II SA/Sz 606/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Protokolant Tomasz Korpal po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2008 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Służby Więziennej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia do okresu służby w Służbie Więziennej nadterminowej zasadniczej służby wojskowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] r. Nr [...]. Dyrektor Aresztu Śledczego, decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 104 k.p.a., art. 31 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 oraz art. 100 ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej oraz § 1 ust. 1 pkt 1 i § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002 r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej, odmówił A. L. zaliczenia do stażu w Służbie Więziennej nadterminowej zasadniczej służby wojskowej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z postanowieniami art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, przy ustalaniu dodatku za wysługę lat uwzględnia się okres zasadniczej służby wojskowej oraz okresy zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych w pełnym wymiarze czasu pracy. Do zasadniczej służby wojskowej, w rozumieniu powyższego przepisu, nie zalicza się nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, która jest służbą pełnioną w następstwie dobrowolnego oświadczenia woli złożonego przez żołnierza służby zasadniczej i której nie można utożsamiać z zasadniczą służbą wojskową, która pełniona jest w następstwie jednostronnego aktu administracji, jakim jest powołanie. W odwołaniu od opisanej wyżej decyzji A. L., powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt. I OSK 283/06, wskazał, że nie ma żadnych racjonalnych przesłanek by odmiennie traktować osoby odbywające zasadniczą służbę wojskową i nadterminową zasadniczą służbę wojskową. Wprawdzie nadterminowa zasadnicza służba wojskowa przebiega z określonymi modyfikacjami, nie zmienia to jednak oceny, że jest to zasadnicza służba wojskowa. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu drugiej instancji zarówno sformułowania zawarte w ustawie o powszechnym obowiązku obrony z dnia 21 listopada 1967 r., jak również przepisy ustawy o Służbie Więziennej nie pozostawiają wątpliwości, że przy ustalaniu okresów uprawniających do dodatku za wysługę lat chodzi o uwzględnienie wyłącznie okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej, nie zaś okresu zasadniczej służby wojskowej pełnionej nadterminowo. Dodatkowo stwierdzono, że przywołany przez stronę wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r. nie ma mocy wiążącej dla organów administracyjnych orzekających w innych sprawach niż ta, w której został wydany. W skardze na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej A. L. wniósł o jej uchylenie podtrzymując w całości zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji jednocześnie wskazując, że rozważa jego zmianę. Organ odwoławczy dodał również, że uzgodnienia uwzględniające najnowsze orzecznictwo sądowe w tej sprawie będą przedmiotem odprawy na szczeblu Centralnego Zarządu Służby Więziennej. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny powołany jest do sprawowania, w zakresie swojej właściwości, kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, co oznacza kontrolę prawidłowości stosowania prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, skarga A. L. jest zasadna, bowiem w decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej stwierdzono naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) funkcjonariusze otrzymują do uposażenia zasadniczego dodatki o charakterze stałym: za wysługę lat, za stopień oraz dodatek służbowy. Przy ustalaniu dodatku za wysługę lat uwzględnia się okres zasadniczej służby wojskowej oraz okresy zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych w pełnym wymiarze czasu pracy (art. 100 ust. 2). W tym miejscu zwrócić należy uwagę na fakt, że ani przepisy ustawy o Służbie Więziennej, ani rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002 r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 14, poz. 137) nie wyjaśniają treści pojęcia "zasadnicza służba wojskowa". W związku z powyższym, dla ustalenia znaczenia owego pojęcia, sięgnąć należy do przepisów ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.). Stosownie do treści przepisu art. 59 pkt 1 powołanej wyżej ustawy żołnierzami w czynnej służbie wojskowej są osoby, które odbywają zasadniczą służbę wojskową, nadterminową zasadniczą służbę wojskową, przeszkolenie wojskowe, ćwiczenia wojskowe oraz okresową służbę wojskową. Z pozoru sądzić by można, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym w skardze wyroku z dnia 25 października 2006 r., że skoro w przepisie tym zasadnicza służba wojskowa została wymieniona obok nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, to służby te istotnie się od siebie różnią, a nadterminowa zasadnicza służba wojskowa jest czymś odmiennym od zasadniczej służby wojskowej. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie takie rozróżnienie nie jest niczym uzasadnione. Przepis art. 82 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, otwierający rozdział 3 zatytułowany "Zasadnicza służba wojskowa", dotyczy czasu trwania i sposobu odbywania zasadniczej służby wojskowej. Przepis art. 86 normuje zaś nadterminową zasadniczą służbę wojskową. Stanowi on jasno, że żołnierze odbywający zasadniczą służbę wojskową mogą pełnić ją nadterminowo przez okres od jednego do siedmiu lat, na podstawie dobrowolnego zgłoszenia (ust. 1). Żołnierze ci mogą zostać pozostawieni w nadterminowej zasadniczej służbie wojskowej, jeżeli takie są potrzeby osobowe jednostki wojskowej, a żołnierze ci spełniają łącznie określone warunki (ust. 1a). Zgodzić się należy zatem ze stanowiskiem prezentowanym w powołanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, że nie ulega wątpliwości, że mamy do czynienia w takim przypadku z utrzymywaniem się bytu tej samej instytucji prawnej. Wprawdzie nadterminowa zasadnicza służba wojskowa przebiega z określonymi modyfikacjami wynikającymi z przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 października 2004 r. w sprawie trybu przyjmowania oraz sposobu odbywania nadterminowej zasadniczej służby wojskowej (Dz. U. Nr 238, poz. 2396), czy też podobnego, wcześniejszego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 czerwca 1992 r. (Dz. U. Nr 56, poz. 277 ze zm.), nie zmienia to jednak oceny, że jest to zasadnicza służba wojskowa. Nie ma bowiem żadnych istotnych, racjonalnych przesłanek, by odmiennie traktować osoby odbywające zasadniczą służbę wojskową i nadterminową zasadniczą służbę wojskową. Oceny tej nie może zmienić i to, że jedna z tych służb wynika z określonego obowiązku, druga natomiast zasadza się na dobrowolnym jej pełnieniu. Taka też była intencja ustawodawcy, który obydwie te służby objął wspólnym mianem zasadnicza służba wojskowa (rozdział 3 dział III). W ich rozdzieleniu i nadaniu im z punktu widzenia przepisu art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej odmiennego znaczenia należałoby upatrywać nierównego traktowania wobec prawa (art. 32 Konstytucji). W tym stanie rzeczy, uznając, że zarówno zaskarżona decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej, jak i poprzedzająca ją decyzja Dyrektora Aresztu Śledczego naruszają przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w zakresie w jakim odmówiły A. L. zaliczenia do stażu w Służbie Więziennej nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono o uchyleniu obydwu decyzji.