II SA/Sz 567/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi S. G. na rozkaz personalny Komendanta Policji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę Komendant Powiatowy Policji w S. rozkazem personalnym z dnia [...]., nr [...], na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. z 2002r., Nr 19, poz. 185 ze zm.) zwolnił S. G. ze służby w Policji, z dniem [...]r. Organ ustalił, że skarżący w dniu [...]r. został skazany przez Sąd Rejonowy w P. w N. za przestępstwo umyślne tj. [...], na karę [...] miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu. W ocenie organu prawomocny wyrok sądu kraju sygnatariusza Konwencji w Schengen stanowi podstawę do zastosowania art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji. Komendant Wojewódzki Policji, po rozpatrzeniu odwołania S.G., zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy rozkazem personalnym z dnia [...]., nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny , wyrokiem z dnia [...]r., w sprawie [...], po rozpatrzeniu skargi S. G. – utrzymał w mocy rozkaz personalny organu odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej S. G., wyrokiem z dnia [...]., w sprawie o sygn. [...], uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję nr [...] Komendanta Policji w S. z dnia [...]r. i poprzedzającą ją decyzję nr [...] Komendanta Powiatowego w S. z dnia [...]r. Sąd w uzasadnieniu wyroku stwierdził między innymi, że "skazanie prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego", o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. z 2002r. Nr 7, poz. 58 ze zm. – obecnie : Dz.U. z 2007r., Nr 43, poz. 277 ze zm.), nie oznacza skazania wyrokiem sądu państwa obcego. Skazanie wyrokiem państwa obcego może stanowić podstawę zwolnienia policjanta ze służby w oparciu o unormowanie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Norma art. 41 ust. 2 pkt 8 tej ustawy pozwala na ocenę zachowania skazanego wyrokiem państwa obcego z uwzględnieniem polskich norm i instytucji prawnokarnych, o których mowa w art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji. Na skutek powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozkazem personalnym nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w S. z dnia [...]r. S. G. został z urzędu przywrócony do służby w Policji z dniem [...]r. na podstawie art. 42 ust. 1 i 5 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. z 2002r., Nr 7, poz. 58 ze zm.). W dniu [...]r. Komendant Powiatowy Policji w S. wszczął wobec S. G. postępowanie administracyjne w celu stwierdzenia zasadności zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. W toku postępowania wyjaśniającego, organ I instancji zwrócił się o opinię organizacji Związku Zawodowego Policjantów, który w piśmie z dnia [...]r. stwierdził, że zebrane dowody są wystarczające i dają podstawę do wydania decyzji o zwolnieniu policjanta S.G. ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Rozkazem personalnym Nr [...] z dnia [...]r. Komendant Powiatowy Policji w S., na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 45 ust. 3 oraz art. 110 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (t.j. Dz.U. z 2007r., Nr 43, poz. 277 ze zm.) oraz § 5 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 grudnia 2006r. w sprawie przyznawania policjantom nagród i zapomóg, a także sposobu tworzenia funduszu nagród i zapomóg dla policjantów (Dz.U. z 2006r., Nr 251, poz. 1859) – zwolnił S. G. ze służby w Policji z dniem [...]r. ze względu na oczywistość popełnienia przestępstwa, które uniemożliwia jego pozostanie w służbie, bez prawa do nagrody rocznej za [...]r., a z prawem do świadczeń pieniężnych określonych w art. 114 ust. 3 ustawy o Policji. W uzasadnieniu orzeczenia, organ I instancji wskazał, uwzględniając stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarte w wyroku z dnia [...]r., że S. G. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...]r. – sygn.akt [...] został skazany na karę pozbawienia wolności na okres [...] miesięcy w zawieszeniu na [...] lata za przestępstwo umyślne zbiorowego łapownictwa w rozumieniu kodeksu karnego obowiązującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co stanowi przesłankę do zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. S. G. jest bowiem winny popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, które jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji przytoczył treść art. 25 ust. 1 i art. 27 ust. 1 ustawy o Policji i podniósł, że Policja jako uzbrojona formacja służąca społeczeństwu i przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego (art. 1 ust. 1 tej ustawy) jest jedną z instytucji, która dysponuje bardzo dolegliwymi dla obywatela środkami realizacji władztwa państwowego. Jej szczególna rola społeczna, zhierarchizowana struktura, wymaga od funkcjonariuszy szczególnej dyscypliny i zachowania etyki zawodowej, a także dla jej skutecznego i prawidłowego działania bezwzględnego przestrzegania norm prawa oraz innych norm i zasad obowiązujących w życiu społecznym. Przeciwdziałanie odmiennym zachowaniom ma stanowić fundament do budowy zaufania do Policji w opinii publicznej, zwłaszcza, że wiele uprawnień przyznanych tej formacji pozwala na ingerowanie w sferę wolności i praw obywatelskich. Wobec powyższego, organ I instancji uznał, że S. G. stracił przymioty dobrego policjanta, a w szczególności nieposzlakowaną opinię. Policjant dopuszczający się świadomie przestępstwa, nie może nadal służyć społeczeństwu, gdyż nie daje gwarancji prawidłowej ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania porządku publicznego. Dlatego usunięcie S. G. z szeregów Policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, w ocenie organu I instancji jest w pełni zasadne. W odwołaniu od powyższego rozkazu personalnego S. G. reprezentowany przez adwokata T. F. wniósł o jego uchylenie w całości, zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń Komendanta Powiatowego Policji ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym poprzez przyjęcie, że wystąpiły przesłanki do fakultatywnego zwolnienia strony ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, podczas gdy popełnienie przez skarżącego przestępstwa nie jest oczywiste, a nawet gdyby było nie uniemożliwia jego pozostanie w służbie. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że czyn, jaki popełnił skarżący i za który został skazany, polegał na tym, że podał funkcjonariuszowi na granicy polsko – niemieckiej paszport z włożoną do niego kwotą [...] euro. Nie świadczyło to w żaden sposób o zamiarze łapownictwa. Ponieważ jednak w taki sposób zostało odczytane, skarżący został skazany. Odwołujący się podkreślił, że postępowanie toczyło się w obcym języku i nie był w stanie przedstawić swoich racji, aby skutecznie się bronić. Wynika to również ze znajdującego się w aktach tłumaczenia wyroku Sądu Rejonowego , z którego nie wynika, aby w rozprawie brał udział tłumacz. Z uwagi na nieznajomość języka i prawa niemieckiego nie był w stanie sam sporządzić środek odwoławczy od wyroku, a uzyskiwane dochody nie pozwalały na skorzystanie z pomocy prawnika niemieckiego. Pomimo nie oczywistości popełnienia przestępstwa, nie miał praktycznej możliwości wzruszenia niekorzystnego wyroku. Zarzucił też, że organ I instancji nie dał mu możliwości wypowiedzenia i wyjaśnienia powyższych okoliczności. Organ I instancji nie przeprowadził dowodu z jego przesłuchania, nie żądał również wyjaśnień. Tymczasem należało wziąć pod uwagę nie tylko sam fakt skazania, ale również towarzyszące mu okoliczności. W ocenie strony, nie została spełniona również druga przesłanka. Fakt skazania nie uniemożliwia pozostania w służbie. Odwołujący się został skazany za czyn polegający na wręczeniu funkcjonariuszowi paszportu z włożonymi do środka pieniędzmi. Taki gest nie musi oznaczać łapownictwa, a zatem nie dopuścił się świadomie przestępstwa. Ponadto wskazał, że skazanie miało miejsce w [...]r., a więc prawie [...] lata temu. Przez ten czas do służby strony nie było zastrzeżeń, zawsze był dobrym policjantem. Komendant Wojewódzki Policji , rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...]r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania S. G. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy – jak wynika to z uzasadnienia decyzji – przytoczył treść art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji i wskazał, że decyzja wydana na tej podstawie ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ może podjąć niekorzystne dla skarżącego orzeczenie, gdy w jego ocenie zostały spełnione zawarte w tym przepisie przesłanki. Uznanie administracyjne oznacza możliwość wyboru przez organ administracyjny przy podejmowaniu decyzji określonego w normie prawnej następstwa. W ocenie organu odwoławczego niezasadny jest zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji przez jego zastosowanie mimo braku merytorycznych i formalnych podstaw do rozwiązania stosunku służbowego. Komendant Wojewódzki Policji za bezsporny uznał fakt popełnienia przez skarżącego przestępstwa. Wyrok Sądu Rejonowego w P. nie pozostawia wątpliwości, że