II SA/Sz 60/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2022 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] września 2021 r., K. K., (dalej: "skarżący" lub "wnioskodawca"), wystąpił do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. (dalej: "Powiatowy Zespół") o wydanie orzeczenia o ustalenie stopnia niepełnosprawności uwzględniającego zmianę stanu zdrowia. W toku rozpatrzenia powyższego wniosku, postanowieniem z [...] października 2021 r., nr [...], Powiatowy Zespół, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekł o zawieszeniu postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wyjaśnił w uzasadnieniu, iż przed sądem powszechnym nadal toczy się postępowanie odwoławcze dotyczące wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] października 2019 r. co powoduje konieczność zawieszenia postępowania do czasu otrzymania prawomocnego wyroku sądowego w przedmiotowej sprawie. W dniu [...] października 2021 r. skarżący wniósł zażalenie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. (dalej: "Wojewódzki Zespół" lub "organ odwoławczy") podnosząc, iż w chwili obecnej nie posiada prawomocnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a jego zdaniem postępowanie przed Sądem Rejonowym zostanie umorzone z powodu utraty ważności orzeczenia z dnia[...] września 2019 r. Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia, Wojewódzki Zespół utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie zawieszające postępowanie. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, iż w dniu [...] sierpnia 2019 r. wnioskodawca złożył w Powiatowym Zespole wniosek o wydanie orzeczenia o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Ów wniosek został rozpatrzony w dniu [...] września 2019 r. poprzez zaliczenie skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do [...] września 2021 r. Od powyższej decyzji wnioskodawca odwołał się do Wojewódzkiego Zespołu, który decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Następnie, wnioskodawca złożył odwołanie do Sądu Rejonowego w S. , właściwego w sprawie odwołania od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu. Postępowanie sądowe do chwili obecnej nie zakończyło się wydaniem prawomocnego wyroku. Oznacza to, że decyzja utrzymująca orzeczenie Powiatowego Zespołu nie stała się prawomocna (tym samym brak jest także prawomocności orzeczenia Powiatowego Zespołu z [...] września 2019 r.). Stwierdzenie powyższego zdaniem organu odwoławczego stanowiło obligatoryjną przesłankę zawieszenia postępowania przewidzianą w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., albowiem rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wyjaśniono, iż istnieje ścisły związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy zainicjowanej wnioskiem z [...] września 2021 r. a zagadnieniem wstępnym, czyli rozstrzygnięciem przez Sąd odwołania od orzeczenia z [...] grudnia 2019 r. Nie jest bowiem w chwili obecnej znane rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego, który wbrew twierdzeniu strony może zmienić zaskarżone orzeczenie w każdej części, zarówno w zakresie stopnia niepełnosprawności, jego symboli, jak i okresu jego obowiązywania. Zdaniem Wojewódzkiego Zespołu, zakres procedowania organu administracji publicznej pokrywałby się w całości z zakresem procedowania Sądu, co jest niedopuszczalne. Jak wywiedziono, Sąd pracy orzeka w swoim postępowaniu co do istoty sprawy i tak formułuje sentencję wyroku, aby zastępowała ona decyzję organu rentowego. Wobec powyższego nie można wykluczyć, że na skutek decyzji Sądu w obrocie istniałyby dwa rozstrzygnięcia, wyrok Sądu i decyzja administracyjna, w przedmiocie orzeczenia o niepełnosprawności, których zakres przedmiotowy nakładałby się na siebie. Ponadto, w toku postępowania cywilnego strona uprawniona jest do złożenia nowych dowodów w sprawie. Organ odwoławczy nadmienił też, iż zarówno zaskarżone do Sądu Rejonowego orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu z dnia [...] grudnia 2019 r. jak i wniosek skarżącego z dnia [...] września 2021 r. dotyczą różnych okresów, jest jednak między nimi bezpośredni związek. Istnieją bowiem uzasadnione obawy, że zaskarżone orzeczenie będzie zmienione (np. w zakresie ustalenia stopnia niepełnosprawności wnioskodawcy, czasu obowiązywania orzeczenia, czy też wskazań) lub uchylone. W przypadku zaś zastosowania przez Sąd powszechny, rozpoznający odwołanie, art. 47714 § 6 k.p.c., czyli uchylenia orzeczenia organu i przekazania sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. , skarżący wogóle nie będzie posiadał orzeczenia, na podstawie którego mogłaby wystąpić z wnioskiem o ponowne ustalenie niepełnosprawności. Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. wnioskodawca wystąpił ze skargą na powyższe postanowienie oświadczając, iż rozmija się ono z prawem oraz pozbawia go prawa do otrzymywania zasiłku z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. w kwocie [...] zł miesięcznie, który stanowi jego jedyne źródło utrzymania. Skarżący uważa, sprawa zostanie przez Sąd Rejonowy S.-C. umorzona ze względu na to, że zaskarżone orzeczenie o niepełnosprawności straciło ważność w dniu [...] września 2021 r. a zatem sprawa zawisła w sądzie stała się bezprzedmiotowa. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji zwrócił się z wnioskiem o jej oddalenie podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – dalej: "P.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie przedmiotem kontroli jest postanowienie Wojewódzkiego Zespołu, na mocy którego zawieszono postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego, z dnia [...] września 2021 r., o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności uwzględniającego zmianę jego stanu zdrowa. Podstawę wydania skarżonego postanowienia stanowił art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a."). Zgodnie z jego treścią, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wyjaśnić tu należy, że istotnym elementem zagadnienia wstępnego w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu jest istnienie ścisłej zależności (związku przyczynowego) pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Zagadnieniem prejudycjalnym w znaczeniu omawianego przepisu może być jedynie taka kwestia, która bezwzględnie uzależnia rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji od uprzedniego jej rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno zależeć rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle - brak rozstrzygnięcia określonego zagadnienia musi uniemożliwiać zakończenie sprawy administracyjnej co do istoty, nie zaś jedynie determinować kierunek wydawanej przez organ administracji publicznej decyzji. W sprawie jest bezspornym, że wcześniejsze orzeczenie Powiatowego Zespołu, z dnia [...] września 2019 r. na mocy którego zaliczono skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia [...] września 2021 r., zostało nieskutecznie zaskarżone odwoływaniem. Przy czym decyzja organu odwoławczego nie stała się prawomocna wobec jej zaskarżenia do sądu powszechnego. Nie jest także sporne, iż do daty zawieszenia postępowania postępowanie toczące się przed sądem powszechnym nie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Kwestią sporną pozostaje natomiast to, czy postępowanie toczące się przed sądem powszechnym dotyczące orzeczenia z dnia [...] września 2019 r. stanowi zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a w rezultacie czy może stanowić podstawę zawieszenia postępowania toczącego się z wniosek skarżącego wniesionego w dniu [...] września 2021 r. Powyższa kwestia była już przedmiotem rozstrzygania przez sądy administracyjne w tym Naczelny Sąd Administracyjny. I tak, NSA w wyrokach z 30 października 2018 r. sygn. akt I OSK 2900/16 oraz 10 listopada 2016 r. przekonująco wyjaśnił, iż stosownie do § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 857) osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony może wystąpić z wnioskiem, o którym mowa w § 6 ust. 1, o wydanie orzeczenia o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, nie wcześniej niż 30 dni przed upływem ważności posiadanego orzeczenia. Warunkiem koniecznym do rozpoznania wniosku złożonego w trybie § 15 ust. 1 rozporządzenia, jest zatem istnienie w obrocie prawnym orzeczenia na czas określony oraz upływu terminu w nim przewidzianego. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko NSA wyrażone w powyższych wyrokach, iż pomimo tego, że zaskarżone do sądu powszechnego orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu oraz wniosek skarżącego dotyczą różnych okresów, istnieje między nimi bezpośredni związek. Jak słusznie wskazywał Wojewódzki Zespół, w przypadku zastosowania przez Sąd powszechny, rozpoznający odwołanie, art. 47714 § 6 k.p.c., czyli uchylenia orzeczenia organu i przekazania sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Zespołowi, skarżący w ogóle nie będzie posiadał orzeczenia, na podstawie którego mogłaby wystąpić z wnioskiem o ponowne ustalenie niepełnosprawności. Wobec powyższego, złożonemu przez skarżącego wnioskowi z dnia [...] września 2021 r. nie mógł zostać nadany dalszy bieg, z uwagi na zagadnienie wstępne (kwestia prawna – ustalenie prawa), które ujawniło się w toku postępowania i jednocześnie ma istotny związek z prowadzoną sprawą. Jako trafne należy ocenić też stanowisko Zespołu Wojewódzkiego, iż w sytuacji wyeliminowania poprzedniego orzeczenia, brak będzie podstaw do uznania zasadności wniosku o wydanie ponownego orzeczenia. Nie można bowiem wydać ponownego orzeczenia, gdy w ogóle nie istnieje orzeczenie o niepełnosprawności. W sytuacji zaś zmiany orzeczenia przez Sąd, wydane przez organ nowe orzeczenie na skutek rozpoznania kolejnego wniosku skarżącego, nosiłoby wadę w postaci odmiennego rozstrzygnięcia aniżeli w ustalonym przez sąd powszechny wyroku. Odnosząc się natomiast do twierdzeń skarżącego, w zakresie aktualnie jego zdaniem bezprzedmiotowego charakteru postępowania toczącego się przed sądem powszechnym, należy dostrzec, iż przedmiotowe postępowanie nie toczy się w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, lecz kodeksu postępowania cywilnego. Zatem jego umorzenie jest możliwe jedynie w przypadkach uregulowanych powyższą ustawą. Z tych względów, stosownie do art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu. Powołane wyżej orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl.