II SA/Sz 619/25
WyrokWSA w Szczecinie2025-11-06
Skład orzekający: Renata Bukowiecka-Kleczaj, Krzysztof Szydłowski, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo ustaliło wysokość odpłatności za usługi sąsiedzkie, stosując kryterium dochodowe obowiązujące od daty późniejszej niż data wydania decyzji przez organ I instancji oraz błędnie kwalifikując syna męża jako osobę zobowiązaną do alimentacji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło prawo materialne, stosując kryterium dochodowe obowiązujące od 1 stycznia 2025 r. do oceny dochodu z sierpnia 2024 r. oraz błędnie zakwalifikowało syna męża jako osobę zobowiązaną do alimentacji. Oba te błędy miały wpływ na prawidłowe ustalenie odpłatności za usługi sąsiedzkie. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, która uchyliła decyzję Burmistrza L. w części dotyczącej wysokości odpłatności za usługi sąsiedzkie dla I. D. i ustaliła niższą odpłatność. Organ I instancji ustalił odpłatność na 60% kosztu, podczas gdy Kolegium obniżyło ją do 50%. Skargę do WSA wniósł Prokurator Rejonowy w Pyrzycach, zarzucając Kolegium błędne zastosowanie kryterium dochodowego obowiązującego od 2025 r. zamiast obowiązującego w 2024 r. oraz błędne uznanie syna męża za osobę zobowiązaną do alimentacji.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szydłowski, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Pyrzycach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 27 stycznia 2025 r. nr SKO/PA/430/3464/2024 w przedmiocie przyznania usług opiekuńczych uchyla zaskarżoną decyzję.
Decyzją z dnia 2 października 2024 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1, art. 107 § 1, art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 2 ust. 1, art. 14, art. 17, ust. 2 pkt 2a, art. 50 ust. 1, 1a, 3a, 3b, 4a, 6a, art. 106 ust. 1 i 4, art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, dalej: "u.p.s.") oraz Uchwały nr LXII/514/2024 Rady Miejskiej w L. z dnia 27 lutego 2024 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze, usługi sąsiedzkie i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat i trybu ich pobierania (Dz. Urz. Woj. Zach. Z 2024 r., poz. 1508) – Burmistrz L. postanowił przyznać I. D. (dalej: "strona", "skarżąca", "wnioskodawczyni") odpłatne częściowo usługi sąsiedzkie - pomoc w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych przez 7 dni w tygodniu od poniedziałku do niedzieli w ilości 2 godziny dziennie od dnia 7 października 2024 do dnia 31 grudnia 2024 r., ze wskazaniem, że pełny koszt jednej godziny usługi wynosi 45,69 zł. Jednocześnie organ ustalił procentową odpłatność za jedną godzinę usługi w dni robocze w wysokości 60,00%, co po przeliczeniu stanowi kwotę 27,41 zł, w dni wolne w wysokości 60,00% co po przeliczeniu stanowi kwotę 27,41 zł. Wskazał, że usługi opiekuńcze będą świadczone przez W. P.. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji podał, że I. D. wnioskiem z dnia 16 września 2024 r. zwróciła się o przyznanie świadczenia niepieniężnego z pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych - usług sąsiedzkich. Na podstawie przeprowadzonego w dniu 23 września 2024 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz na podstawie przedłożonej dokumentacji ustalono, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, jej dochód za miesiąc sierpień wyniósł 2 978,24 zł.
Mając powyższe na względzie organ stwierdził, że strona spełniła ustawowe przesłanki do przyznania jej wnioskowanego świadczenia, które miałoby być realizowane przez wskazaną przez nią osobę – W. P. w ilości 7 razy w tygodniu po 2 godziny dziennie.
Powołując się na zapisy uchwały Rady Miejskiej w L. z dnia 27 lutego 2024 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze (...), organ ustalił skarżącej odpłatność za przyznane usługi sąsiedzkie w wysokości 27,41 zł tj. 60% pełnej stawki wynoszącej 45,69 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła, że została zobowiązana do dopłaty za usługi sąsiedzkie w wysokości 60 % od ustalonej przez Radę Miasta w L. stawki 45,69 zł, w sytuacji gdy opiekunka, która do niej przychodzi została zatrudniona przez organ na umowę zlecenia, w której określono jej stawkę godzinową w wysokości 31,10 zł.