w analizowanej sprawie mamy do czynienia z przestępstwem umyślnym o charakterze korupcyjnym. Wyrok taki jest dla strony polskiej wiążący, bowiem w konsekwencji przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej normy prawa wspólnotowego stały się automatycznie częścią prawa polskiego. Interpretacji art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy w tym zakresie należy dokonać z uwzględnieniem konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Nie można zatem różnicować sytuacji prawnej policjanta skazanego wyrokiem sądu polskiego od tego policjanta, który został skazany wyrokiem sądu państwa obcego. Wbrew zarzutowi odwołania, organ I instancji – jak wynika to ze znajdującego się w aktach protokołu – zapoznał odwołującego się z materiałami postępowania. Protokół odwołujący się podpisał wskazując, że nie wnosi uwag i nie zgłasza dowodów. Organ odwoławczy nie podzielił również stanowiska odwołującego się o możliwości pozostawania w służbie policjanta skazanego wyrokiem Sądu państwa obcego. Art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji pozwala na ocenę zachowania takiego policjanta z uwzględnieniem polskich norm i instytucji prawnokarnych. Ocena taka wynika również ze szczególnej pozycji grupy zawodowej, do której przynależy skarżący, gdyż status funkcjonariusza Policji w demokratycznym państwie łączy się z koniecznością pilnego przestrzegania standardów praworządności i etyki zawodowej. Mając na uwadze art. 25 ustawy o Policji, a zwłaszcza konieczność posiadania przez funkcjonariusza Policji nieposzlakowanej opinii, organ odwoławczy stwierdził, że popełnienie przez policjanta przestępstwa o charakterze korupcyjnym uniemożliwia pozostawienie go w służbie. S. G. reprezentowany przez adwokata T. F. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego. Skarżący zarzucił organowi błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, poprzez przyjęcie, że sam fakt skazania skarżącego w [...]r. przez Sąd Rejonowy w P. stanowi przyczynę fakultatywnego zwolnienia go ze służby w myśl tego przepisu, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że samo skazanie przez sąd państwa obcego nie oznacza jeszcze, że kumulatywnie zaszły przesłanki ze służby wymienione w tym przepisie. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumentację przedstawioną w odwołaniu oraz podniósł, że Jego stanowisko nie koliduje w żaden sposób z powołaną przez organ odwoławczy zasadą równości wobec prawa. Rozpatrując tak istotną kwestię, jak zwolnienie policjanta ze służby, należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności towarzyszące. Fakt, że Polska jest członkiem Wspólnoty Europejskiej, nie świadczy jeszcze o tym, że obywatel polski postawiony przed sądem innego państwa będącego jej członkiem, będzie w stanie – zwłaszcza nie znając języka – skutecznie się bronić. Ponadto decyzja o zwolnieniu jest decyzją uznaniową, co nie oznacza dowolności. Komendant Wojewódzki Policji odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Stawiany skargą zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. z 2007r., Nr 43, poz. 227 ze zm.) jest chybiony. Z przepisu tego wynika, że policjanta można zwolnić z Policji w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa oraz przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostawienie w służbie. Przesłankami zastosowania przewidzianej analizowanej przepisem sankcji są więc takie okoliczności jak : - popełnienie czynu o znamionach przestępstwa oraz przestępstwa skarbowego; - oczywistość popełnienia takiego czynu; - uniemożliwienie pozostawiania w służbie. Zgodzić się należy ze skarżącym, że przesłanki wymienione w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji muszą być spełnione łącznie (kumulatywnie) aby dopuszczalne było zwolnienie na tej podstawie prawnej policjanta ze służby w Policji. Zasadne jest stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu prawnym zaskarżonej decyzji, że decyzja oparta o przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji ma charakter uznaniowy. W związku z tym sądowa kontrola legalności takiej decyzji wymaga zbadania argumentacji organu prowadzącej do zastosowania sankcji fakultatywnej nie tylko w aspekcie spełnienia ustawowych przesłanek, ale przede wszystkim z punktu widzenia zmieszczenia się przez organ w granicach uznania administracyjnego. Innymi słowy rzecz ujmując Sąd badał czy rozstrzygnięcie organu nie jest dotknięte dowolnością rozumowania. Stwierdzić trzeba, że stanowisko Komendanta Wojewódzkiego Policji wskazujące na spełnienie