II SA/Sz 552/11

Dnia 30 września 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 30 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jego skargi na uchwałę Rady Miejskiej w Koszalinie nr LVII/66/2010 z dnia 7 września 2010 r. w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił jako niedopuszczalną skargę J. D. na uchwałę Rady Miejskiej w Koszalinie nr LVII/66/2010 z dnia 7 września 2010 r. w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Odpis tego postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu [...] r. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu wnioskodawca podał, że mieszka z żoną z którą od [...] r. pozostaje w rozdzielności majątkowej, posiada mieszkanie spółdzielcze lokatorskie o pow. [...] m2 i nieruchomość rolną o pow. [...] ha przeznaczoną pod zabudowę, ale zajętą przez komornika. Wnioskodawca podał, że nie ma żadnych dochodów, a koszty utrzymania mieszkania ponoszą jego żona i córka, które w nim od początku mieszkają. Skarżący oświadczył, że mimo braku jakiegokolwiek dochodu nie korzysta z pomocy opieki społecznej ani nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, ponieważ posiadanie nieruchomości to uniemożliwia. Wezwaniem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy: - dowodów potwierdzających dochody skarżącego, oraz jego żony i córki z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wydatki na utrzymanie mieszkania z okresu ostatnich trzech miesięcy, - wykazów lub wyciągów z wszystkich skarżącego, jego żony i córki rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - kserokopii decyzji dotyczącej podatku od wszystkich nieruchomości skarżącego oraz członków jego rodziny za [...] r., - dowodów potwierdzających ewentualne zajęcie komornicze nieruchomości, - zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy dotyczącego liczby osób pozostających w gospodarstwie domowym oraz korzystania z pomocy społecznej w okresie ostatnich dwóch lat. Skarżący nie przedłożył żadnego z dowodów wskazanych w wezwaniu. W piśmie procesowym z dnia [...] r. oświadczył natomiast, że jego prawo do otrzymania pomocy prawnej z urzędu zostało wielokrotnie potwierdzone w sprawach jakie toczyły się przed WSA oraz przed NSA. Wnioskodawca oświadczył, że nie może dostarczyć dowodów potwierdzających dochody żony i córki ponieważ są to osoby niezależne finansowo od niego i nie pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Córka ma [...] lat, a żona jest emerytowanym nauczycielem i pozostaje w rozdzielności majątkowej z wnioskodawcą. Skarżący nie jest w stanie udokumentować kosztów utrzymania mieszkania ponieważ ich nie ponosi, ponoszą je z własnych środków osoby które wspólnie zamieszkują we wspólnym mieszkaniu. Dotyczy to także wyciągów z rachunków bankowych żony i córki, których wnioskodawca nie ma prawa i możliwości przedstawiać, a własnego konta bankowego nie ma. J. D. dołączył do pisma kopię upomnienia w sprawie podatku rolnego za [...] r. oraz kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] r. zwalniającego wnioskodawcę od opłaty od zażalenia w sprawie ze skargi na działalność komornika. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3 ww. ustawy). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 p.p.s.a., to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. W myśl art. 255 ww. ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący w złożonym wniosku podał, że mieszka z żoną i córką we wspólnym mieszkaniu spółdzielczym lokatorskim, ale koszty utrzymania tego mieszkania ponosi żona i dorosła córka, ponieważ wnioskodawca nie ma jakichkolwiek dochodów. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dowodów potwierdzających dochody żony i córki oraz wydatki na utrzymanie mieszkania skarżący oświadczył, że nie może tego uczynić, ponieważ są to osoby niezależnie finansowo i nie pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wnioskodawca nie przedłożył także wyciągów z rachunków bankowych żony i córki. Mimo braku jakichkolwiek dochodów i deklaracji prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego, wnioskodawca nie korzysta z pomocy opieki społecznej gdyż, w jego ocenie, pomoc taką uniemożliwia posiadanie nieruchomości. Na wstępie należy zauważyć, że ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 z późn. zm.) nie wyklucza możliwości uzyskania pomocy przez osobę pozbawioną jakichkolwiek dochodów, tylko z tego powodu, że osobie tej przysługuje tytuł prawny do nieruchomości. Zatem posiadanie przez wnioskodawcę nieruchomości nie oznacza automatycznie, że nie przysługuje mu żadna pomoc ze środków pomocy społecznej. Skarżący mieszka w lokalu mieszkalnym do którego przysługuje mu tytuł prawny z żoną, która uzyskuje dochody, oraz dorosłą córką. Fakt pozostawania przez skarżącego i jego małżonkę w rozdzielności majątkowej nie ma wpływu na ocenę jego zdolności ponoszenia kosztów sądowych. Z punktu widzenia oceny zasadności przyznania prawa pomocy, istotny jest natomiast obowiązek wzajemnej pomocy ciążący na małżonkach z mocy ustawy, niezależnie od istniejącego między nimi ustroju majątkowego. Majątek oraz dochody małżonka, pozostającego z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym muszą być wzięte pod uwagę przy badaniu zaistnienia przesłanek przyznania skarżącemu prawa pomocy (tak NSA w postanowieniu z dnia 23 marca 2011 r. II FZ 112/11, Lex nr 783803). Wnioskodawca był zobowiązany do przedłożenia dowodów źródłowych dotyczących dochodów żony i córki oraz ponoszonych przez nich koniecznych kosztów utrzymania, czego nie uczynił. Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku, gdy skarżący wraz z żoną i córką mieszka we wspólnym mieszkaniu, nie można ograniczać się do sytuacji majątkowej i dochodów skarżącego, ale należy uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich członków rodziny prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, ponieważ ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest uzasadnione wówczas, gdy ustanowienie pełnomocnika z wyboru powoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. W niniejszej sprawie wnioskodawca, mimo wezwania, nie przedłożył dowodów umożliwiających ocenę sytuacji majątkowej jego rodziny. Rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy, zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., ma charakter uznaniowy. Okoliczność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy przez sąd w innych sprawach, nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie (post. NSA z dnia 28 lutego 2008 r. I FZ 59/08, LEX nr 575346). W każdej indywidualnej sprawie sąd rozpoznający sprawę samodzielnie rozstrzyga, czy istnieją podstawy do przyznania stronie prawa pomocy i o jej zakresie. Przyjęcie zasady, iż sąd jest związany faktem przyznania stronie prawa pomocy w innym postępowaniu sądowym czy administracyjnym spowodowałoby przeniesienie oceny przesłanek do udzielenia stronie prawa pomocy z sądu rozpoznającego sprawę na inny organ lub sąd. Jak wskazano powyżej, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. Oświadczenie skarżącego o sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodach okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych, a skarżący nie przedłożył dowodów pozwalających na ocenę tej sytuacji. Należy zatem uznać, że wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.