W tych okolicznościach uznała, że rzeczywiste koszty opieki poniesione przez Gminę wynoszą faktycznie 31,10 zł, a nie 45,69 zł. Dlatego w jej ocenie dopłata do usług powinna wynosić 60% od rzeczywistych kosztów jakie ponosi Gmina, czyli od kwoty 31,10 zł, albo organ powinien płacić jej opiekunce kwotę 45,69 zł za godzinę.
Rozpoznając sprawę na skutek złożonego odwołania decyzją z dnia 27 stycznia 2025 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 50 ust. 1 u.p.s., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wysokości odpłatności za jedną godzinę świadczonych usług sąsiedzkich i jednocześnie ustaliło procentową odpłatność za jedną godzinę usługi sąsiedzkiej w dni robocze w wysokości 50%, co po przeliczeniu wynosi 22,85 zł, w dni wolne w wysokości 50%, co po przeliczeniu wynosi 22,85 zł; w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję Kolegium pozostawiło bez zmian.
W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło treść art. 50 ust. 1-3 u.p.s. oraz wskazało, że w świetle powołanych przepisów pomoc w formie usług opiekuńczych przysługuje osobie spełniającej łącznie następujące przesłanki: jest osobą samotną (za osobę samotną uznaje się osobę samotnie gospodarującą niepozostającą w związku małżeńskim i nieposiadającą wstępnych ani zstępnych - art. 6 pkt 9 ustawy) oraz która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona.
W wyniku analizy akt sprawy organ II instancji stwierdził, że skarżąca ma 81 lat i jest bezdzietną wdową. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, wspiera ją pasierb – K. D. zamieszkały w S.. Jedynym źródłem jej utrzymania jest emerytura ZUS w wysokości 2 978,24 zł, innych dochodów nie posiada, nikt nie pomaga jej finansowo. Legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe.
Mając powyższe ustalenia na względzie Kolegium za kwestię bezsporną uznało, że z uwagi na wiek i stan zdrowia wnioskodawczyni wymaga wsparcia w postaci usług opiekuńczych.
W dalszej części uzasadnienia organ przytoczył treść § 7 uchwały nr LXII/514/2024 Rady Miejskiej w L. z dnia 27 lutego 2024 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze, usługi sąsiedzkie i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat i trybu ich pobierania (Dz. U. Woj. Zach. z 2024 r. poz. 1508; ze zm., dalej : "uchwała"). Zgodnie z powołanym przepisem wysokość odpłatności za usługi uzależniona jest od sytuacji rodzinnej oraz dochodu osoby lub dochodu przypadającego na osobę w rodzinie ubiegającej się o świadczenie. Osoby, których dochód nie przekracza kryterium, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej nie ponoszą odpłatności. Osoby o dochodach przekraczających wysokość kryterium dochodowego ponoszą odpłatność ustaloną zgodnie z załącznikiem nr 1 do niniejszej uchwały.
Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. i z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1044), kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 1010 zł,.
Organ podkreślił, że skarżąca posiada dochód w wysokości 2 978,24 zł, co stanowi 294,88% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. W jego ocenie strona nie spełnia zatem warunków do korzystania z nieodpłatnych usług opiekuńczych. Stosownie zaś do wskaźników odpłatności określonych w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ww. uchwały (V. grupa odpłatności) dla dochodu rzeczywistego w wysokości powyżej 250% do 300% kryterium dochodowego - odpłatność wynosi 50% kosztu odpłatności za 1 godzinę usługi opiekuńczej, dla osoby posiadającej krewnych zobowiązanych do alimentacji poza miejscem zamieszkania, nie zaś jak uznał organ I instancji - w wysokości 60% tego kosztu.
Koszt jednej godziny usług sąsiedzkich na terenie Gminy L. wynosi 45,69 zł, jak wynika z § 6 ust. 2 ww. uchwały. Tym samym 50% tego kosztu to kwota 22,85 zł za
1 godzinę tych usług.