przesłanek wymienionych w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji jest w pełni zasadne. Na wstępie rozważań dotyczących tej kwestii należy podkreślić, że skazanie za przestępstwo prawomocnym wyrokiem państwa obcego nie stoi na przeszkodzie zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, kwestię tę jednoznacznie przesądził w niniejsze sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2007r. w sprawie o sygn.akt I OSK 55/07 stwierdzając w uzasadnieniu "skazanie wyrokiem państwa obcego za popełnienie czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego może stanowić podstawę zwolnienia policjanta ze służby w oparciu o unormowanie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji". Pamiętać przy tym trzeba, że z mocy art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wykładnia prawa dokonana w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny jest wiążąca. Ustawodawca nie wyjaśnił jak należy rozumieć przesłankę "popełnienie czynu jest oczywiste". Oznacza to, że interpretację tej przesłanki pozostawił organowi decyzyjnemu. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa organ wyprowadził z faktu skazania skarżącego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w P. za przestępstwo umyślne o charakterze korupcyjnym. Wbrew wywodom skargi takie stanowisko organu prawa nie narusza. Zauważyć należy, że analizowany art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji mówi o przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, a nie o skazaniu za czyn o znamionach przestępstwa (lub przestępstwa skarbowego), co dowodzi, że podstawą zwolnienia policjanta ze służby w Policji może być również taki przypadek popełnienia czynu o znamionach przestępstwa (lub przestępstwa skarbowego), który jeszcze nie był osądzony, ale okoliczności sprawy wskazywały na oczywistość tego popełnienia np. w sytuacji ujęcia funkcjonariusza policji na gorącym uczynku przy jednoczesnym jego przyznaniu się i jednoczesnym jednorodnym układzie dowodów obciążających. Tak więc w sytuacji dalej idącej, a więc wydania wyroku skazującego za popełnienie czynu o znamionach przestępstwa, przyjęcie w zaskarżonej decyzji oczywistości tego popełnienia jest niewadliwe. Podnoszona w skardze, podobnie jak poprzednio w odwołaniu, argumentacja wskazująca na konieczność rozważenia okoliczności skazania przez Sąd niemiecki, jest niezasadna, zmierza bowiem do podważenia istoty prawomocności wyroku skazującego. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że wyrok ten jest dla strony polskiej wiążący i dostatecznie uargumentował swoje stanowisko w tym względzie. Podnoszone przez skarżącego kwestie proceduralne dotyczące postępowania przed sądem niemieckim mogły być wyłącznie przedmiotem zarzutów postępowania odwoławczego w tym procesie karnym. Nie istnieje w procedurze administracyjnej podstawa prawna uprawniająca organy administracji publicznej i sądy polskie do jakiejkolwiek weryfikacji prawomocnego wyroku skazującego państwa obcego. Prawidłowe ustalenie oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa, implikuje konieczność zbadania czy organy orzekające w sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego wykazując, że popełnienie takiego czynu uniemożliwia pozostawienie skarżącego w służbie. W tej kwestii Sąd również nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszenia prawa. W zaskarżonej decyzji w sposób przekonywający wykazano, że szczególna pozycja zawodowa funkcjonariusza policji wymaga przestrzegania standardów praworządności i etyki zawodowej. Powołanie się przez organ odwoławczy na art. 25 ustawy o Policji jest tu jak najbardziej zasadne, skoro służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii. Nie da się pogodzić faktu prawomocnego skazania wyrokiem Sądu państwa obcego za przestępstwo o charakterze korupcyjnym z przewidzianym powyższym przepisem wymogiem posiadania przez funkcjonariusza Policji nieposzlakowanej opinii. Również w świetle roty ślubowania, określonej w art. 27 ust. 1 ustawy o Policji, zgodne z prawem jest stanowisko organu, że czyn za który skarżący został skazany godzi w dobre imię pełnionej przezeń służby. W tym stanie sprawy, brak jest podstaw faktycznych i prawnych do przyjęcia, że zaskarżona decyzja wykracza poza granice uznania administracyjnego a w szczególności, że oparta jest na niewłaściwej interpretacji i niewłaściwym zastosowaniu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Wobec powyższego, skarga jako niezasadna została oddalona na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).