II SA/Sz 618/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Sygn. akt II SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. W. (dalej: "spółka", "skarżąca"), reprezentowana przez pełnomocnika J. S., po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]zł złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oraz oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, co następuje.Spółka nie posiada żadnego majątku, przychodów, środków finansowych, ani rzeczy, których spieniężenie pozwoliłoby pokryć koszty sądowe. Jedyna nieruchomość w postaci działek nr [...] i [...] została zbyta w 2010 roku, aby w ten sposób zwolnić spółkę z długu, wynikającego z zawartej umowy pożyczki. Na skutek działania Gminy L. zajęta została cała wierzytelność spółki w postaci czynszu dzierżawnego za wynajem ww. nieruchomości. To spowodowało całkowity paraliż spółki, ponieważ wystawienie faktury pociągało za sobą obowiązek zapłaty podatku VAT i dochodowego. Spółka nie otrzymując środków wynikających z faktury nie miała możliwości regulowania zobowiązań podatkowych i innych wynikających z jej działalności. Sprawiłoby to narastanie dalszych zobowiązań w tym i podatku od nieruchomości - genezy niniejszego postępowania. Aby temu zapobiec należało sprzedać nieruchomość, ponieważ w ten sposób odpadły zobowiązania wynikające z faktury (podatek VAT i dochodowy) jak i podatek od nieruchomości. Dodatkowo zbycie nieruchomości spowodowało zwolnienie spółki długu z tyt. zaciągniętej pożyczki. Brak możliwości działania spółki spowodował jej zawieszenie. Z uwagi na zbycie jedynej nieruchomości spółki i zawieszenie jej działalności od 2010 r. nie wystąpił żaden obrót i dochód. Z tego także powodu nie mógł i nie był sporządzany bilans i rachunek zysków i strat. Z powodu roszczeń Gminy L. rachunki spółki zostały zajęte w 2008 r. i od chwili zajęcia wszelkie ewentualnie wpływające środki przekazywane były wierzycielowi. Zajęcie przez Gminę L. jedynego dochodu i wierzytelności spółki skutkowało brakiem jakichkolwiek wpływów. Rosły koszty utrzymania rachunków. Umowa o ich prowadzenie została wypowiedziana. Z powyższych powodów w kasie spółki nie zaewidencjonowano żadnych środków. Aby nie generować niemożliwych do poniesienia kosztów związanych z egzystencją spółki została ona zawieszona postanowieniem z 30.07.2010 r. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że kapitał zakładowy spółki obecnie wynosi [...] zł, nie posiada środków trwałych. Nie podała danych dotyczących wyniku finansowego za ostatni rok obrotowy i wyjaśniła w tym zakresie, że z uwagi na zawieszoną działalność nie prowadzi księgowości. Pełnomocnik spółki oświadczył, że spółka nie posiada rachunków bankowych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Spółka wyjaśniła, że z uwagi na stan zawieszenia, nie prowadzi działalności gospodarczej, księgowości, nie ubiegała się o dopłaty. Ze względu na prowadzone postępowanie egzekucyjne, nawet gdyby Spółka uzyskała dopłaty, zostałyby one zajęte przez komornika. Dodatkowo wskazała na koszty księgowań dopłat, które musiałaby ponieść w razie ich otrzymania. Wskazała dalej, że z powodu zawieszenia działalności gospodarczej, nie może podejmować czynności wywołujących skutki o charakterze majątkowym lub finansowym. Spółka stwierdziła, że nie posiada aktualnie żadnych możliwości dokapitalizowania jakimikolwiek środkami i nie posiada żadnych możliwości by takie zdobyć, a ewentualne ich zdobycie "przed uchyleniem ostatniej decyzji pozbawione jest sensu z uwagi na przejęcie tych środków przez komornika i gminę". Spółka nie przedłożyła w sprawie, wbrew wezwaniu, dokumentów potwierdzających możliwość otrzymania dopłat od wspólników. Z urzędu wiadome jest, że Spółka dołączyła umowę spółki do akt sprawy II SAB/Sz [...] (k.32-35). Z treści umowy wynika, że wspólnicy przewidzieli w § 8 umowy możliwość dokapitalizowania spółki poprzez pożyczki i dopłaty. Stosownie bowiem do postanowień umowy skarżącej Spółki, Zgromadzenie Wspólników może zobowiązać Wspólników do dokonania dopłat w kolejnych latach obrachunkowych w wysokości nie przekraczającej wartości nominalnej aktualnie posiadanych przez nich udziałów (§8 ust. 1), dopłaty mogą być zwracane Wspólnikom, jeżeli nie będą potrzebne na pokrycie strat bilansowych Spółki (§8 ust. 2), Wspólnicy mogą udzielać Spółce pożyczek (§ 8 ust. 3). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Spółka ubiega się w niniejszym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na wstępie wskazać należy, że sytuacja spółki jest znana rozpoznającemu wniosek referendarzowi sądowemu, gdyż ubiegała się ona przed WSA w Szczecinie o prawo pomocy w innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem z jej skarg, w których zwalniano ją od kosztów sądowych (np. w sprawach I SAB/Sz 166/17, I SAB/Sz 16/17, I SA/Sz 295/17, I SA/Sz 1188/14). Referendarz sądowy posiada również z urzędu informację o wydanym w sprawie o sygn. akt II SAB/Sz 32/18 w dniu 30 maja 2018 r. postanowieniu starszego referendarza sądowego odmawiającego skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy, które to postanowienie zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (postanowienie z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt II SAB/Sz 32/18). Podkreślić należy, iż spółka wskazuje dotychczas takie same okoliczności, które stanowiły podstawę do przyznania jej prawa pomocy w ww. sprawach. Mając na uwadze powyższe ustalono, że spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej w 2010 r., co wynika z aktualnego na dzień wydania postanowienia odpisu KRS, a jej sytuacja finansowa nie zmieniła się od tamtej pory – w dalszym ciągu nie uzyskuje przychodów, nie posiada majątku, ani środków pieniężnych. Ponadto – jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w Z. G. [...] Wydziału Gospodarczego KRS z dnia 16.12.2014 r. spółka nie wypełnia obowiązków sprawozdawczych wynikających z ustawy o rachunkowości oraz obowiązków wynikających z ustawy o KRS (nie przedkłada sprawozdań finansowych), a także umorzono wobec niej postępowanie przymuszające, z uwagi na bezskuteczność egzekucji zaległości z tytułu grzywien nakładanych przez sąd rejestrowy za niewypełnianie obowiązków rejestrowych. Z tego też względu, mając również na uwadze złożone oświadczenie o nieprowadzeniu księgowości, referendarz sądowy odstąpił od wzywania skarżącej do nadesłania dokumentów źródłowych obrazujących jej sytuację finansową, uznając oświadczenia za wiarygodne. Natomiast, pismem z dnia 21 czerwca 2018 r. wezwano spółkę do wykazania, w formie nadesłania stosownych dokumentów źródłowych lub oświadczeń, możliwości otrzymania dopłat od wspólników, a także potwierdzających dokonanie takich dopłat w ostatnich sześciu miesiącach lub dokumentów wskazujących na istnienie obiektywnych przeszkód uniemożliwiających dokapitalizowanie spółki przez wspólników tj. A. D. i W. D.. Należy bowiem wskazać, że w orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ [...], dostępne na stronie [...]). Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków. Skoro spółka nadal figuruje w KRS, nie ogłosiła upadłości, ani likwidacji, przyjąć należało, że chcąc aktywnie uczestniczyć w postępowaniach sądowych, spółka winna liczyć się ze związaną z tym koniecznością ponoszenia kosztów. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania spółki na Państwo przez uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje, że faktycznie działalność spółki finansowana jest ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że spółka prowadzi działalność (funkcjonuje) na bazie własnego majątku. Należało uznać, że w sytuacji skarżącej spółki, wobec nieprowadzenia aktywnej działalności gospodarczej, nieuzyskiwania przychodów, braku majątku, istniała możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie się wspólników do dopłat, czy pożyczek, których uchwalenie dopuszczalne jest także nawet w okresie likwidacji spółki (art. 177 i art. 275 § 3 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych, tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1577), co przewiduje umowa spółki (§ 8 umowy spółki k. 35 akta II SAB/Sz 32/18). Dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki. Celem zaś dopłat jest przekazanie środków finansowych przez wspólników na dofinansowanie prowadzenia działalności gospodarczej, w tym również na opłacenie niezbędnych kosztów sądowych. W sytuacji zatem, gdy spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, jej udziałowcy mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki w formie udzielania pożyczek lub dokonanie dopłat przez udziałowca. Dopłaty, pożyczki mogą być wykorzystane także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 701/11, dostępne na stronie [...]). Spółka ma dwóch wspólników, umowa spółki przewiduje możliwość dokonania dopłat oraz udzielania przez wspólników pożyczek. Zdaniem referendarza sądowego, okoliczności podane przez spółkę w piśmie z dnia 25 czerwca 2018 r., a więc zawieszenie działalności gospodarczej (odnotowane w KRS) nieprowadzenie działalności gospodarczej, księgowości, negatywne w odczuciu skarżącej działania organu podatkowego, hipotetyczne założenia o przejęciu ewentualnych środków z dopłat przez komornika czy "gminę", nie przekonują o braku możliwości dokapitalizowania spółki przez jej wspólników. Złożone oświadczenia ocenić zatem należało za zbyt ogólne, i nieprzekonujące o braku możliwości uzyskania dopłat, czy pożyczek od wspólników. Zaznaczyć przy tym należało, że spółka nie wykazała, iżby występowała do wspólników o takowe wsparcie. Podkreślić przy tym należy, że Wspólnicy, którymi są dwie osoby fizyczne, posiadające w skarżącej spółce udziały o łącznej wartości [...] zł, nie mogą pozostawać bierni w sytuacji trudności finansowych i oczekiwać udzielenia przez państwo bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. Spółka nie wykazała sytuacji finansowej wspólników i możliwości uzyskania od nich dopłat czy pożyczki w celu sfinansowania udziału w postępowaniu sądowym. Jednakże, jako znane z urzędu, wskazać należy, że wspólniczka spółki A. D. posiada zarówno źródło stałych dochodów, a także majątek w postaci nieruchomości świadczący o jej potencjalne finansowym. Powyższe utwierdza tylko w przekonaniu, że strona ma możliwość pozyskania środków na opłacenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie w kwocie [...]zł. Stwierdzić zatem należało, że spółka nie wykazała, iż wystąpiła o wsparcie finansowe do wspólników, pomimo że przepisy umowy przewidują taką możliwość. Na gruncie przedmiotowej sprawy nie można zatem uznać, że spółka wykazała, iż podjęła niezbędne kroki, aby zdobyć środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych związanych z udziałem w niniejszym postępowaniu sądowym. Tak zajętego stanowiska, zdaniem referendarza sądowego, nie może zmienić fakt zwolnienia spółki z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych dotychczas w innych sprawach, rozpoznawanych przed tutejszym Sądem. Skarżąca w ten sposób uzyskała znaczne wsparcie ze strony Skarbu Państwa, którego jednak nie należy traktować jako reguły – co do zasady bowiem każdy ma obowiązek ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie, co wyraźnie wynika z treści art. 199 p.p.s.a. Oznacza to, że strona niezależnie od tego, że dotychczas była dofinansowywana przez Skarb Państwa, winna zawsze czynić starania, aby partycypować w ponoszeniu przedmiotowych kosztów, jeżeli nie w całości, to przynajmniej w części. Tym samym referendarz sądowy w całości podzielił poglądy przedstawione w uzasadnieniu postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 30 maja 2018 r sygn. akt II SAB/Sz 32/18. Zwrócić także należało uwagę, że ustawodawca, przewidując możliwość przyznania prawa pomocy podmiotom niebędącym osobami fizycznymi, wprowadził rozwiązanie oparte na uznaniu. Otóż z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że nawet w przypadku, gdy podmiot nie posiada środków finansowych, prawo pomocy jedynie może zostać przyznane, co wyłącza powinne zachowanie Sądu (referendarza sądowego). W konsekwencji, nawet w sytuacji, gdy z oświadczenia o majątku i dochodach wynikać będzie brak środków do partycypacji w kosztach postępowania, uprawnione jest oddalenie wniosku strony, jeśli nie stanie to na przeszkodzie realizacji prawa do sądu, które nie ma jednak charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Konkludując, zdaniem referendarza sądowego, z przedstawionych powyżej przyczyn, strona, pomimo trudności finansowych, braku majątku, zawieszenia działalności gospodarczej, nie wykazała, że nie była i nie jest w stanie zdobyć środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania. Nie chodzi tu bowiem jedynie o brak środków pieniężnych na rachunku bankowym, czy w kasie przedsiębiorstwa lecz o pełną finansową niemożność poniesienia opłat związanych z postępowaniem sądowym. Przyjęcie argumentacji skarżącej i poprzestanie na niej prowadziłoby do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który zrezygnował z aktywności z uwagi na zawieszenie działalności, powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Prowadziłoby to z kolei do akceptacji stanu sprzecznego z ideą prawa pomocy. Podkreślić należy, że brak stałego źródła dochodów czy duża ilość postępowań sądowych wnioskodawcy, nie mogą przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem spółki przy rozpatrywaniu jej wniosków o przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzi w niniejszej sprawie wyjątkowa sytuacja, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Wobec tego, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.