Skargę na powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożył Prokurator Rejonowy w P. . Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 50 ust. 1 i art. 8 ust. 1 u.p.s. i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1044) poprzez błędną wykładnię ww. przepisów polegającą na tym, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało błędnego przyjęcia kryterium dochodowego skarżącej, "wynikającego z pomocy społecznej obowiązującego od dnia 1 stycznia 2025 r. poprzez przyjęcie kwoty 1010 zł dla osoby samotnie gospodarującej, co stanowiło 394,88 % kryterium dochodowego w pomocy społecznej i w konsekwencji dokonało błędnego wyliczenia odpłatności za jedną godzinę usługi sąsiedzkiej w dni robocze w wysokości 50 % co po przeliczeniu dało kwotę 22,85 zł, a dni wolne w wysokości 50%, co po przeliczeniu dało 22,85 zł, zmieniając tym samym prawidłowo przyjętą przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Lipianach kwotę 776 zł dla osoby samotnie gospodarującej, co stanowiło 397,88 % kryterium dochodowego w pomocy społecznej, ustaloną na dzień wydania decyzji przez organ I instancji tj. 2 października 2024r., a ustalanej procentową odpłatność za jedną godzinę usługi w dni robocze w wysokości 60%, co po przeliczeniu dawało kwotę 27,41 zł, w dni wolne w wysokości 60%, co po przeliczeniu dawało kwotę 27,41 zł, powodując po stronie organu administracji - Burmistrza L. konieczność zwrotu części kosztów poniesionych przez I. D. w wysokości 218,88 zł, stanowiące dla Gminy L. obciążenie finansowe, które w tej sytuacji byłoby wydatkowaniem niezgodnym z prawem, jednocześnie naruszając interes prawny organu administracji".
Mając powyższe na względzie Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi Prokurator podniósł, że jak wynika z akt sprawy skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, wspiera ją syn męża, którego jak oświadczyła ustnie, nigdy nie wychowywała, ponadto z nim nie mieszka. Ostatecznie K. D. nie został przez nią przysposobiony (gdy poznała męża, jego dzieci były już pełnoletnie), a wiec zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie jest on osobą zobowiązaną do alimentacji żony swojego ojca. Dochód klientki w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił 2 978,24zł, co stanowiło 384 % kryterium dochodowego w pomocy społecznej wynoszącego wówczas 776 zł dla gospodarstwa jednoosobowego.
Z kolei w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium za błędne uznało wyliczenie odpłatności za świadczone usługi, gdyż dochód klientki według SKO stanowi 294,88% kryterium dochodowego w pomocy społecznej.
Prokurator nie zgodził się ze stanowiskiem Kolegium, które do swoich wyliczeń przyjęło nowe kryterium dochodowe, obowiązujące dopiero od dnia 1 stycznia 2025 r., czyli 1010 zł dla osoby samotnie gospodarującej, podczas gdy na dzień wydania decyzji przez organ I instancji dochód skarżącej wynosił 384 % kryterium dochodowego (2 978,24 zł : 776 zł = 384 % kryterium dochodowego).
Zdaniem Prokuratora, niemożliwe było stosowanie kryterium dochodowego obwiązującego od dnia 1 stycznia 2025 r. - tj. 1010 zł przez organ I Instancji w decyzji
z dnia 2 października 2024 r., albowiem na dzień wydania decyzji kryterium wynosiło 776 zł, a nie 1010 zł.
Ponadto Kolegium błędnie przyjęło, że syn męża skarżącej, który wspiera ją dobrowolnie, jest osobą zobowiązaną do alimentacji co również wpłynęło na błędne ustalenie wysokości odpłatności za godzinę świadczonych usług.
Wobec powyższego w ocenie Prokuratora, podjęte przez Kolegium rozstrzygnięcie jest wadliwe, gdyż jego podstawę stanowiły przepisy, które weszły w życie dopiero po wydaniu zaskarżonej decyzji tj. 1 stycznia 2025 r., a nie te które obowiązywały na dzień 2 października 2024r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.
Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie decyzji administracyjnej następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że doszło do naruszenia przepisów prawa uzasadniającego uwzględnienie skargi.
Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Kolegium, uchylająca decyzję organu I instancji w części dotyczącej wysokości nałożonej na skarżącą odpłatności za jedną godzinę przyznanych usług sąsiedzkich i ustalająca, odmienną niż w decyzji organu I instancji, procentową odpłatność za jedną godzinę usługi sąsiedzkiej w wysokości 50 %, a nie 60%.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283, dalej: "u.p.s."). Zgodnie z treścią art. 50 ust. 1 powołanej ustawy osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania mogą być przyznane w formie usług sąsiedzkich (art. 50 ust. 1a). Usługi sąsiedzkie obejmują pomoc w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, podstawową opiekę higieniczno – pielęgnacyjną, przez którą należy rozumieć formy wsparcia niewymagające specjalistycznej wiedzy i kompetencji, oraz, w miarę potrzeby i możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (art. 50 ust. 3a).
Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, nie pozostaje w związku małżeńskim (jest wdową) oraz nie posiada wstępnych ani zstępnych. Doraźnie wspiera ją syn męża, który mieszka w innej miejscowości. Nadto legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tej sytuacji organ uznał, że wnioskodawczyni spełnia warunki uprawniające do przyznania żądanego świadczenia.
Szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania określa w drodze uchwały rada gminy, na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 50 ust. 6 ustawy.
Zgodnie z wydaną na tej podstawie prawnej uchwałą Rady Miejskiej w Lipianach z dnia 27 lutego 2024 r. nr LXII/514/2024 w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze, usługi sąsiedzkie i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat i trybu ich pobierania (Dz. Urz. Woj. Zach. z 2024 r., poz. 1508, ze zm. poz. 2311, dalej: "uchwała") – świadczenia w formie usług opiekuńczych w tym usług sąsiedzkich i specjalistycznych usług opiekuńczych są odpłatne (§ 6 ust. 1). Koszt jednej godziny usług sąsiedzkich ustala się w kwocie 45,69 zł (§ 6 ust. 3).
Stosownie do § 7 ust. 1 uchwały wysokość odpłatności za usługi uzależniona jest od sytuacji rodzinnej oraz dochodu osoby lub dochodu przypadającego na osobę w rodzinie ubiegającej się o świadczenie. Osoby, których dochód nie przekracza kryterium o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej nie ponoszą odpłatności (§ 7 ust.2). Z kolei osoby o dochodach przekraczających wysokość, o której mowa w ust. 2, ponoszą odpłatność ustaloną zgodnie z załącznikiem nr 1 do niniejszej uchwały (§ 7 ust. 3).
Obliczając wysokość dochodu osoby wnioskującej o pomoc, od której zależy odpłatność za usługi sąsiedzkie organ powinien stosować art. 8 ust. 3 ustawy, według którego za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu;
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Podkreślić należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym pojęcie dochodu określone w art. 8 ust. 3 u.p.s. zostało jednolicie zdefiniowane na potrzeby ustalania wszelkich świadczeń z pomocy społecznej, a więc zarówno pieniężnych jak i niepieniężnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1653/20 oraz z dnia 2 czerwca 2022 r. sygn. akt I OSK 1575/20).
Nie ulega też wątpliwości, że osiąganie dochodu przekraczającego wysokość kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy jest okolicznością mającą zasadniczy wpływ na kwestię odpłatności, uregulowanej szczegółowo w uchwale z 27 lutego 2024 r.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca w dniu 16 września 2024 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie pomocy w zakresie usług sąsiedzkich.
Na mocy decyzji organu I instancji wnioskodawczyni zostały przyznane częściowo odpłatne usługi sąsiedzkie. Zaś ustalenie odpłatności za jedną godzinę tych usług nastąpiło przy uwzględnieniu przyjętego przez organ kryterium dochodowego w wysokości 776 zł wynikającego z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 poz. 1296), jak też dochodu skarżącej w wysokości 2 978, 24 zł uzyskanego w sierpniu 2024 r. (miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku), co stanowiło 384 % kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, a w rezultacie organ ustalił skarżącej odpłatność za jedną godzinę usługi w wysokości 27, 41 zł stanowiącej 60 % kosztu jednej godziny usług sąsiedzkich ustalonej według VII grupy odpłatności określonej w załączniku nr 1 do uchwały Rady Miejskiej w L. z dnia 27 lutego 2024 r.
