II SA/Sz 60/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Makowska po rozpoznaniu w dniu 27 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata D. J. B. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych p o s t a n a w i a oddalić wniosek Postanowieniem z dnia 29 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał spółce z o.o. z siedzibą prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. W dniu 7 lipca 2015 r. Izba Adwokacka wyznaczyła pełnomocnikiem skarżącej Spółki adwokata D.J. B. Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2015 r. (doręczonym pełnomocnikowi.) Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę, jako wniesioną z uchybieniem terminu. W dniu 25 sierpnia 2015 r. pełnomocnik ustanowiony z urzędu złożył wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Uzasadniając wniosek wyjaśnił, że po wyznaczeniu go pełnomocnikiem udał się do Sądu celem zapoznania się z aktami sprawy, wykonał ich fotokopię i wysłał korespondencję do Spółki, która na nią nie odpowiedziała. W ocenie pełnomocnika dochował on należytej staranności bowiem zapoznał się ze sprawą i poświęcił swój czas, zatem wniosek o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego jest uzasadniony. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 10 września 2015 r. oddalił wniosek pełnomocnika o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego. Od tego postanowienia adwokat D. J. B. wniósł sprzeciw w ustawowym terminie, co oznacza, stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), że postanowienie to utraciło moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyznaczony adwokat lub radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów lub radców prawnych, w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.) – zwane dalej rozporządzeniem. Zgodnie z § 19 rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5, oraz niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. W § 18 ust. 1 rozporządzenia ustalone zostały stawki minimalne za konkretne czynności procesowe w pierwszej i drugiej instancji w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia, zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Orzeczenie o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu. Sąd jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Tylko w takiej sytuacji dopuszczalne jest pozytywne orzeczenie w przedmiocie wniosku pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia. We wniosku o przyznanie wynagrodzenia adwokat D. J. B. wskazał, że udzielona przez niego pomoc prawna polegała na zapoznaniu się z aktami sprawy oraz wysłaniu korespondencji do skarżącej Spółki. W aktach sprawy brak jest jednak informacji o czynności procesowej podjętej przez pełnomocnika Spółki zmierzającej do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny pierwszej instancji sprawy, której skarga dotyczyła. Do czynności takich nie sposób zaliczyć zapoznania się przez profesjonalnego pełnomocnika z aktami sprawy ani próby nawiązania kontaktu ze Spółką, które nie doprowadziły do wyjaśnienia ani rozstrzygnięcia sprawy. Oznacza to, że brak było podstaw prawnych i faktycznych do przyznania adwokatowi wyznaczonemu z urzędu wynagrodzenia za zastępstwo prawne. Art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie nakłada na sąd obowiązku uwzględniania każdego wniosku pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia. Czynności polegające na zapoznaniu się z aktami sprawy i wysłaniu korespondencji, bez podjęcia dalszych czynności procesowych, nie są wystarczające do uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie rzeczywiście udzielona (por. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OZ790/11, z dnia 27 listopada 2012 r., sygn. akt I OZ 865/12). Zapoznanie się z aktami sprawy i ich analiza to jedynie czynności poprzedzające faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej. W postępowaniu przed sądem pierwszej instancji powinny one znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy, np. poprzez wyrażenie przez pełnomocnika stanowiska w sprawie oraz, w razie potrzeby, złożenie w imieniu strony niezbędnych wniosków procesowych. Wobec braku podstaw do przyznania adwokatowi D. J. B. wynagrodzenia za pomoc prawną w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, wniosek należało oddalić na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi.