II SA/Sz 571/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 września 2009r. sprawy ze skargi G. J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie drewnianych szop gospodarczych I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...], II zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego G. J. K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. {...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie decyzją z dnia 19 września 2005 r., nr WOA.MB-7144/223-1/05, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania G. J. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r., nr[...] , umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie drewnianych szop gospodarczych, zlokalizowanych na działce nr [...] w [...] [...] , będących własnością S. P.- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższa decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym oraz prawnym ustalonym i przyjętym przez organy obu instancji w niniejszej sprawie. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte na skutek pism G. J. K. w sprawie zagrożenia spowodowanego usytuowaniem budynków gospodarczych na działce nr [...] położonej w obrębie[...] , należących do S. P.. W związku z interwencją G. J. K. w dniu [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] dokonał czynności kontrolnych na działce nr [...] w [...] i stwierdził, że na terenie nieruchomości należącej do S. P. znajduje się budynek mieszkalny usytuowany przy zachodniej granicy działki oraz murowane budynki gospodarcze zlokalizowane wzdłuż północnej i południowej granicy działki. Przy północnej granicy działki nr [...] sąsiadującej z działką G. J. K. usytuowane są również stare drewniane szopy gospodarcze i zadaszenia, pod którymi złożone są maszyny i urządzenia rolnicze oraz inne sprzęty do obsługi gospodarstwa rolnego. S. P. oświadczył do protokołu, że przejął gospodarstwo po ojcu razem z zabudowaniami murowanymi i drewnianymi szopami, który otrzymał gospodarstwo od Skarbu Państwa aktem nadania w [...] r. Ponadto ustalono, że znajdujące się na działce budynki i szopy gospodarcze oraz budynek mieszkalny posiadają zużycie wynikające z czasu użytkowania i trwałości materiału użytego do ich budowy. W trakcie czynności kontrolnych nie stwierdzono wykonywania robót budowlanych ani innych nieprawidłowości dających podstawę do ingerencji organu nadzoru budowlanego. W konsekwencji poinformowano wnioskodawcę, że w zaistniałej sytuacji decyzja nakazująca rozbiórkę drewnianych szop i zadaszeń nie miałaby podstawy prawnej. G. J. K. ponowił żądanie podjęcia czynności przez organ nadzoru budowlanego w sprawie drewnianych szop i zadaszeń gospodarczych nad sprzętem i maszynami rolniczymi usytuowanymi na nieruchomości S. P.. W dniu [...] r na podstawie art. 61 § 4 k.p.a. zawiadomiono zainteresowane strony o wszczęciu postępowania w sprawie z wniosku G. J. K.. W dniu [...] r. przeprowadzono dowód z oględzin wszystkich obiektów należących do S. P., w tym drewnianych szop i zadaszeń nad sprzętem i maszynami rolniczymi oraz murowanych budynków gospodarczych w celu ustalenia stanu faktycznego w sprawie, o czym strony zostały zawiadomione. W protokole z dokonanych czynności kontrolnych potwierdzono, że znajdujące się na działce budynki gospodarcze oraz drewniane szopy i zadaszenia nad sprzętemi maszynami rolniczymi oraz budynek mieszkalny posiadają zużycie wynikające z czasu użytkowania i trwałości materiału użytego do ich budowy. W starych drewnianych szopach i zadaszeniach nad sprzętem i maszynami rolniczymi, posiadających różne powierzchnie i różne wysokości nie ma instalacji elektrycznej. S. P. ponownie oświadczył do protokołu, że nie budował żadnego z obiektów i szop gospodarczych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego przejętego po ojcu, który otrzymał gospodarstwo od Skarbu Państwa aktem nadania w 1947 r. Po dokonaniu oceny całokształtu materiału dowodowego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] uznał postępowanie administracyjne w sprawie drewnianych szop gospodarczych zlokalizowanych na działce nr [...] położonej w [...] będących własnością S. P. jako bezprzedmiotowe i decyzją z dnia [...] r., nr[...] , na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. orzekł o jego umorzeniu Od w/w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] odwołał się G. J. K.. W odwołaniu wniósł o uzupełnienie zaskarżonej decyzji o urzędową mapę działki nr [...] z umieszczonymi na niej budynkami gospodarczymi oraz wskazanie przepisów Prawa budowlanego bądź innych rozporządzeń, zezwalających na przedmiotowe usytuowanie obiektów gospodarczych. Ponadto skarżący podniósł sprawę przekroczenia granicy jego nieruchomości przez zabudowania gospodarcze S. P.. Organ II instancji, w wyniku rozpatrzenia odwołania, w oparciu o akta sprawy stwierdził, iż z zebranego materiału dowodowego wynika, że przy północnej granicy działki nr [...] w [...] , sąsiadującej z działką G. K., usytuowane są stare drewniane szopy gospodarcze i wiaty, służące do przechowywania sprzętu rolniczego. Obiekty te posiadają oznaki zużycia, spowodowanego upływem czasu. Nadto właściciel nieruchomości S. P. oświadczył do protokołu z dnia [...] r., iż nie budował nowych obiektów, a tylko dokonywał drobnych napraw i konserwacji budynków na nieruchomości, nadanej jego ojcu w [...] r. przez Skarb Państwa. Podczas czynności kontrolnych w dniu [...] r. oraz w dniu [...] r. nie stwierdzono prowadzenia robót budowlanych bądź innych nieprawidłowości, dających podstawę do podjęcia działań, będących w kompetencji organów nadzoru budowlanego. Zatem zaskarżona decyzja organu I instancji, wydana po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, które jak wykazano w materiale sprawy stało się bezprzedmiotowe, jest zgodna z prawem. Odpowiadając na zarzuty podniesione przez skarżącego w odwołaniu, organ odwoławczy wyjaśnił, iż sprawa przekroczenia granicy działki G. J. K przez zabudowania gospodarcze S. P. nie należy do właściwości organów nadzoru budowlanego, lecz jest sprawą cywilnoprawną i może być rozpatrzona przez sąd powszechny. G. J. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. Skarżący wskazał, że w czasie trwania niniejszego postępowania popełniono kolejną samowolę budowlaną (po samowolach z [...] r.) domurowując [...] r. zadaszony obiekt. Fakt ten można ustalić na podstawie urzędowych map działek [...] z lat [...] oraz fotografii z [...] r. na których brak jest tej zabudowy. Podkreślił także, że sposób prowadzenia przedmiotowego postępowania przez organy nadzoru budowlanego uniemożliwił mu uzasadnienie odwołania z dnia [...] r., a w konsekwencji obronę swych praw. W odpowiedzi na skargę organ II instancji powtórzył argumenty uzasadniające zaskarżoną decyzję. W trakcie postępowania sądowego zmarł uczestnik postępowania S. P. Postanowieniem z dnia [...] r. Sąd zawiesił z tej przyczyny postępowanie. Po ustaleniu następcy prawnego po zmarłym uczestniku postępowania w osobie K. P. Sąd postanowieniem z dnia [...] r. podjął zawieszone postępowanie. G. J. K. w dniu [...] r. złożył do akt pismo procesowe, w którym ponownie podkreślił, że przedmiotem skargi nie są niezwiązane trwale z gruntem drewniane szopy gospodarcze, lecz fakt dobudowania po [...] r. nowego garażu z cegły. Skarżący załączył do pisma 3 fotografie nieruchomości skarżącego i uczestnika postępowania K. P. (następcy prawnego zmarłego S. P.), wypis z mapy zasadniczej dot. inwentaryzacji obiektów architektury ogrodowej działka [..] obręb [...] oraz pismo Geodety Powiatowego w [...] z dnia [...] r. dot. granicy pomiędzy działkami [...] obręb [...] . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje : Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwaną dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracyjnej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga okazała się zasadna. Wskazać należy, że organy administracji publicznej obowiązuje zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto organy administracyjne zobowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 k.p.a.). Stosownie do art. 9 k.p.a. organy administracyjne mają obowiązek informowania i wyjaśniania stronom całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy. Zgodnie natomiast z art. 10 § 1 k.p.a. organ zobligowany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co oznacza, iż zarówno organ I instancji jak i następnie organ odwoławczy winny zawiadomić strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego w sprawie i o możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych. Z kolei art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. nakładają na organ administracyjny obowiązek zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego oraz właściwej jego oceny. Analizując akta niniejszej sprawy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów konkretyzujących w/w zasady postępowania administracyjnego. Przede wszystkim, organy nadzoru budowlanego prowadząc przedmiotowe postępowanie - jak słusznie podniósł w skardze G. J. K. - nie zapewniły skarżącemu czynnego udziału w tym postępowaniu. Sąd stwierdził, iż skarżący nie został poinformowany w toku postępowania o przysługującym mu prawie zapoznania się z aktami spawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz o możliwości składania wniosków dowodowych. Jak wynika z akt administracyjnych pismem z dnia [...] r. zawiadomiono skarżącego o wszczęciu postępowania "w sprawie drewnianych szop gospodarczych zlokalizowanych na dz. nr [...] położonej w [...] ". W zawiadomieniu tym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w[...] , wszczynając postępowanie na podstawie art. 61 § 4 k.p.a., poinformował jedynie skarżącego o możliwości wzięcia udziału w oględzinach nieruchomości należącej do S. P. Organ II instancji również nie dopełnił wymogów określonych w art. 10 § 1 k.p.a. i nie uzupełnił postępowania w tym zakresie - co potwierdza materiał dowodowy sprawy. Zaznaczyć należy, że skarżący, na etapie sądowego postępowania, przedłożył do akt sprawy kopie fotografii nieruchomości działek nr [...] , w świetle których - według strony - mogły powstać wątpliwości co do daty wybudowania garażu. Organ II instancji, jak i organ I instancji uznały bezprzedmiotowość niniejszego postępowania jedynie w oparciu o wnioski z czynności kontrolnych dokonanych na działce nr [...] w dniu [...] r. i z oględzin tej nieruchomości dokonanych w dniu [...] r. popartych oświadczeniem S.P., że nie budował żadnego z obiektów znajdujących się na jego działce, albowiem całe gospodarstwo rolne przejął po ojcu, który otrzymał je od Skarbu Państwa aktem nadania z [..] r. Zdaniem Sądu, tak ustalony stan faktyczny sprawy nie odpowiada wymogom wszechstronnego i dokładnego zbadania sprawy przez organ oraz uchybia obowiązkowi wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy za pomocą wszelkich dostępnych środków dowodowych. Brak czynnego udziału strony w postępowaniu związany z brakiem możliwości inicjatywy dowodowej przez skarżącego sprzeciwia się obowiązkowi zgromadzenia, przez organ prowadzący postępowanie, w sposób wyczerpując materiału dowodowego. Organy obu instancji uchybiły obowiązkowi należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.), odstąpiły od zasady wnikliwego zbadania sprawy (art. 7 k.p.a.), a tym samym uchybiły obowiązkowi określonemu w art. 77 i 80 k.p.a. Podkreślić należy, iż G. J. K. w odwołaniu od decyzji organu I instancji zwrócił się do organu odwoławczego o uzupełnienie postępowania o wskazanie urzędowej mapy działki nr [...] i konkretnych przepisów prawa budowlanego uzasadniających legalność usytuowania i warunków technicznych obiektów na działce sąsiada. Powyższą kwestię organ II instancji pominął w zaskarżonej decyzji. Kolejną stwierdzoną przez Sąd nieprawidłowością w przedmiotowym postępowaniu jest brak ustalenia i wskazania przez organy nadzoru budowlanego zakresu przedmiotowego postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. pismem z dnia [...] r. zawiadomił strony, iż wszczął z urzędu postępowanie administracyjne "w sprawie drewnianych szop gospodarczych". Sąd zważył, iż rolą organu administracyjnego - w myśl zasady określonej w art. 9 k.p.a. - jest informowanie i wyjaśnianie stronom całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, tak więc organ nadzoru budowlanego wszczynając postępowanie w niniejszej sprawie winien był wskazać w w/w zawiadomieniu przepisy prawa materialnego, w ramach których postanowiono wszcząć postępowanie, co niewątpliwie sprecyzowałoby zakres prowadzonego postępowania. W ocenie Sądu, powyżej wskazane uchybienia procesowe mogły mieć istotny wpływ na wynik niniejszego postępowania, bowiem prawidłowe załatwienie i rozstrzygnięcie sprawy winno być oparte prawidłowo ustalonych i ocenionych okolicznościach faktycznych. Sąd, mając na względzie stwierdzone nieprawidłowości w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji. Mając na uwadze treść art. 152 p.p.s.a. zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi Sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, wobec braku jednak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd odstąpił od orzekania w tym przedmiocie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.