Z kolei Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odpłatności za 1 godzinę świadczonych usług sąsiedzkich i ustaliło procentową odpłatność za jedną godzinę usługi sąsiedzkiej w wysokości 50% według V grupy odpłatności przewidzianej w uchwale przyjmując do obliczeń kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej w wysokości 1010 zł obowiązujące na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1044) - od dnia 1 stycznia 2025 r.
Zdaniem Sądu, stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie było nieprawidłowe, gdyż jak wynika z treści art. 8 ust. 1 u.p.s. kwestia kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej uzależniona jest od dochodu, o którym mowa w art.
8 ust. 3 u.p.s., za który uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, czyli w niniejszej sprawie z sierpnia 2024 r. Oznacza to, że skoro do wyliczeń został przyjęty dochód skarżącej osiągnięty w sierpniu 2024 r., czyli w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, (a przy tym usługi sąsiedzkie przyznane zostały wyłącznie na okres do 31 grudnia 2024 .) zatem kryterium dochodowe również powinno odnosić się do tego okresu.
W rezultacie Sąd podzielił stanowisko Prokuratora dotyczące nieprawidłowości decyzji z dnia 27 stycznia 2025 r., która została wydana z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 ust. 3 u.p.s., które miało wpływ na wynik sprawy.
Dodatkowych rozważań Kolegium wymaga też, w ocenie Sądu, kwestia uznania przez ten organ syna męża skarżącej, za osobę zobowiązaną względem skarżącej do alimentacji.
Powyższa okoliczność ma wpływ na ustalenie odpłatności za usługi sąsiedzkie stosownie do zasad wynikających z tabeli, stanowiącej załącznik do uchwały, w którym osoby samotnie gospodarujące pogrupowano na osoby nie posiadające oraz posiadające krewnych zobowiązanych do alimentacji. Organ odwoławczy przyjął bowiem względem skarżącej wskaźnik odpłatności określony dla V grupy zgodnie z którym dla dochodu rzeczywistego w wysokości powyżej 250% do 300 % kryterium dochodowego dla osoby posiadającej krewnych zobowiązanych do alimentacji poza miejscem zamieszkania – odpłatność wynosi 50% kosztu odpłatności za 1 godzinę usługi opiekuńczej.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 poz. 2809 dalej: "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Oznacza to, że tylko stosunek pokrewieństwa, a więc pochodzenie jednej osoby od drugiej, wyznacza treść obowiązku alimentacyjnego. Wyjątkiem jest rodzeństwo, ponieważ jedna osoba nie pochodzi od drugiej, a mimo to ustawodawca wprowadza istnienie obowiązku alimentacyjnego.
Na zasadzie kolejnego wyjątku, którego nie można wykładać rozszerzająco, ustawodawca dopuszcza powstanie stosunku alimentacyjnego pomiędzy osobami niespokrewnionymi w myśl art. 144 § 2 k.r.o. mąż matki dziecka, niebędący jego ojcem, może żądać od dziecka świadczeń alimentacyjnych, jeżeli przyczyniał się do wychowania i utrzymania dziecka, a żądanie jego odpowiada zasadom współżycia społecznego. Takie samo uprawnienie przysługuje żonie ojca dziecka, niebędącej matką dziecka.
Podkreślenia wymaga, że Kolegium nie wypowiedziało się w tej kwestii i nie zawarło własnych rozważań odnośnie treści tego przepisu,
Podsumowując należy stwierdzić, że organ odwoławczy nie wyjaśnił w pełni okoliczności sprawy, a tym samym naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz dopuścił się naruszenia opisanego wyżej prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, orzekł jak w sentencji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ zobowiązany jest uwzględnić ocenę prawną i wskazania Sądu.
Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło