II SA/Sz 532/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. C. – F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF G. C. – F. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek uzasadniła trudną sytuacją materialną, wskazując, że od kilku lat nie prowadzi działalności gospodarczej ani nie jest nigdzie zatrudniona. Jedyny dochód dwuosobowej rodziny stanowi emerytura męża w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie z tytułu pracy na ¼ etatu w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, razem z mężem zamieszkuje w mieszkaniu wynajmowanym od [...] za które czynsz wynosi [...] zł miesięcznie, opłaty za prąd i gaz wynoszą ok. [...] zł, a wydatki lekarstwa to kwota ok. [...] zł. Dodatkowo wnioskodawczyni wraz mężem spłaca kredyt zaciągnięty w [...] w miesięcznych ratach o wysokości [...] zł, mąż płaci alimenty na dziecko w wysokości [...] zł. W wykonaniu zobowiązania Sądu do nadesłania szczegółowych dokumentów potwierdzających opisaną sytuację skarżąca przesłała: kserokopię umowy kredytowej w [...] na kwotę [...] zł wraz z harmonogramem spłat rat w wysokości [...] zł do [...] r., fakturę za prąd w wysokości [...] zł za dwa miesiące, fakturę z tytułu wynajmu mieszkania od [...] na kwotę [...] zł, decyzje o waloryzacji policyjnej emerytury męża, z której wynika, że wysokość świadczenia do wypłaty wynosi [...] zł po potrąceniu kwoty [...] zł tytułem alimentów, zaświadczenie Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego, że skarżąca jest zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego męża, zaświadczenie z firmy P. podające, że W. F. jest zatrudniony na ¼ etatu na stanowisku – kurier i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł netto miesięcznie, fakturę za usługi doradztwa podatkowego i prawnego świadczone przez doradcę podatkowego P. K. na kwotę [...] zł oraz wyciąg z rachunku bankowego za okres [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek jest nieuzasadniony. Skarżąca nie wykazała bowiem, że znajduje się w sytuacji określonej w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a.". Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Zgodnie bowiem z przywołanym art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym sąd przyznaje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie o prawa pomocy. To wnioskodawca, jako osoba zainteresowana, winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, po rozważeniu wniosku w aspekcie przesłanek ustawowych, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego należało stwierdzić, że złożone przez skarżącą oświadczenie o jej sytuacji materialnej jest niewiarygodne. Skarżąca podała, że pozostaje na wyłącznym utrzymaniu męża, który otrzymuje rentę i wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w łącznej wysokości [...] zł i nikt nie ma żadnych dodatkowych źródeł dochodu. Miesięczne bieżące koszty utrzymania kształtują się na poziomie ok. [...] zł (czynsz, prąd, gaz, tv cyfrowa), nadto spłaca raty kredytu w wysokości [...] zł miesięcznie. Tymczasem z przesłanego wyciągu bankowego wynika, że dokonywane są na niego wpłaty przez skarżącą bądź jej męża w wysokości [...]zł ([...]r.) oraz, że oprócz wskazanej pożyczki posiada i spłaca liczne karty kredytowe (np. karta kredytowa [...] ).Powyższe oznacza, że skarżąca prawdopodobnie posiada dodatkowe źródła dochodu, których nie ujawniła. Jednocześnie należy podkreślić, że korzystanie przez stronę z kredytu bankowego, czy pożyczki, potwierdza, że posiada ona zweryfikowaną przez profesjonalne instytucje finansowe, zdolność kredytową, a więc po uwzględnieniu podstawowych kosztów utrzymania jest w stanie zaoszczędzić część dochodu z przeznaczeniem na inne cele. Nie jest zatem osobą ubogą, która może zaspokoić tylko konieczne koszty utrzymania. Brak jest podstaw do przyjęcia, że wydatki ponoszone przez stronę na spłatę zaciągniętych kredytów i pożyczek mają pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 761/08, z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 427/10). Reasumując, wysokość oraz jednorazowy charakter kosztów postępowania, w odniesieniu do przedstawionej sytuacji finansowej skarżącej, przy niewyjaśnionych wątpliwościach co do posiadania dodatkowych źródeł przychodu, nakazują stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co uzasadniałoby przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Na marginesie należy zaznaczyć, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, stronie skarżącej (na jej wniosek) przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt – zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. (art.200 P.p.s.a.). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, należało orzec jak w sentencji postanowienia.