów wnioskodawczyni, - dowodów potwierdzających wysokość wydatków poniesionych na utrzymanie mieszkania w okresie ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy dotyczącego liczby osób pozostających w gospodarstwie domowym oraz korzystania z pomocy opieki społecznej w okresie ostatniego roku. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca oświadczyła, że mieszka z synem w osobnych pomieszczeniach domu i nie prowadzi z synem wspólnego gospodarstwa domowego, nie płaci także podatku od nieruchomości. R.N. przedłożyła przekaz pocztowy z ZUS, jedną fakturę za dostawę energii elektrycznej do jej domu, zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] , że nie korzysta i nie korzystała z pomocy opieki społecznej, oraz jeden rachunek na kwotę [...] zł na zakup drewna. W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) – dalej p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. W rozpoznawanej sprawie koszty sądowe na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł, tyle bowiem wynosi wpis sądowy od skargi z zakresu kombatantów (§ 2 ust. 3 pkt 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193). W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a więc wówczas gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Stąd ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, co wynika z przytoczonego wyżej przepisu 246 § 1 p.p.s.a. Skarżąca w oświadczeniu o stanie majątkowym, rodzinnym i dochodach podała, że posiada mieszkanie o pow. 100 m2 które sama utrzymuje z dochodu wynoszącego [...] zł miesięcznie. Na zarządzenie Sądu z dnia [...] wnioskodawczyni nie odpowiedziała. Dopiero w odpowiedzi na ponowne wezwanie przyznała, że mieszka w domu z synem. W odpowiedzi na wezwanie do udokumentowania kosztów utrzymania mieszkania przedłożyła jedną fakturę z dostawę energii elektrycznej do jej domu, z której wynika, że wysokość wydatków na ten cel wynosi ok. [...] zł miesięcznie. Skarżąca oświadczyła, że mimo iż mieszka z synem w jednym domu, nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Jednocześnie podała, że nie ona płaci podatek od nieruchomości. Mimo niskiego dochodu i deklarowanych wysokich kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, skarżąca nie korzysta i nie korzystała z pomocy opieki społecznej. Wnioskodawczyni nie określiła jakie syn uzyskuje dochody, ani w jakiej części ponosi koszty utrzymania domu. Wprawdzie wnioskodawczyni udokumentowała, że ma niskie dochody, ale jej oświadczenie dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej budzi wątpliwości. Skarżąca nie podała powierzchni swojego domu, nie udokumentowała kosztów jego utrzymania. Wątpliwa jest także deklaracja o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego, ponieważ ze złożonego wniosku nie wynika, by koszty utrzymania domu były dzielone na skarżącą i jej syna. W tej sytuacji należy uznać, że wnioskodawczyni nie wykazała w sposób przekonujący, że znajduje się sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Udokumentowanie niskich dochodów nie jest wystarczające do uznania, że skarżąca jest osobą uprawnioną do skorzystania z pomocy w zakresie całkowitym. Skarżąca mieszka we własnym domu z dorosłym synem, który ma ustawowy obowiązek wspierania matki, także finansowo (art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy; Dz. U. Nr 9 poz. 59 z późn. zm.) i którego w myśl art. 128 i następnych tej ustawy w pierwszej kolejności obciąża obowiązek alimentacyjny. Należy zauważyć, że w razie gdyby skarga okazała się uzasadniona, skarżącej będzie przysługiwał zwrot poniesionych kosztów sądowych w całości od organu administracji publicznej który wydał zaskarżoną decyzję. Wniosek w tej sprawie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku (art. 200 i art. 210 § 1 p.p.s.a.). Odnosząc się do wniosku o ustanowienie radcy prawnego należało uznać, że wiek wnioskodawczyni oraz stosunkowo niskie dochody uzasadniają ustanowienie radcy prawnego, dlatego wniosek w tym zakresie należało uwzględnić. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.