II SA/Sz 56/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 56/08 uchylającego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego p o s t a n a w i a: odrzucić skargę kasacyjną P O S T A N O W I E N I E Dnia 12 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata M. S. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy S. S. w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego postanawia: odmówić adwokatowi M. S. przyznania wynagrodzenia tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] r. sprawy ze skargi S. S, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego w punkcie pierwszym - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] r. nr[...] , zaś w punkcie drugim - przyznał od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na rzecz adwokata M. S. kwotę [...] (dwieście[...] ) złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy. Odpis w/w wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu [...] r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (akta sprawy k. 378). W dniu [...] r. S. S.r złożył w Biurze Podawczym Sądu, osobiście przez siebie sporządzone pismo zatytułowane "Odwołanie się od wyroku i uzasadnienia" wskazując, iż "wobec poczynionych uzgodnień z moim pełnomocnikiem w sprawie składamy wniosek - zażalenie i odwołanie". Sąd zarządzeniem z dnia [...] r. zobowiązał pełnomocnika skarżącego, w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, do uzupełnienia braków formalnych pisma poprzez sprecyzowanie w jakim celu zostało wniesione powyższe pismo do Sądu, w szczególności przez oznaczenia rodzaju pisma. Przesyłka zawierająca zobowiązanie Sądu została doręczona pełnomocnikowi w dniu [...] r. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, adwokat M. S. w piśmie z dnia [...] r. oświadczył, iż skarżący składa skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje : W myśl art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Powyższego przepisu nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich (§2). Przy czym przez pojęcie "sporządzenie" należy rozumieć zarówno napisanie, jak i podpisanie skargi kasacyjnej (zob. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 859/04, niepubl.). Stosownie do art. 178 P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Niesporządzenie skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego jest błędem, który nie podlega uzupełnieniu w trybie określonym w art. 49 P.p.s.a. i powoduje odrzucenie skargi kasacyjnej. Należy jednak podkreślić, iż strona może z własnej inicjatywy naprawić ten błąd w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, np. przez złożenie na skardze kasacyjnej podpisu przez jedną z osób wymienionych w art. 175 P.p.s.a. albo przez złożenie nowej skargi kasacyjnej, z zachowaniem wymogów określonych w tym przepisie (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2006, s. 395, J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LexisNexis 2008 r., s. 455, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2009 r. sygn. akt I OZ 965/08 dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt niniejszej sprawy wynika, iż skarżący w dniu [...] r. wniósł do Sądu pismo zatytułowane "Odwołanie się od wyroku i uzasadnienia", które należało uznać za skargę kasacyjną. Powyższą skargę kasacyjną skarżący sporządził osobiście, pomimo tego, iż nie należy on do kręgu podmiotów wymienionych w art. 175 § 2 P.p.s.a. tj. zwolnionych z obowiązku korzystania z pomocy adwokata lub radcy prawnego. Błąd ten nie został naprawiony w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, albowiem do dnia [...] r. skarga kasacyjna nie została podpisana przez profesjonalnego pełnomocnika, ani nie złożono nowej skargi kasacyjnej z zachowaniem przymusu adwokacko-radcowskiego. Nawet gdyby przyjąć, iż pismo pełnomocnika złożone w dniu [...] r. stanowi inną skargę kasacyjną to należy wskazać, iż została ona wniesiona z uchybieniem terminu. Zatem nie stanowi, dokonanie tej czynności, uzupełnienia braków uprzednio wniesionej skargi kasacyjnej. Wobec powyższego Sąd potraktował pismo pełnomocnika jako uzupełnienie skargi kasacyjnej wniesionej przez S. S. w dniu [...] r. W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 178 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji. U Z A SA D N I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2008 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego w punkcie pierwszym - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] r. nr [...] zaś w punkcie drugim - przyznał od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata M. S. kwotę [...] ([...] ) złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy. Odpis w/w wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu [...] r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (akta sprawy k. 378). W dniu [...] r. S. S. złożył w Biurze Podawczym Sądu, osobiście przez siebie sporządzone pismo zatytułowane "Odwołanie się od wyroku i uzasadnienia" wskazując, iż "wobec poczynionych uzgodnień z moim pełnomocnikiem w sprawie składamy wniosek - zażalenie i odwołanie". Sąd zarządzeniem z dnia [...] r. zobowiązał pełnomocnika skarżącego, w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, do uzupełnienia braków formalnych pisma poprzez sprecyzowanie w jakim celu zostało wniesione powyższe pismo do Sądu, w szczególności przez oznaczenia rodzaju pisma. Przesyłka zawierająca zobowiązanie Sądu została doręczona pełnomocnikowi w dniu [...] r. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, adwokat M. S. w piśmie z dnia [...] r. oświadczył, iż skarżący składa skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 listopada 2008 r. Jednocześnie pełnomocnik wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej, udzielonej z urzędu, które nie zostały opłacone w całości jak i w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje : W myśl art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu w sprawie, w ramach prawa pomocy, określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Do czynności o których mowa w art. 250 P.p.s.a., należy w myśl § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b ww. rozporządzenia sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W orzecznictwie dominujący jest pogląd, iż pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy należy się wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej. Powyższe stanowisko uzasadnione jest tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy to Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika, a więc środki pieniężne przeznaczone na wynagrodzenie pochodzą z budżetu Państwa, wypracowanego przez ogół obywateli. Sąd jako dysponent środków publicznych odpowiada za ich racjonalne wydatkowanie, zatem obowiązany jest ustalić, czy pomoc ta rzeczywiście została udzielona. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokonując oceny zasadności przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Sąd bierze pod uwagę okoliczność, czy czynności podjęte przez pełnomocnika przyczyniły się do ochrony interesu prawnego strony, której przyznano prawo pomocy. Zatem ocenia, czy czynności były zgodne z prawem, adekwatne do danego etapu postępowania sądowoadministracyjnego oraz czy wywołały skutki prawne np. w postaci merytorycznego rozpoznania w sprawie. Należy podkreślić, iż na adwokacie jako profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek starannego działania, tak więc pomoc prawna powinna być udzielona zgodnie z wymaganiami stawianymi profesjonaliście. W przypadku, gdy pismo pełnomocnika z powodu wad formalnych nie wywołało skutku to nie można przyjąć, iż określona czynność została rzeczywiście zrealizowana przez pełnomocnika, albowiem czynność ta jest sprzeczna z zasadami profesjonalizmu, zatem nie uzasadnia przyznania pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1999 r. II CKN 341/98 publ. OSNC 1999/6/123, Wokanda 1999/5/8, Biul.SN 1999/5/10). W niniejszej sprawie skarżący w dniu [...] r. wniósł do Sądu sporządzoną i podpisaną przez siebie skargę kasacyjną, natomiast pełnomocnik wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy w osobie adwokata złożył do Sądu pismo w [...] r., stanowiące uzupełnienie skargi kasacyjnej. W piśmie tym zawarł wniosek o przyznanie wynagrodzenia. Mając na uwadze okoliczność, iż koszty nieopłaconej pomocy prawnej w myśl § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia należą się pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, to należy stwierdzić, brak istnienia podstawy do orzeczenia zwrotu kosztów adwokatowi ze środków Skarbu Państwa, gdyż skarżący samodzielnie sporządził oraz wniósł środek odwoławczy od wyroku. Pełnomocnik skarżącego w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej tj. [...] r. nie podpisał skargi kasacyjnej, ani nie wniósł nowej. Tak więc działanie adwokata nie miało charakteru pomocy prawnej, o jakiej mowa w/w przepisie rozporządzenia. Nawet gdyby przyjąć, iż pismo pełnomocnika stanowiło nową skargę kasacyjną to należy wskazać, iż Sąd nie może orzec o przyznaniu wynagrodzenia, gdyż czynność ta została dokonana z uchybieniem terminu (odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono adwokatowi w dniu [...] r. wobec tego termin na złożenie skargi kasacyjnej upłynął trzydziestego dnia terminu tj. [...] r.). Natomiast uchybienie terminu skutkuje odrzuceniem środka odwoławczego (art. 178 P.p.s.a). Zatem skarga kasacyjna pełnomocnika jako nie odpowiadająca wymogom wskazanym w przepisach prawa nie stanowi skutecznej formy udzielenia pomocy prawnej. W ocenie Sądu, wszystkie te okoliczności, upoważniają do wniosku, iż czynność podjęta przez adwokata wyznaczonego z urzędu w żaden sposób nie przyczyniła się do ochrony interesu prawnego skarżącego. Działanie pełnomocnika nie może stanowić podstawy dla przyznania wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej, ponieważ nie spełniało przesłanek z art. 250 P.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia. Z tych względów, na podstawie art. 250 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł jak w sentencji.