II SA/Sz 620/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. M. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej z tytułu sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi A. M. H. na uchwałę Rady Miejskiej w Koszalinie z dnia 13 marca 2013 r., nr XXIX/451/2013 w sprawie określenia wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości oraz warunków i trybu składania deklaracji za pomocą środków komunikacji elektronicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Wyrokiem z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 620/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę A. M. H. na uchwałę Rady Miejskiej z dnia 13 marca 2013 r. nr XXIX/451/2013 w sprawie określenia wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości oraz warunków i trybu składania deklaracji za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Pismem z dnia 5 listopada 2013 r. A.M.H. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W odpowiedzi na pismo Sądu, wzywające do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od złożonego wniosku, skarżący w dniu 5 grudnia 2013 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. Zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2013 r. Sąd wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF w terminie 7 dni, od dnia otrzymania zobowiązania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Z nadesłanego w dniu 14 stycznia 2014 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) urzędowego formularza PPF wynika, że skarżący posiada mieszkanie o pow. [...] oraz działkę budowlaną o pow. [...]. Wnioskodawca nie wskazał żadnych dochodów. W uzasadnieniu podał, że rujnująca mieszkańców działalność organów publicznych, uniemożliwia mu uzyskanie godziwych i wystarczających środków finansowych z pracy zawodowej. Dodatkowo całkowicie aspołeczna postawa organów państwa, kreująca stan zacofania technologicznego kraju uczyniła, że jego praca zarobkowa jest niemożliwa. Wnioskodawca dodał, że występuje w sprawie społecznej, która nadmiernie obciąża go finansowo. Zarządzeniem z dnia 23 stycznia 2014 r. Sąd poinformował skarżącego, że aby Sąd mógł rozpoznać powyższy wniosek i ocenić sytuację materialną i możliwości płatnicze wnioskodawcy, formularz wniosku PPF o przyznanie prawa pomocy powinien być wypełniony w sposób prawidłowy, tzn. należy wypełnić wszystkie jego rubryki. Tymczasem w nadesłanym Sądowi formularzu wniosku PPF do akt niniejszej sprawy nie została wypełniona rubryka nr 4. – dotycząca zakresu zwolnienia, nr 6. – dotycząca stanu rodzinnego oraz nr 10.- dotycząca dochodów wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd zobowiązał skarżącego do: - wskazania zakresu zwolnienia (zwolnienie od kosztów sądowych, częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego, ustanowienie adwokata), - wskazania, czy prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, czy z innymi osobami; jeżeli z innymi osobami, należało podać osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, - wskazania źródła utrzymania, z którego obecnie ponosi koszty utrzymania gospodarstwa domowego (opłaty za czynsz, media, zakup żywności itp.), - wskazania aktualnych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego (poprzez wykazanie kwot wydatków z określeniem ich przeznaczenia), - nadesłania wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych skarżącego za ostatnie trzy miesiące, - nadesłania odpisów zeznań podatkowych wnioskodawcy za ostatnie dwa lata kalendarzowe, - złożenia oświadczenia, czy korzysta z pomocy opieki społecznej, a w przypadku korzystania z pomocy opieki społecznej należało nadesłać kopię decyzji potwierdzającej ten fakt - w terminie 14 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie akt sprawy. Odpis powyższego zarządzenia doręczony został skarżącemu w dniu 18 lutego 2014 r., a tym samym termin do wykonania zobowiązania upłynął w dniu 4 marca 2014 r. W zakreślonym przez Sąd terminie, ani dotychczas wnioskodawca nie wypełnił zobowiązania. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego przepisu wynika zatem, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy i od tego co udowodni, zależy sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa jest w przytoczonych przepisach. Podkreślić należy, że ciężar dowodu takich okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a zwrotu "gdy wykaże". Do sądu należy ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Brak wskazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy uniemożliwia sądowi merytoryczną ocenę wniosku. To strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uchylenie się strony od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź też przedstawienie niepełnych lub sprzecznych ze sobą danych, skutkuje brakiem wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. W związku z tym, osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielania, na wezwanie sądu, wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt I OZ 929/12, lex nr 123955). Niewywiązanie się z tego obowiązku może mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10, lex nr 743829). W rozpoznawanej sprawie, zdaniem sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący we wniosku PPF podał jedynie, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] oraz działkę budowlaną o powierzchni [...]. Wnioskodawca nie wypełnił natomiast wszystkich rubryk formularza, w tym: nr 4. – dotyczącej zakresu zwolnienia, nr 6. – dotyczącej stanu rodzinnego oraz nr 10.- dotyczącej dochodów wnioskodawcy. Nie nadesłał również dokumentów, do nadesłania których został zobowiązany zarządzeniem z dnia 23 stycznia 2014 r. Należy wyjaśnić, że przedłożenie przez skarżącego żądanych dokumentów pozwoliłoby nie tylko na weryfikację danych zawartych w formularzu PPF, ale także potwierdziłoby sytuację materialną, w jakiej skarżący się znajduje. Za wystarczające dla merytorycznej oceny wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie mogą natomiast być uznać dane zawarte w formularzu wniosku. Mając powyższe na względzie oraz z uwagi na fakt, że wnioskodawca nie przedstawił istotnych dla oceny wniosku dokumentów, Sąd nie ma możliwości dokonania porównania wysokości obciążenia finansowego, o którego zwolnienie skarżący wnosi (opłata kancelaryjna w kwocie [...]) z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Okoliczności te powodują ostatecznie, iż brak jest podstaw aby przyjąć, że Skarżący uprawdopodobnił spełnienie ustawowych przesłanek przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej z tytułu sporządzenia uzasadnienia wyroku. W tej sytuacji, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.