II SA/Sz 616/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 października 2010 r. sprawy ze skargi J. Z. na czynność Starosty z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżoną czynność Starosty i stwierdza, że J. Z. przysługuje uprawnienie do otrzymania zwrotu opłaty za kartę pojazdu wydaną dla samochodu [...], numer rejestracyjny [...], pobranej ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w związku z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 108, poz. 908 ze zm.), II. zasądza od Starosty na rzecz skarżącego J. Z. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. J Z. pismem z dnia [..] r. wystąpił do S. D. z wnioskiem o zwrot kwoty [...] zł z tytułu nadpłaty za wydanie w dniu [...] . karty pojazdu samochodu marki [..] KAT, nr rejestracyjny[..] . S, D . pismem z dnia [..] r. Nr KT.[..] odmówił J. Z. zwrotu opłaty. Jednocześnie S. D. pouczył J. Z., że przysługuje mu prawo złożenia skargi na czynność organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od dnia otrzymania pisma z dnia[..] ., za pośrednictwem Starosty D.. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej, pismo Starosty D. z dnia 30 marca 2010r. zostało doręczone J. Z. w dniu[..] . (k. 17 akt administracyjnych). Pismem z dnia[. .] . /data stempla pocztowego/ .J. Z. skierował do Starosty D. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wywołanego odmową zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, powołując się na stwierdzoną w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r. sygn. akt U 6/04, niezgodność z Konstytucją RP § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). J. Z. zaznaczył przy tym, że jeżeli jego wniosek zostanie załatwiony odmownie, to złoży skargę na czynność Starosty D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. J. Z. pismem z dnia 15 kwietnia 2010r., które jak wynika z prezentaty Starostwa Powiatowego w D. wpłynęło do tego organu w dniu r., złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 25 maja 2010 r. sygn. akt IISA/Sz 374/10 odrzucił skargę. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że skarga została wniesiona z uchybieniem art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (P.p.s.a.), albowiem skarżący wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa złożył w dniu [..] r., natomiast termin 14- dniowy, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie, upływał skarżącemu w dniu 14 kwietnia 2010 r. Sąd zauważył, że organ pouczył skarżącego o tym, iż przysługuje mu prawo wniesienia skargi w terminie 30 dni od dnia otrzymania pisma czynności organu z dnia 30 marca 2010r, pomijając przy tym konieczność uprzedniego skutecznego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa wywołanego zaskarżoną czynnością. Nie otwiera to jednak drogi do wnoszenia skargi w każdym czasie. Jednakże, jak stanowi art. 112 Kodeksu postępowania administracyjnego, błędne pouczenie w rozstrzygnięciu co do prawa wniesienia odwołania lub powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego, nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W takiej sytuacji, służy stronie prawo do złożenia do organu wniosku w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia, na podstawie art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego o przywrócenie terminu do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa w związku z odmową zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu. W dalszej kolejności, zgodnie z treścią art. 53 § 2 P.p.s.a., skarżący może wnieść skargę do sądu administracyjnego, bowiem fakt odrzucenia skargi z powodu niezachowania terminu do dokonania wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, nie stoi na przeszkodzie ponownemu wniesieniu skargi na ten sam akt przez tę samą osobę, jeżeli w późniejszym czasie organ uzna, że uchybienie czternastodniowego terminu nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez stronę. Sąd stwierdził również, że nawet gdyby skarżący nie naruszył terminu wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, to i tak skarga podlegałaby o odrzuceniu, jako wniesiona przedwcześnie. Postanowienie Sądu zostało doręczone skarżącemu w dniu 7 czerwca 2010 r., natomiast pismem opatrzonym datą [...] r., które wpłynęło do Starosty D. w dniu [...] r., J. Z. wniósł o przywrócenie terminu do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa w związku z odmową zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu. W uzasadnieniu wniosku podał, że został błędnie pouczony co do trybu zaskarżenia czynności, co skutkowało odrzuceniem przez Sąd jego skargi. Starosta D. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [..] przywrócił skarżącemu termin do dokonania czynności wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa i uznał że wezwanie zostało skutecznie wniesione w dniu 15 kwietnia 2010 r. Pismem z dnia 23 czerwca 2010 r. Starosta D. udzielił odpowiedzi na wezwanie J. Z. do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na odmowie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu samochodu osobowego marki [..] Kat, nr rej.[...], podtrzymując dotychczasowe stanowisko organu. Organ nawiązał do swojego pisma z dnia 30 marca 2010 r. w którym stwierdził, że podstawą ustalenia opłaty za wydanie karty pojazdu był § 1 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Wyżej wymienione rozporządzenie zostało natomiast wydane w oparciu o delegację ustawową wynikającą z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908, Nr 175, poz. 1462, Nr 179, poz. 1486 i Nr 180, poz. 1494 i 1497). Kolejnym przepisem prawnym nakładającym na organy rejestrujące obowiązek pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu był § 1 ust. 1 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzór dokumentów w tych sprawach. (Dz. U. z 2003 r., Nr 192, poz. 1878 ze zm.). Starosta podniósł również, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, przepis § 1 ust. 1 wyżej wskazanego rozporządzenia uznany został za niezgodny z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i utracił moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. Mimo stwierdzenia niekonstytucyjności, przepis ten nadal mógł być stosowany do dnia 30 kwietnia 2006 r. Dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie miało zatem ustalenie, czy skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego odnoszą się do stanów faktycznych zaistniałych przed wydaniem orzeczenia. Stanowisko Sądu Najwyższego w przeważającej większości opowiada się za wstecznym działaniem wyroków Trybunału wchodzących w życie z dniem ogłoszenia, nie dotyczy ono natomiast wyroków z odroczonym terminem wejścia w życie (uchwała SN z 3.07.2003 r. III CZP 45/03). Nawiązując do orzeczenia Sądu Najwyższego organ stwierdził, że określenie późniejszej utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego nie może być inaczej tłumaczone jak tylko pozostawienie na czas oznaczony w porządku prawnym i uznanie, że Trybunał Konstytucyjny mimo stwierdzenia niezgodności aktu z przepisem wyższego rzędu, działając w granicach kompetencji przekraczającej w tej kwestii uprawnienia ustawodawcy zwykłego, utrzymuje w mocy normę prawną. Starosta D., w świetle powyższych wywodów uznał, że skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. dotyczą jedynie stanów faktycznych powstałych po dniu jego wejścia w życie określonym w treści orzeczenia, tj. od dnia 1 maja 2006 r., a zatem nie odnoszą się do sytuacji wnioskodawcy. J. Z. wniósł skargę na czynność Starosty D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze domagał się zwrotu kwoty [...] zł tytułem nienależnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu. W uzasadnieniu skargi wskazał na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. oraz orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z dnia 10 grudnia 2007 r. Starosta D. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skarga jest uzasadniona. Przedmiotem kontrolowanego postępowania było żądanie zwrotu zawyżonej opłaty za kartę pojazdu, pobranej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (DZ. U. Nr 137, poz. 1310), zwanego dalej "rozporządzeniem", uznanego następnie za niekonstytucyjny wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04. Trybunał orzekł, że powyższy przepis traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny, uchwałą składu siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008 r. w sprawie I OPS 3/07 (publ. ONSAiWA 2008/2/21) przesądził, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dopuszczalna jest także droga sądowa przed sądem powszechnym w zakresie dochodzenia roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu. Stwierdzenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że w oznaczonym zakresie powstaje uprawnienie strony, nie wyklucza dochodzenia przez stronę roszczenia o zapłatę, jeżeli organ nie wykona świadczenia. W przedmiotowej sprawie ustalenia wymaga kwestia, czy w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., zakwestionowany przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia, którego utratę mocy obowiązującej wskazano na dzień 1 maja 2006 r., mógł stanowić podstawę do pobrania w dniu 8 października 2004 r. opłaty za kartę pojazdu w wysokości 500 zł. W swoim orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.), poprzez wykroczenie poza zakres upoważnienia zawartego w tych przepisach, polegające na zawyżeniu wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu. W kwestionowanym przepisie rozporządzenia niezgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo u ruchu drogowym, w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalono opłatę uwzględniającą dodatkowe koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie uczynił przedmiotem regulacji ustawowej. W związku z powyższym Trybunał uznał przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.), określającym zasady wydawania rozporządzeń w celu wykonania ustawy. Podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości 500 zł, jako nie pozostające w związku z kosztami świadczonej usługi, Trybunał uznał natomiast za sprzeczne z art. 217 Konstytucji. W ocenie Trybunału, rozwiązanie takie oznaczało uregulowanie przez organ wydający akt wykonawczy materii zastrzeżonej do regulacji ustawowej. Z uwagi na okoliczność, że przedmiotowa opłata pobrana została na podstawie przepisu, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził jego niezgodność z Konstytucją i ustawą, to pomimo że utrata mocy obowiązującej tego przepisu została odroczona przez Trybunał do dnia 1 maja 2006 r., stwierdzić należy, że przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od początku jego obowiązywania (zob. także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 330/09, wyrok dostępny w internecie na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem (zob. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r., sygn. OPK 13/00, pub. ONSA z 2001 r., nr 2, poz. 63 oraz z 15 grudnia 2000 r., sygn. OPS 3/00, pub. ONSA z 2000 r., nr 4, poz. 136), sąd administracyjny, w myśl art. 178 ust. 1 Konstytucji, może w toku rozpoznawania sprawy oceniać, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy. Oznacza to, że gdy sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej rangi niż ustawa może odmówić z tego powodu jego stosowania. Konsekwencją stwierdzenia przez Sąd niekonstytucyjności przepisu, w dacie jego stosowania przez organ, jest ustalenie, że poddana kontroli sądowej czynność dokonana została bez podstawy prawnej. W ocenie Sądu podkreślenia wymaga także, zaznaczona przez skarżącego, sprzeczność kwestionowanej regulacji § 1 ust. 1 rozporządzenia z art. 90 TWE. W dniu 16 kwietnia 2003 r. Rzeczpospolita Polska podpisała z Państwami Członkowskim Unii Europejskiej Traktat o przystąpieniu do Unii Europejskiej (Dz. U Nr 90, poz. 864). Od dnia 1 maja 2004 r. normy prawa wspólnotowego stały się częścią polskiego porządku prawnego. Zgodnie z powyższymi uregulowaniami pierwszeństwo przed przepisami zawartymi w krajowym systemie prawa ma prawo wspólnotowe, w tym art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Z treści tego przepisu wynika, że Państwa Członkowskie nie nakładają bezpośrednio lub pośrednio na towary z Państw Członkowskich jakichkolwiek podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakładają bezpośrednio lub pośrednio na podobne towary krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Europejski Trybunał Sprawiedliwości w postanowieniu z dnia 10 grudnia 2007 r. w trybie prejudycjalnym w sprawie C-134/07 P. Kawala v. Gmina Miasto [..] orzekł, że sporna opłata objęta jest zakazem z art. 90 akapit 1 TWE, co należy interpretować w ten sposób, że przepis ten sprzeciwia się opłacie takiej, jak przewidziana w §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r., która to opłata jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeżeli jest on tam już zarejestrowany. Reasumując, z uwagi na okoliczność, że § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia narusza dyspozycję regulacji ustawowej oraz jest sprzeczny z art. 90 TWE, zasadne jest przyjęcie niedopuszczalności zastosowania tej regulacji w niniejszej sprawie. Organ rejestracyjny rozpoznając ponownie wniosek skarżącego zobowiązany będzie zatem nie stosować § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., a w konsekwencji ustalić kwotę nadpłaty przedmiotowej opłaty za kartę pojazdu, uwzględniając wyłącznie koszty i nakłady poczynione przez organ na jej wydanie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 146 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w pkt I sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt II) Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.